156 tỷ USD dự án data center Mỹ bị hủy, hoãn trong 2025

Quy mô các dự án trung tâm dữ liệu (data center) tại Mỹ bị hủy hoặc trì hoãn trong năm 2025 được ước tính lên tới 156 tỷ USD (khoảng 217 nghìn tỷ won). Giới phân tích cho rằng cuộc đua hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang chuyển trọng tâm từ huy động vốn sang cạnh tranh về kết nối lưới điện, cấp phép và sự chấp nhận của cộng đồng địa phương.

Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley đưa ra nhận định này trong báo cáo "Thoughts on the Market" công bố ngày 23/7. Ngân hàng này cho biết quý 1/2026 cũng ghi nhận mức gián đoạn tương tự, đồng thời ước tính tổng vốn đầu tư cho hạ tầng AI trong cả năm nay vào khoảng 870 tỷ USD (khoảng 1.210 nghìn tỷ won).

Theo Morgan Stanley, vấn đề cốt lõi không nằm ở nhu cầu chậm lại mà ở nút thắt trong khâu triển khai nguồn cung. Sự phản đối từ cộng đồng địa phương khó làm giảm dự báo nhu cầu điện toán, nhưng có thể làm chậm tốc độ đưa công suất mới vào lưới điện thực tế. Thời gian từ khởi công đến vận hành kéo dài hơn 3 năm, cộng với độ trễ kết nối lưới điện và dư luận địa phương, cùng tạo ra rào cản.

Trong một chương trình phát sóng ngày 4/8, Morgan Stanley cho biết từ năm 2023 đến nay có hơn 300 lệnh tạm hoãn (moratorium) cấp địa phương được thông qua, trải rộng trên 40 bang. Về phía nguồn điện, ngân hàng này ước tính nút thắt công suất có thể lên tới khoảng 38 gigawatt (GW) vào năm 2028.

Các trung tâm dữ liệu thường tạo việc làm và nguồn thu thuế trong giai đoạn xây dựng, nhưng sau khi đi vào vận hành, hiệu ứng việc làm thường xuyên lại khá hạn chế. Ngược lại, chi phí điện, sử dụng nước, đất đai và mở rộng lưới truyền tải là gánh nặng mà cộng đồng địa phương cảm nhận rõ nhất.

Tạp chí Fortune dẫn báo cáo ngày 17/8 của Morgan Stanley cho biết "vốn không còn đủ để giúp một dự án được thông qua tại địa phương". Toàn văn báo cáo này chưa được công khai, nhưng nội dung podcast công khai của Morgan Stanley và diễn biến quản lý ở các bang cho thấy cùng một xu hướng.

Bang Texas đặt ưu tiên vào độ tin cậy của lưới điện. Ngày 3/8, Thống đốc bang Texas Greg Abbott (Greg Abbott) yêu cầu Ủy ban Tiện ích công bang và đơn vị vận hành lưới điện ERCOT tiến hành rà soát, kiểm chứng toàn diện đối với các trung tâm dữ liệu trong bang.

Theo văn phòng thống đốc, tổng yêu cầu kết nối lưới điện tại Texas hiện vào khoảng 474GW, trong đó khoảng 90% liên quan đến trung tâm dữ liệu. Nội dung rà soát bao gồm nguồn điện tự cung, sử dụng nước, phương thức làm mát, biện pháp giảm ảnh hưởng tới khu dân cư lân cận và cơ cấu sở hữu.

Bang Virginia lại tập trung ngăn chi phí bị đẩy sang người dùng khác. Ủy ban Doanh nghiệp bang Virginia (SCC) áp dụng biểu giá và cơ chế phân bổ chi phí riêng cho nhóm khách hàng phụ tải lớn, đặc biệt là các trung tâm dữ liệu hyperscale.

Theo quy định mới, khách hàng phụ tải lớn phải chi trả tối thiểu 85% chi phí truyền tải và phân phối điện phát sinh phục vụ riêng cho mình mỗi tháng. Khách hàng lớn ký hợp đồng mới sau ngày 1/1/2027 phải cam kết sử dụng và thanh toán dịch vụ điện trong tối thiểu 14 năm.

Trung tâm dữ liệu hyperscale là các cơ sở siêu lớn do những tập đoàn điện toán đám mây và AI hàng đầu vận hành, phục vụ khối lượng tính toán và lưu trữ khổng lồ. So với trung tâm dữ liệu thông thường, các cơ sở này tiêu thụ điện nhiều hơn hẳn, thường đòi hỏi đầu tư song song vào hệ thống làm mát và nâng cấp lưới truyền tải, nên gắn chặt với quy hoạch hạ tầng địa phương.

Giới tài chính cũng đang phản ánh xu hướng tương tự. Hãng tin Reuters ngày 10/8 đưa tin các ngân hàng và công ty quản lý tài sản hiện xem phản ứng của cộng đồng địa phương là một loại rủi ro tín dụng bổ sung trong tài trợ vốn cho trung tâm dữ liệu. Trong quý 1/2026, có ít nhất 75 dự án với tổng vốn khoảng 130 tỷ USD (khoảng 181 nghìn tỷ won) vấp phải sự phản đối từ địa phương. TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về việc các dự án trung tâm dữ liệu AI trị giá 130 tỷ USD bị đình trệ do vấp phải phản đối từ cộng đồng địa phương.

Dư luận cũng là một áp lực đáng kể. Khảo sát của Gallup công bố ngày 13/5 cho thấy cứ 10 người Mỹ thì có khoảng 7 người phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại khu vực mình sinh sống. Trung tâm Chính sách công Annenberg, trong khảo sát công bố ngày 11/8, đưa ra tỷ lệ phản đối là 61%. Hai khảo sát khác nhau về thời điểm và câu hỏi khảo sát, nhưng đều cho thấy tỷ lệ phản đối trung tâm dữ liệu tại địa phương chiếm đa số.

Ngành công nghiệp không phủ nhận sự phản đối này mà chọn cách nhấn mạnh phát triển có trách nhiệm. Meta(META), Oracle(ORCL) và QTS công khai ủng hộ đợt rà soát tại Texas cùng các nguyên tắc phát triển có trách nhiệm, trong đó chú trọng sử dụng điện và nước hợp lý, đầu tư trở lại cho cộng đồng và tránh đẩy chi phí sang người dân địa phương.

Đối với những ai quan tâm đến hạ tầng AI và nhu cầu chip bán dẫn, đây là diễn biến đáng theo dõi. Điều này không có nghĩa là hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ đã dừng lại, nhưng cũng cho thấy giai đoạn chỉ cần đổ vốn là công suất tự động theo kịp đã qua. Hiện chưa có căn cứ nào cho thấy diễn biến này mang lại lợi ích cho một token cụ thể hay các dự án điện toán phân tán.