3 hành lang truyền tải điện Mỹ bị dừng chỉ định

Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) đã dừng quy trình chỉ định đối với 3 hành lang truyền tải điện thuộc diện lợi ích quốc gia (NIETC). Quyết định này khiến các công cụ cấp phép và hỗ trợ tài chính liên bang vốn dùng để gỡ nút thắt lưới điện bị đình lại, đồng thời đưa cuộc thảo luận về mở rộng lưới điện Mỹ quay lại vòng tranh cãi giữa phản ứng của địa phương và bài toán chi phí.

Theo DOE, ngày 12 (giờ địa phương), cơ quan này thông báo sẽ không tiếp tục quy trình chỉ định đối với hành lang Lake Erie-Canada, hành lang South western Grid Connector và hành lang Tribal Energy Access - cả ba đều đã bước vào giai đoạn thẩm định từ tháng 12/2024. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói "Chính sách truyền tải điện phải phục vụ người dân Mỹ." Phát biểu này cho thấy DOE muốn nhấn mạnh lợi ích thực tế đối với người dân trước khi xúc tiến các dự án truyền tải quy mô lớn.

DOE cho biết sau khi xem xét lại nghiên cứu nhu cầu truyền tải điện quốc gia năm 2023, cùng các ý kiến từ công chúng, chính quyền địa phương và dữ liệu thu thập trong quá trình thẩm định, cơ quan này kết luận chưa đủ căn cứ để chính thức chỉ định 3 hành lang nói trên. Trang thủ tục chính thức của DOE cũng xác nhận quy trình chỉ định 4 giai đoạn khởi động từ tháng 12/2023 đã kết thúc mà không có hành lang nào được chỉ định chính thức.

Hành lang NIETC không đồng nghĩa với một dự án xây dựng đường dây cụ thể. Đây là cơ chế để DOE khoanh vùng địa lý nơi tình trạng thiếu công suất truyền tải hoặc nghẽn mạch gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Khi được chỉ định là hành lang NIETC, một số dự án trong khu vực có thể tiếp cận hỗ trợ tài chính liên bang và được Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang (FERC) cấp quyền phê duyệt vị trí đường dây trong một số điều kiện nhất định. DOE khẳng định quyết định lần này không đồng nghĩa với việc hủy bỏ hay dừng các dự án truyền tải điện riêng lẻ đang triển khai trong khu vực thuộc giai đoạn 2 (Phase 2).

Quy trình xét chỉ định 3 hành lang này bắt đầu từ tháng 12/2023. Đến tháng 12/2024, DOE chuyển cả ba sang giai đoạn 3 (Phase 3) để thẩm định sâu hơn, và lần này DOE khép lại quy trình mà không đưa ra quyết định chỉ định chính thức nào.

Trước đó, DOE cho biết hành lang Lake Erie-Canada liên quan đến kết nối giữa Canada và PJM, đồng thời hỗ trợ khả năng đảm bảo nguồn cung của PJM. Hành lang South western Grid Connector nhằm kết nối lưới điện giữa SPP và WestConnect. Trong khi đó, hành lang Tribal Energy Access hướng tới phát triển năng lượng, kinh tế cho khu vực thuộc quyền tài phán của các bộ lạc bản địa và giải quyết tình trạng thiếu đường dây cao thế.

Căn cứ mà DOE đưa ra lần này không đồng nghĩa với việc nhu cầu lưới điện đang giảm. Tháng 7/2026, DOE công bố bản dự thảo nghiên cứu nhu cầu truyền tải điện quốc gia, trong đó chỉ ra tăng trưởng của trung tâm dữ liệu và ngành sản xuất là yếu tố đẩy nhu cầu truyền tải điện lên cao.

Với độc giả tại Việt Nam, lưới điện cũng đang trở thành biến số hạ tầng công nghiệp quan trọng. TokenPost từng đưa tin về áp lực ngày càng lớn của nhu cầu điện từ trung tâm dữ liệu Mỹ lên hệ thống truyền tải.

Phản ứng từ các bên khá trái chiều. Theo Utility Dive, tổ chức đại diện người chăn nuôi R-CALF USA hoan nghênh quyết định của DOE, với lý do vị trí hành lang có thể cản trở hoạt động chăn nuôi độc lập hoặc làm thu hẹp diện tích đất chăn thả, trồng cỏ khô.

Ngược lại, tổ chức Clean Air Task Force cho rằng các hành lang bị hủy vốn được lựa chọn để xử lý những khu vực nghẽn mạch truyền tải, và tình trạng nghẽn mạch này gây áp lực lên giá điện lẫn độ tin cậy của lưới điện. Environmental Defense Fund cũng phản đối quyết định, dẫn lại chính nghiên cứu tháng 7/2026 của DOE - nghiên cứu từng đề cập lợi ích tài chính và cấp phép mà việc chỉ định NIETC mang lại.

Nicole Pavia, phụ trách triển khai hạ tầng năng lượng sạch của Clean Air Task Force, nói "Nếu mục tiêu là điện giá rẻ, ổn định và an toàn thì hạ tầng cần thiết cho lưới điện phải được xây dựng dễ dàng hơn." Bình luận của bà cho thấy việc trì hoãn mở rộng lưới điện có thể kéo theo hệ lụy về giá điện và độ ổn định nguồn cung.

Các dự án lưới điện thường phải cân đối đồng thời nhu cầu điện, độ ổn định hệ thống, việc sử dụng đất và chi phí mà địa phương phải gánh. Việc được chỉ định ở cấp liên bang có thể giúp đẩy nhanh tốc độ gỡ nút thắt, nhưng đồng thời cũng có thể trở thành gánh nặng đối với chủ đất và ngành công nghiệp địa phương.

Vấn đề lần này thuộc phạm trù chính sách lưới điện, chưa có điểm liên hệ trực tiếp nào với ngành tiền mã hóa hay blockchain được xác nhận trong thông báo chính thức. Dù vậy, vị trí đặt cơ sở và chi phí vận hành của các ngành tiêu thụ nhiều điện vẫn có thể chịu ảnh hưởng từ tốc độ mở rộng lưới truyền tải và cơ cấu giá điện.

DOE cho biết chưa loại trừ khả năng chỉ định NIETC trong tương lai. Cơ quan này nhấn mạnh động thái lần này không phải là xóa bỏ cơ chế NIETC, mà chỉ là quyết định không chỉ định chính thức 3 hành lang ứng viên trong vòng xét duyệt vừa qua.