Gấp 4 lần: cảnh báo chi phí logistics Iran tăng vì Mỹ phong tỏa cảng, sức ép Hormuz lớn hơn

Ông Majidreza Hariri, Chủ tịch Phòng Thương mại chung Iran-Trung Quốc, cảnh báo rằng lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ có thể đẩy chi phí logistics giữa Iran và Trung Quốc từ 3.000 USD (khoảng 4,25 triệu won) lên 12.000 USD (khoảng 16,98 triệu won) cho mỗi container. Giới kinh tế Iran nhận định đường biển càng bị chặn và đường bộ vòng càng kéo dài thì chi phí trong nước lẫn áp lực lên logistics năng lượng qua eo biển Hormuz càng lớn.

Theo Fortune đưa tin, ông Hariri nói rằng "hậu quả của việc phong tỏa còn vượt xa hậu quả của một cuộc chiến tranh trực tiếp". Ông cho biết thêm "điều tồi tệ nhất có thể xảy ra lúc này là tin rằng có thể né tránh phong tỏa đường biển, rồi cố vận hành đất nước trong khi phong tỏa vẫn tiếp diễn" - phát biểu này cho thấy ông lo ngại giới hoạch định chính sách đang đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Ông Hariri ước tính có khoảng 2 triệu container đi qua các cảng miền Nam Iran mỗi năm, từ đó tính ra chi phí vận chuyển bổ sung do phải đi vòng đường bộ lên tới 18 tỷ USD (khoảng 25.470 tỷ won) mỗi năm. Đây là con số do cá nhân ông Hariri tự tính toán, chưa được kiểm chứng kế toán độc lập hay công bố như số liệu thống kê chính thức.

Tài liệu công khai của Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận ông Hariri là Chủ tịch Phòng Thương mại Iran-Trung Quốc. Chức danh này được xác nhận qua tài liệu chính thức, nhưng tài liệu đó không đề cập trực tiếp đến mối liên hệ giữa đợt phong tỏa lần này với tài sản số hay chất bán dẫn.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo lệnh phong tỏa áp dụng với toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran, có hiệu lực từ 23h ngày 13/4 (giờ Hàn Quốc). CENTCOM đồng thời cho biết sẽ không ngăn cản tàu thuyền hướng đến các cảng ngoài Iran đi qua eo biển Hormuz.

Như vậy, đối tượng bị phong tỏa là các tàu ra vào cảng Iran, khác với việc phong tỏa toàn bộ eo biển Hormuz. Dù vậy, sản lượng hàng hóa qua cảng Iran vẫn chịu áp lực trực tiếp.

CENTCOM cho biết trong 72 giờ sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực, 14 tàu đã đổi hướng theo chỉ thị của quân đội Mỹ. Đến ngày 23/5, cơ quan này thông báo đã buộc 100 tàu thương mại quay đầu, vô hiệu hóa 4 tàu, trong khi để 26 tàu chở hàng nhân đạo đi qua.

Sự việc lần này tiếp nối loạt bài trước đó của TokenPost về nguy cơ vận hành qua eo biển Hormuz có thể trở thành biến số đối với thị trường năng lượng và tài sản rủi ro. Khi đó, đối tượng phong tỏa cũng được xác định là tàu ra vào cảng và vùng ven biển Iran, trong khi tàu di chuyển giữa các cảng ngoài Iran không bị hạn chế.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong nửa đầu năm 2025, lượng dầu thô và nhiên liệu lỏng đi qua eo biển Hormuz trung bình đạt 20,9 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 20% tổng lượng tiêu thụ dầu và nhiên liệu lỏng toàn cầu.

EIA cũng cho biết trong cùng giai đoạn, 89% lượng dầu thô và condensate qua Hormuz được vận chuyển đến thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm tổng cộng 74%. Đây là lý do khiến đợt phong tỏa này không chỉ là vấn đề nội bộ của Iran.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu thô và nhiên liệu lỏng huyết mạch, nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Khi rủi ro hàng hải tại eo biển này tăng, phí bảo hiểm tàu biển, cước vận chuyển và chi phí đi vòng thường biến động cùng lúc, kéo theo áp lực lên chi phí nhập khẩu năng lượng của các nước.

Hãng tin AP đưa tin nền kinh tế Iran đang chịu áp lực từ giá lương thực, dược phẩm và hàng thiết yếu tăng, cùng với tình trạng mất việc làm và nguy cơ đóng cửa doanh nghiệp. Phong tỏa và trừng phạt kéo dài khiến chi phí logistics doanh nghiệp lan sang vật giá sinh hoạt và việc làm.

Reuters đưa tin giá dầu tăng khoảng 2% sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo có thể phong tỏa thêm các tuyến xuất khẩu khác vốn có lợi cho Mỹ và đồng minh. Thị trường đang phản ánh cùng lúc cả phạm vi kiểm soát hàng hải lẫn mức độ phản ứng của Iran vào giá.

Mối liên hệ trực tiếp với thị trường tài sản số hiện vẫn còn hạn chế. Riêng phát biểu của ông Hariri chưa đủ cơ sở để khẳng định phong tỏa sẽ tác động thế nào đến giá Bitcoin (BTC) hay Ethereum (ETH).

Dù vậy, eo biển Hormuz vẫn là tuyến đường ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí logistics và giá dầu của các nước nhập khẩu năng lượng châu Á, bao gồm Hàn Quốc. Tác động đến tài sản rủi ro cần được theo dõi thêm qua diễn biến giá dầu, thanh khoản đồng USD và các tin tức địa chính trị tiếp theo.