Giảm 18% hoa hồng App Store Mỹ, vụ Apple-Epic Games lên Tòa Tối cao

Doanh thu hoa hồng App Store tại Mỹ của Apple($AAPL) được ước tính giảm 18% trong năm 2026 tính theo lũy kế so với cùng kỳ năm trước. Vụ kiện giữa Apple và Epic Games xoay quanh phí thanh toán trong ứng dụng, cùng những thay đổi quy định thanh toán tại Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc và Nhật Bản, đang khiến tranh cãi về cơ cấu doanh thu nền tảng của Apple lan rộng.

Theo Crypto Briefing đưa tin dựa trên dữ liệu của Appfigures, doanh thu hoa hồng App Store tại Mỹ đã giảm 18% so với lũy kế cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, công thức tính toán và phạm vi mẫu của Appfigures chưa được công bố rõ ràng, nên con số này cần được xem là ước tính, không phải kết quả kinh doanh chính thức của Apple.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở mức phí App Store nói chung, mà ở việc Apple có thể thu bao nhiêu từ các giao dịch thanh toán bên ngoài và liên kết chuyển hướng (link-out). Tòa án liên bang Bắc California đã ban hành lệnh cấm vĩnh viễn vào năm 2021, buộc Apple không được ngăn nhà phát triển đặt nút bấm, liên kết ngoài hay các lời kêu gọi mua hàng khác trong ứng dụng. Đến ngày 30 tháng 4 năm 2025, tòa cũng chỉ ra vấn đề trong cách Apple thực thi phán quyết này.

Apple cho biết đã sửa đổi hướng dẫn thẩm định ứng dụng (App Review Guidelines) từ ngày 1 tháng 5 năm 2025 theo quyết định của tòa án Mỹ. Hướng dẫn hiện hành quy định các ứng dụng trên gian hàng Mỹ không còn bị cấm hướng dẫn người dùng mua hàng bên ngoài thông qua nút bấm, liên kết ngoài hay lời kêu gọi mua hàng khác.

Vụ kiện đã được chuyển lên Tòa án Tối cao Mỹ. Theo hồ sơ của Tòa án Tối cao, vụ Apple kiện Epic Games được chấp nhận xét xử phúc thẩm vào ngày 30 tháng 6 năm 2026. Apple phải nộp văn bản lập luận chính vào ngày 14 tháng 9 năm 2026, còn Epic Games có hạn nộp văn bản vào ngày 13 tháng 11 năm 2026.

Lập trường chính thức của Apple lại khác. Trong báo cáo về hệ sinh thái App Store tại Mỹ công bố ngày 29 tháng 5 năm 2025, Apple cho biết App Store tại Mỹ năm 2024 đã tạo ra 406 tỷ USD (khoảng 573 nghìn tỷ won) tổng giá trị hóa đơn và doanh số của nhà phát triển, trong đó hơn 90% không phải trả hoa hồng cho Apple. Tim Cook, giám đốc điều hành Apple($AAPL), nói trong báo cáo này rằng "App Store đã tạo ra cơ hội cho nhà phát triển và doanh nghiệp suốt hơn 15 năm qua". Phát biểu này cho thấy Apple muốn nhấn mạnh vai trò hỗ trợ hệ sinh thái của mình, thay vì tập trung vào khoản phí thu được.

Doanh thu hoa hồng App Store và doanh thu dịch vụ (services revenue) của Apple là hai khái niệm khác nhau. Doanh thu hoa hồng chỉ khoản phí Apple thu từ các giao dịch trong App Store, phạm vi hẹp hơn. Doanh thu dịch vụ là hạng mục rộng hơn, bao gồm nhiều mảng kinh doanh dịch vụ khác ngoài App Store.

