Mốc 17/8 trôi qua, Agave 4.2 của Solana(SOL) vẫn chưa giảm rent 90%

Mốc kích hoạt ngày 17/8 mà Anza, đơn vị phát triển client xác thực của Solana(SOL), đặt ra cho bản nâng cấp Agave 4.2 đã trôi qua, nhưng các tính năng cốt lõi gồm giảm 90% phí rent, rút ngắn thời gian slot và tăng dung lượng giao dịch vẫn chưa được bật trên mainnet.

Theo CryptoSlate đưa tin ngày 17/8 (giờ địa phương), khoảng cách này được xác nhận dựa trên công cụ theo dõi tính năng của Anza và tài liệu chính thức của Solana Foundation. Anza từng khuyến nghị vào ngày 11/8 rằng Agave 4.2 có thể dùng cho mainnet phổ thông, và các validator đã bắt đầu nâng cấp phần mềm. Tuy nhiên, việc triển khai phần mềm và việc kích hoạt cổng tính năng (feature gate) trên giao thức là hai quy trình tách biệt.

Feature gate là cơ chế cho phép quy tắc giao thức mới không áp dụng đồng loạt cho toàn mạng, mà được bật dần khi các điều kiện định trước được đáp ứng. Dù validator đã nâng cấp phần mềm, tính năng mới vẫn chưa thực sự vận hành cho đến khi cổng tương ứng được kích hoạt.

Solana đang có kế hoạch rút ngắn thời gian slot hiện tại từ 400 mili giây xuống 200 mili giây, chia làm bốn bước, mỗi bước giảm 50 mili giây. Hai cổng 350ms và 300ms mà Agave 4.2 nhắm tới đã lần lượt vào epoch 1.000 và 1.002 trên testnet, epoch 1.115 và 1.118 trên devnet. Tuy nhiên, epoch kích hoạt trên mainnet vẫn chưa được ghi nhận. Cổng 250ms còn đang chờ vào devnet, trong khi cổng 200ms thậm chí chưa vượt qua testnet.

Mạng lưới cũng có cơ chế an toàn tự động dừng quá trình rút ngắn nếu tỷ lệ bỏ qua khối (skip rate) tăng cao. Giới quan sát bình luận rằng khi thời gian slot càng ngắn, tần suất tạo khối càng tăng và độ trễ xử lý giao dịch càng giảm, nhưng độ trễ giao tiếp giữa các validator lớn hơn cũng kéo theo rủi ro tỷ lệ bỏ qua khối tăng.

Thay đổi được chú ý nhất là giảm rent, thực hiện bằng cách hạ hằng số xác định chi phí lưu trữ trên chuỗi (lamports_per_byte) từ 6.960 xuống 696. Tuy nhiên, mức “giảm 90%” được quảng bá chỉ là trạng thái hoàn tất cuối cùng. Trên thực tế, quá trình này chia làm năm bước theo thứ tự 6.333 → 5.080 → 2.575 → 1.322 → 696.

Theo trang tổng quan về rent của Solana Foundation, tính đến ngày 17/8, cả năm cổng nói trên đều chưa được kích hoạt trên mainnet. Rent là chi phí mà tài khoản phải trả để duy trì dữ liệu trên chuỗi. Khi hằng số này giảm, chi phí lưu trữ dữ liệu mà nhà phát triển và người dùng phải gánh cũng giảm theo, kéo theo ảnh hưởng tới chi phí vận hành dApp và phát hành token, theo giải thích thường thấy trong ngành.

Quy định giao dịch dung lượng lớn cũng chưa có lịch kích hoạt trên mainnet. Định dạng giao dịch v1 mới dự kiến nâng payload tối đa từ 1.232 byte lên 4.096 byte, trong khi định dạng cũ (legacy) và v0 vẫn giữ nguyên giới hạn hiện tại.

Alpenglow, đề xuất cải tiến giao thức đồng thuận quy mô lớn nhằm rút ngắn thời gian hoàn tất giao dịch (finality) từ 12,8 giây của Tower BFT xuống còn 100-150 mili giây, mới chỉ được đưa mã nguồn vào Agave 4.2 chứ chưa kích hoạt. Theo tổng quan phát hành Agave 4.2 của Solana Foundation, việc kích hoạt Alpenglow trên mainnet sẽ diễn ra ở bản Agave 4.3, với mốc mục tiêu là tháng 10/2026.

TokenPost từng đưa tin rằng Alpenglow là một giao thức đồng thuận riêng biệt, giúp rút ngắn thời gian hoàn tất từ 12,8 giây xuống còn 100-150 mili giây, và sẽ được xử lý ở bản 4.3. Trước đó, TokenPost cũng từng đưa tin rằng các tính năng beta trên mainnet của Agave 4.3 sẽ bắt đầu kích hoạt từ tháng 9, tuy nhiên theo tài liệu chính thức mới nhất của Solana Foundation, mốc mục tiêu hiện được ghi là tháng 10, nên cần phân biệt rõ phạm vi kích hoạt theo từng giai đoạn.

Việc validator nâng cấp phần mềm lên Agave 4.2 chỉ có nghĩa là hệ thống đã sẵn sàng xử lý quy tắc mới, chứ chưa đồng nghĩa với việc slot đã nhanh hơn hay rent đã giảm trên thực tế. Với các nhà phát triển dApp, nếu muốn thiết kế dịch vụ dựa trên giao dịch dung lượng lớn hoặc thời gian hoàn tất rút ngắn, họ vẫn phải chờ đến khi cổng tương ứng được kích hoạt trên mainnet.

Sự phân biệt này quan trọng vì bản thân ngày 17/8 không xác nhận điều gì cụ thể với người dùng và nhà phát triển. Chỉ khi epoch kích hoạt mainnet của từng cổng tính năng được ghi nhận chính thức, người ta mới có thể xác định phần nào của lộ trình đã thực sự đi vào sản xuất.

Trước đó, Solana cũng từng nâng giới hạn đơn vị tính toán (CU) tối đa mỗi khối lên 100 triệu theo cách tương tự, tức trải qua kiểm chứng trên testnet và devnet trước khi áp dụng dần lên mainnet. Việc rút ngắn slot và giảm rent trong Agave 4.2 hiện cũng đang đi theo quy trình kiểm chứng như vậy.

Agave 4.2 hiện mới hoàn tất ở bước triển khai phần mềm, còn những thay đổi thực chất như giảm rent và rút ngắn slot vẫn phải trải qua quy trình kích hoạt từng cổng riêng biệt. Điểm cần theo dõi tiếp theo là thời điểm các cổng còn lại của 4.2 thực sự được bật trên mainnet, cùng với việc liệu Alpenglow có chính thức vận hành trong Agave 4.3 - bản dự kiến ra mắt vào tháng 10 hay không.