Phó thống đốc RBI: Dùng AI thẩm định vay vẫn phải giữ trách nhiệm

Phó thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) nhấn mạnh các tổ chức tài chính phải giữ vững kiểm soát rủi ro và trách nhiệm với khách hàng, kể cả khi tự động hóa thẩm định khoản vay hoặc thuê ngoài nghiệp vụ.

Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh về dịch vụ tài chính tổ chức ngày 15 ở Mumbai, Phó thống đốc RBI Swaminathan J (Swaminathan J) cho biết: "Nghiệp vụ có thể thuê ngoài, nhưng trách nhiệm theo giấy phép vẫn thuộc về tổ chức chịu sự quản lý". Theo ông, dù fintech tìm kiếm khách vay hay nền tảng bên ngoài phân phối sản phẩm tài chính, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về tổ chức tài chính. Toàn văn bài phát biểu được đăng trên website của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) ngày 26.

Ông Swaminathan cho rằng cách kiểm soát cũng phải thay đổi khi tổ chức tài chính tăng trưởng. Việc đăng ký khách hàng số và thẩm định vay bằng AI có thể giảm chi phí và mở rộng dịch vụ. Tuy nhiên, thay khâu kiểm tra thủ công bằng thuật toán hay rút ngắn thời gian thẩm định không làm biến mất những rủi ro mà quy trình cũ từng kiểm soát.

Theo ông, trước khi bỏ một quy trình, tổ chức tài chính cần xác định quy trình đó đã ngăn chặn rủi ro nào và trong quy trình mới ai sẽ kiểm soát rủi ro ấy. Những bước tốn thời gian như xác minh độc lập hay giai đoạn xem xét lại cũng có thể góp phần giảm sai sót và gian lận. Nguyên tắc này áp dụng cả khi mô hình của bên thứ ba hỗ trợ việc ra quyết định.

Lòng tin của khách hàng được nêu là thách thức cốt lõi. Lòng tin không hiện trực tiếp trên bảng cân đối kế toán, nhưng nếu bị tổn hại có thể dẫn tới mất khách, kiện tụng, chế tài từ cơ quan quản lý và thiệt hại uy tín. Khi bán sản phẩm tài chính, động cơ chốt giao dịch không được đặt trước nghĩa vụ xem xét sản phẩm có phù hợp với khách hàng hay không.

Việc sử dụng dữ liệu khách hàng và xử lý khiếu nại cũng là những lĩnh vực thử thách lòng tin. Ông Swaminathan nói không chỉ cần xem đã được đồng ý dùng dữ liệu hay chưa, mà còn phải xem dữ liệu có được dùng theo cách khách hàng có thể hình dung hợp lý hay không. Khiếu nại lặp lại không nên chỉ xử lý xong là thôi, mà có thể là manh mối về vấn đề trong thiết kế sản phẩm hoặc quy trình thuê ngoài.

Ông cũng cho biết khi đánh giá khả năng phục hồi của tổ chức tài chính, ngoài các lớp đệm như vốn và thanh khoản, cần xem cả tốc độ ứng phó. Với tài chính số, điều quan trọng là phát hiện sự cố nhanh đến đâu, nắm được mức ảnh hưởng và khôi phục dịch vụ cốt lõi ra sao. Việc các tín hiệu rủi ro do kiểm toán nội bộ hay bộ phận tuân thủ phát hiện có đến tay người ra quyết định kịp thời hay không cũng là một tiêu chí rà soát.

Ban tổ chức cho biết hội nghị thảo luận các chủ đề như AI, quản trị dữ liệu, gian lận mạng và khả năng phục hồi vận hành. Bài phát biểu của ông Swaminathan tập trung vào hoạt động và giám sát của các tổ chức tài chính.