Thay đổi thể chế ở từng quốc gia đang thu hẹp dần quyền kiểm soát của Apple. Tại Liên minh châu Âu (EU), Apple đã điều chỉnh lại điều khoản dành cho nhà phát triển vào ngày 18 tháng 8 năm 2026, và cho biết từ ngày 1 tháng 10 năm 2026 sẽ áp dụng điều kiện kinh doanh đơn nhất cùng phí Core Technology Commission 5% cho thanh toán thay thế và giao dịch số bên ngoài App Store. Việc Apple cải tổ điều khoản App Store tại EU từng được TokenPost đề cập trước đó, gắn liền với tiến trình thực thi Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA).

Tuy nhiên, khó có thể gọi điều kiện mới của EU là một mức phí đơn nhất 5%. Mức phí nhà phát triển phải chịu thay đổi tùy theo việc phân phối qua App Store, chợ ứng dụng thay thế, phân phối qua web, liên kết thanh toán ngoài, hay có sử dụng hệ thống xử lý thanh toán của Apple hay không. Điều này được hiểu là cách Apple vừa mở rộng lựa chọn thanh toán, vừa giữ lại một khoản phí riêng cho việc sử dụng nền tảng.

Hàn Quốc cũng nằm trong xu hướng tương tự. Tài liệu dành cho nhà phát triển của Apple cho biết sau khi Luật Kinh doanh Viễn thông được sửa đổi, các ứng dụng dùng bản build iOS·iPadOS riêng chỉ phân phối trên App Store Hàn Quốc có thể sử dụng nhà cung cấp thanh toán bên thứ ba. Ứng dụng được cấp quyền này sẽ chịu mức phí 26% tính trên số tiền người dùng thanh toán.

Tại Nhật Bản, từ iOS 26.2, chợ ứng dụng thay thế và các lựa chọn thanh toán ngoài App Store được cho phép. Nhà phát triển ứng dụng tại Nhật có thể sử dụng các lựa chọn mới như phân phối qua chợ ứng dụng thay thế, xử lý thanh toán bên ngoài, và một số tùy chọn công cụ trình duyệt. Các giao dịch hàng hóa, dịch vụ số bên ngoài App Store sẽ chịu phí Core Technology Commission 5%.

Tại Mỹ, tranh cãi về mức phí vẫn tiếp diễn. Theo The Verge, Apple đã đưa ra đề xuất phí mới ở mức 15% và 5% cho liên kết thanh toán ngoài tại Mỹ, còn Epic Games phản đối vì cho rằng mức này vượt quá phạm vi tòa án cho phép. TokenPost từng đưa tin về đề xuất phí thanh toán ngoài của Apple và quy trình phản đối của Epic Games.

Apple lập luận mức phí là cần thiết dựa trên giá trị nền tảng mà hãng cung cấp, gồm xử lý thanh toán, bảo mật, xử lý thuế và hỗ trợ khách hàng. Ngược lại, Epic Games cho rằng vấn đề nằm ở việc Apple từ lâu đã chặn đường dẫn người dùng đến các lựa chọn thanh toán bên ngoài ngay trong ứng dụng. Với nhà phát triển, kỳ vọng giảm chi phí thanh toán, ma sát trong quá trình chuyển đổi, chi phí duy trì hệ thống và khả năng người dùng rời bỏ đều là những yếu tố cùng tồn tại.

Vấn đề này tác động trực tiếp đến các ứng dụng liên quan tiền mã hóa. Sàn giao dịch, ví, dịch vụ dữ liệu dạng thuê bao và ứng dụng liên quan NFT đều phải thiết kế sản phẩm và luồng thanh toán theo quy định thanh toán riêng của App Store ở từng quốc gia. Dù cùng là cho phép thanh toán ngoài, mức phí, quy trình xin cấp quyền và cách thông báo cho người dùng khác nhau theo khu vực, khiến gánh nặng vận hành có thể tăng lên.

Tuy nhiên, tác động của vụ kiện tại Mỹ và những thay đổi điều khoản ở từng quốc gia đối với tổng doanh thu dịch vụ của Apple hiện chưa được xác định bằng số liệu cụ thể. Các mốc tiếp theo hiện đã xác nhận là Apple nộp văn bản lập luận chính vào ngày 14 tháng 9 năm 2026 và Epic Games nộp văn bản vào ngày 13 tháng 11 năm 2026.