1,4 nghìn tỷ USD trở thành tâm điểm tranh cãi trong phiên xử Meta(META) về an toàn trẻ vị thành niên

Meta (META) đã bước vào phiên xét xử chính thức cùng 4 bang của Mỹ, liên quan đến trách nhiệm thiết kế nền tảng gây hại cho thanh thiếu niên trên Facebook và Instagram, cũng như việc thu thập thông tin cá nhân của trẻ em dưới 13 tuổi. Trong hồ sơ nộp lên tòa, Meta cho biết các bang nguyên đơn yêu cầu mức chế tài lên tới 1,4 nghìn tỷ USD.

Theo AP đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), tòa án liên bang tại Oakland, bang California, đã bắt đầu chọn bồi thẩm đoàn từ ngày 12 tháng 8 và bước vào phần trình bày khai mạc vào ngày 18. Phiên tòa dự kiến kéo dài từ 6 đến 8 tuần.

Bốn bang tham gia đợt xét xử đầu tiên này là California, Colorado, Kentucky và New Jersey. Đây được xem là phiên xử "chỉ dấu" (bellwether) đầu tiên tại Oakland, trong khuôn khổ vụ kiện đa khu vực liên bang được khởi động từ năm 2023.

Phía nguyên đơn cáo buộc Meta đã thiết kế dịch vụ nhằm giữ chân người dùng vị thành niên trên nền tảng lâu hơn, đưa ra thông tin sai lệch về mức độ an toàn của sản phẩm, đồng thời thu thập thông tin cá nhân của trẻ dưới 13 tuổi một cách không phù hợp. Bản đơn kiện không che tên do Văn phòng Tổng chưởng lý California công bố năm 2023 có dẫn một số tình tiết dựa trên tài liệu nội bộ của công ty.

Văn phòng Tổng chưởng lý California cho biết vào ngày 30 tháng 6 rằng tòa án đã bác toàn bộ yêu cầu xử theo thủ tục rút gọn của Meta. Cùng quyết định này, tòa nhận định Meta chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về thông báo và xin phép phụ huynh theo Đạo luật Bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến của trẻ em (COPPA).

COPPA là luật liên bang của Mỹ, quy định các nền tảng phải thông báo và xin sự đồng ý của phụ huynh trước khi thu thập thông tin cá nhân trực tuyến của trẻ dưới 13 tuổi. Trong vụ kiện này, ngoài vấn đề cơ chế bảo vệ người dùng vị thành niên, bồi thẩm đoàn còn phải xem xét thực tế nền tảng đã thu thập những dữ liệu nào và bằng cách nào.

Mức bồi thường và chế tài cũng là điểm tranh cãi lớn. Reuters đưa tin Meta, trong hồ sơ nộp tòa ngày 6 tháng 7, cho biết 4 bang yêu cầu mức chế tài 1,4 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, cùng bài báo này cũng nêu rằng cách tính của phía các bang thực chất gần với con số khoảng 200 tỷ USD hơn.

Trách nhiệm pháp lý và mức chế tài cụ thể hiện vẫn chưa được xác định. Con số 1,4 nghìn tỷ USD chỉ là cách diễn giải của Meta về yêu cầu từ phía các bang trong hồ sơ tòa án, chứ chưa phải mức bồi thường được tòa án công nhận.

Meta phủ nhận các cáo buộc. Công ty lấy việc đã triển khai các công cụ bảo vệ dành cho thanh thiếu niên và phụ huynh làm lập luận bảo vệ chính.

Trong thông báo hồi tháng 4 năm 2025, Meta giới thiệu các biện pháp như giới hạn phát trực tiếp đối với người dùng dưới 16 tuổi, yêu cầu phụ huynh đồng ý khi tắt tính năng bảo vệ khỏi hình ảnh không mong muốn, và mở rộng tính năng bảo vệ tài khoản vị thành niên sang Facebook và Messenger. Trước đó, vào tháng 1 năm 2024, công ty cũng cho biết đã có hơn 30 công cụ dành cho thanh thiếu niên và phụ huynh.

Phiên tòa lần này diễn ra trong bối cảnh dự luật an toàn trực tuyến cho trẻ em đã được Ủy ban Thương mại Thượng viện Mỹ thông qua và chuyển sang phiên họp toàn thể. Song song với tiến trình lập pháp, việc tòa án sẽ công nhận trách nhiệm bảo vệ thanh thiếu niên của các tập đoàn công nghệ lớn đến đâu có thể trở thành vấn đề đáng chú ý tiếp theo của ngành nền tảng.

Vụ việc cũng có thể là tham chiếu hữu ích cho các cuộc thảo luận về quản lý nền tảng trong nước, khi nghĩa vụ bảo vệ trẻ vị thành niên, trách nhiệm trong thiết kế thuật toán và yêu cầu xin phép khi thu thập dữ liệu cá nhân vẫn là những chủ đề thường xuyên được đặt ra.

Giáo sư Eric Goldman thuộc Trường Luật Đại học Santa Clara nói với AP rằng "các tổng chưởng lý bang đang cố gắng thiết lập một tiền lệ mang tính quyết định trong vụ án này". Theo cách diễn giải này, nếu bên nguyên đơn thắng kiện, Meta có thể phải đối mặt không chỉ với chế tài tài chính mà còn cả yêu cầu thay đổi cấu trúc dịch vụ và cơ chế bảo vệ người dùng.

Tuy nhiên, việc các công cụ bảo vệ hiện tại của Meta có giúp giảm trách nhiệm pháp lý hay không, và liệu bên nguyên đơn có chứng minh được mối liên hệ nhân quả giữa cách thiết kế nền tảng và thiệt hại thực tế hay không, vẫn là những điểm sẽ được tranh luận tại tòa. Mối quan hệ giữa sự tồn tại của các công cụ bảo vệ hiện nay và trách nhiệm trong cách thiết kế trước đây được dự đoán sẽ là nội dung phán quyết then chốt.

Phiên xử tại Oakland chỉ là một phần trong toàn bộ vụ việc. AP cho biết các vụ kiện riêng tại tòa án cấp bang cũng đang diễn ra song song, và ngoài kết quả của phiên xử 4 bang này, vẫn còn nhiều đơn kiện khác từ các bang cũng như từ cá nhân người dùng.