560.000 chip Zhenwu, phép thử lợi nhuận AI của Alibaba(BABA)

Alibaba(BABA) đã xuất xưởng hơn 560.000 chip AI tự phát triển mang tên Zhenwu, đánh dấu bước tiến trong chiến lược giảm phụ thuộc vào GPU bên ngoài cho hạ tầng điện toán đám mây. Tuy nhiên, lợi nhuận ròng quý tài chính kết thúc tháng 6 lại giảm 76% do gánh nặng đầu tư AI, cho thấy việc chuyển sang chip tự sản xuất chưa thể ngay lập tức cải thiện biên lợi nhuận.

Theo công bố chính thức của Alibaba ngày 20 tháng 5, công ty con thiết kế chip T-Head đã xuất xưởng hơn 560.000 chip Zhenwu. Bộ vi xử lý AI mới Zhenwu M890 có hiệu năng cao gấp 3 lần thế hệ trước Zhenwu 810E, được trang bị 144GB bộ nhớ tích hợp trên chip (on-chip) và băng thông kết nối liên chip đạt 800GB/s, theo công bố của công ty.

Thông tin này không đơn thuần là ra mắt thêm một con chip mới, mà giống một nỗ lực thay đổi cấu trúc chi phí vận hành đám mây hơn. Cùng với Zhenwu M890, Alibaba giới thiệu switch mạng ICN Switch 1.0 và bộ phần mềm tự phát triển. ICN Switch 1.0 được thiết kế để kết nối cụm 64 bộ gia tốc (accelerator).

Chip AI là thiết bị then chốt xử lý tác vụ suy luận (inference) của các mô hình ngôn ngữ lớn cũng như hệ thống đề xuất, tìm kiếm và quảng cáo. Từ trước đến nay, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây toàn cầu phụ thuộc lớn vào GPU của Nvidia(NVDA), nhưng khi quy mô sử dụng tăng lên, chi phí mua sắm thiết bị, điện năng và vận hành sẽ tác động trực tiếp đến lợi nhuận.

Chiến lược của Alibaba là kết hợp chip, thiết bị mạng và phần mềm thành một hệ thống thống nhất để nâng hiệu quả vận hành dịch vụ đám mây. Dùng chip tự phát triển giúp công ty thoát phần nào khỏi cấu trúc chi phí gắn với GPU đa dụng, nhưng đồng thời phải gánh thêm chi phí thiết kế, sản xuất và tối ưu vận hành.

Các chỉ số của mảng đám mây được đưa ra như minh chứng cho chiến lược này. Tại buổi công bố kết quả kinh doanh ngày 13 tháng 5, Alibaba cho biết doanh thu bên ngoài của Cloud Intelligence Group tăng 40%, trong khi doanh thu liên quan đến AI ghi nhận mức tăng ba chữ số trong 11 quý liên tiếp. Doanh thu liên quan AI chiếm 30% tổng doanh thu bên ngoài của mảng đám mây.

Eddie Wu (Wu Yongming), CEO Alibaba(BABA), phát biểu tại buổi công bố kết quả kinh doanh tháng 5 rằng đầu tư vào AI và điện toán đám mây "đã bước sang giai đoạn thương mại hóa quy mô lớn". Bình luận này cho thấy Alibaba nhìn nhận AI không còn là khoản đầu tư mang tính thử nghiệm, mà là trụ cột kinh doanh có thể tạo ra doanh thu thực sự.

Cũng tại buổi công bố này, Alibaba cho biết doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) từ dịch vụ mô hình và ứng dụng AI có thể vượt 10 tỷ nhân dân tệ trong quý tài chính kết thúc tháng 6 năm 2026, và có thể đạt 30 tỷ nhân dân tệ vào cuối năm. Công ty cũng dự báo doanh thu liên quan AI có thể vượt quá một nửa doanh thu bên ngoài của mảng đám mây trong khoảng một năm tới.

Reuters đưa tin ngày 13 tháng 5 rằng Alibaba có thể vượt kế hoạch đầu tư AI trị giá tối đa 380 tỷ nhân dân tệ trong 3 năm tới. Cũng trong bài báo này, Eddie Wu cho biết biên lợi nhuận của Alibaba Cloud có thể bắt đầu cải thiện trong 1-2 quý tới. Đây là kỳ vọng từ phía ban lãnh đạo, chưa phải kết quả kinh doanh đã được xác nhận.

Báo cáo kết quả kinh doanh quý tài chính kết thúc tháng 6, công bố ngày 20 tháng 8, lại cho thấy mặt trái của bức tranh này. The Wall Street Journal (WSJ) đưa tin lợi nhuận ròng theo quý của Alibaba giảm 76% do mở rộng đầu tư AI. Doanh thu tăng, nhưng lợi nhuận ròng điều chỉnh và gánh nặng chi vốn đầu tư (capex) đều bị chú ý, khiến cổ phiếu niêm yết tại Mỹ giảm giá trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa.

Diễn biến này cũng nằm trong xu hướng Alibaba tái cơ cấu, tập trung nguồn lực vào AI và điện toán đám mây sau khi thoái vốn khỏi các tài sản không cốt lõi. Trước đó, thông tin về việc bán công ty con game Lingxi Games từng được xem là một phần trong quá trình Alibaba dồn vốn và nguồn lực quản trị vào lĩnh vực công nghệ lõi.

Chiến lược chip tự phát triển của các công ty AI Trung Quốc cũng gắn với bối cảnh quản lý GPU giữa Mỹ và Trung Quốc. Việc mua sắm GPU hiệu năng cao của Nvidia(NVDA) có thể biến động theo chính sách. Đây cũng là một trong những lý do khiến Alibaba đẩy mạnh phát triển chip riêng.

Tuy nhiên, môi trường quản lý hiện nay mang tính biến động chính sách nhiều hơn là một lệnh cấm cố định. Từng có thông tin hải quan Trung Quốc không cho phép nhập khẩu chip Nvidia H200, sau đó lại xuất hiện thông tin một số doanh nghiệp AI có thể được phép mua với số lượng hạn chế. Với doanh nghiệp, vấn đề lớn hơn khả năng mua được một thiết bị cụ thể chính là sự ổn định nguồn cung dài hạn.

Với nhà đầu tư, diễn biến này là một chỉ báo để theo dõi đồng thời kết quả kinh doanh của các Big Tech Trung Quốc và cuộc đua hạ tầng AI. Việc Alibaba mở rộng chip tự phát triển tác động cùng lúc đến chuỗi cung ứng AI vốn xoay quanh Nvidia(NVDA), cạnh tranh giá dịch vụ đám mây tại Trung Quốc, và định giá của các doanh nghiệp Trung Quốc niêm yết tại Mỹ.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc Alibaba đã tự sản xuất được chip, mà ở việc chip này có thể giảm bao nhiêu chi phí vận hành đám mây. Alibaba đưa ra con số hơn 560.000 chip đã xuất xưởng và hơn 400 khách hàng bên ngoài đã sử dụng. Nhưng báo cáo kết quả kinh doanh công bố ngày 20 tháng 8 cũng cho thấy đầu tư AI vẫn đang là gánh nặng hiện diện rõ trên báo cáo tài chính.