83,3% cổ phiếu giảm giá sau khi gộp mệnh giá và niêm yết lại

Sau khi tiêu chuẩn hủy niêm yết tại Hàn Quốc được siết chặt, số công ty niêm yết thực hiện gộp mệnh giá cổ phiếu trong năm nay đã tăng lên 276 trường hợp, nhưng hơn 8 trong số 10 cổ phiếu lại giảm giá so với giá đóng cửa ngày niêm yết cổ phiếu mới. Giới phân tích cho rằng chỉ giảm số lượng cổ phiếu để nâng giá niêm yết trên mỗi cổ phiếu khó có thể thay đổi cách thị trường đánh giá giá trị doanh nghiệp.

Chứng khoán Hanwha (Hanwha Investment & Securities) cho biết tính đến ngày 15, có 29 mã trên sàn giao dịch chứng khoán chính (KOSPI) và sàn Kosdaq của Hàn Quốc bị đưa vào diện quản lý. Trong đó, 20 mã thuộc diện gọi là “cổ phiếu trà đá” do giá dưới 1.000 won, 12 mã do vốn hóa thị trường không đạt chuẩn. Ba công ty E8, Ontide và Hyungji Global cùng lúc rơi vào cả hai diện này.

Phương án cải cách quy định hủy niêm yết do Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX) công bố hồi tháng 2 đã có hiệu lực từ ngày 1/7. Theo đó, cổ phiếu có giá dưới 1.000 won liên tục 30 phiên giao dịch sẽ bị đưa vào diện quản lý. Ngưỡng vốn hóa thị trường cũng được nâng lên 30 tỷ won đối với sàn KOSPI và 20 tỷ won đối với sàn Kosdaq.

Việc bị đưa vào diện quản lý không đồng nghĩa với hủy niêm yết ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu trong vòng 90 phiên giao dịch sau khi bị chỉ định mà công ty không khôi phục tiêu chuẩn trong 45 phiên liên tục, cổ phiếu sẽ thuộc diện xem xét hủy niêm yết. TokenPost từng đưa tin về việc các công ty niêm yết không đáp ứng tiêu chuẩn giá cổ phiếu và vốn hóa thị trường đã bị đưa vào diện quản lý.

Trước áp lực này, các doanh nghiệp niêm yết đẩy mạnh gộp mệnh giá cổ phiếu. Từ ngày 12/2, thời điểm chính phủ và sở giao dịch công bố phương án cải cách, đến ngày 12/8, đã có 276 trường hợp gộp mệnh giá được thực hiện, trong đó 57 trường hợp trên sàn KOSPI và 219 trường hợp trên sàn Kosdaq.

Cùng kỳ này, số trường hợp gộp mệnh giá năm 2024 chỉ là 5, năm 2025 là 12. Như vậy số lượng năm nay cao gấp khoảng 23 lần so với cùng kỳ năm trước. Sàn Kosdaq, nơi tỷ trọng cổ phiếu giá thấp cao hơn, ghi nhận số lượng gộp mệnh giá nhiều hơn hẳn.

Tuy nhiên kết quả thực tế khá hạn chế. Chứng khoán Hanwha phân tích 156 trường hợp hoàn tất niêm yết cổ phiếu mới sau nghị quyết hội đồng quản trị, trong khoảng từ 12/2 đến 15/7, và phát hiện 130 trường hợp có giá thấp hơn giá đóng cửa ngày niêm yết cổ phiếu mới, tương đương tỷ lệ 83,3%.

Gộp mệnh giá là cách gộp nhiều cổ phiếu thành một cổ phiếu để nâng giá niêm yết trên mỗi đơn vị. Ví dụ, nếu gộp theo tỷ lệ 5:1, số lượng cổ phiếu nắm giữ giảm còn một phần năm, còn giá mỗi cổ phiếu về lý thuyết tăng gấp 5 lần. Đây là thay đổi mang tính kỹ thuật, không làm tăng tổng giá trị doanh nghiệp.

Eom Su-jin (Eom Su-jin), nhà nghiên cứu tại Chứng khoán Hanwha, nhận định: “Việc chia tách hay gộp mệnh giá cổ phiếu chỉ làm thay đổi số lượng cổ phiếu, không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp, nên đây thực chất là sự kiện mang tính hình thức. Các trường hợp gộp mệnh giá được thực hiện sau khi phương án cải cách hủy niêm yết được công bố trong năm nay khó thoát khỏi nghi ngờ của thị trường rằng mục đích chính là né tránh quy định.” Theo bà, nếu không có kết quả kinh doanh hoặc triển vọng tăng trưởng đi kèm, giá cổ phiếu khó phục hồi ngay cả sau khi gộp mệnh giá.

Xét về cấu trúc thị trường, gộp mệnh giá có thể giúp doanh nghiệp câu giờ để đáp ứng tiêu chuẩn duy trì niêm yết. Nhưng nếu không đi kèm những thay đổi thực chất như tăng trưởng doanh thu, cải thiện lợi nhuận hay chính sách hoàn vốn cho cổ đông, đánh giá của nhà đầu tư khó có thể thay đổi. Đây cũng là lý do phần lớn cổ phiếu giảm giá trở lại sau khi niêm yết cổ phiếu mới.

Ngược lại, các trường hợp chia tách cổ phiếu đi kèm tăng trưởng doanh nghiệp và chính sách hoàn vốn cổ đông lại nhận được đánh giá khác. Ngân hàng Bank of America (BoA) thống kê rằng từ năm 1980 đến năm 2024, các công ty thuộc chỉ số Standard & Poor's 500 (S&P 500) công bố chia tách cổ phiếu ghi nhận mức sinh lời bình quân 12 tháng sau đó đạt 25,4%, trong khi mức sinh lời bình quân của toàn chỉ số cùng giai đoạn chỉ khoảng 12%.

Tại Hàn Quốc, hai trường hợp thường được nhắc đến là Samsung Electronics (005930) và Namyang Dairy Products. Năm 2018, Samsung Electronics chia tách cổ phiếu đang giao dịch quanh mức 2,5 triệu won mỗi cổ phiếu theo tỷ lệ 50:1, đồng thời mở rộng chính sách cổ tức. Năm 2024, Namyang Dairy Products vừa tiêu hủy cổ phiếu quỹ vừa thực hiện chia tách cổ phiếu theo tỷ lệ 10:1.

Điểm khác biệt của hai trường hợp này so với gộp mệnh giá là chúng đi kèm chính sách hoàn vốn cổ đông và thay đổi trong quản trị doanh nghiệp, chứ không đơn thuần là điều chỉnh cách hiển thị giá cổ phiếu. Dù là chia tách hay gộp mệnh giá, việc chỉ điều chỉnh số lượng cổ phiếu đều không làm thay đổi thực lực nền tảng của doanh nghiệp.

Bà Eom nhấn mạnh thêm: “Những cổ phiếu không có kết quả kinh doanh hay triển vọng tăng trưởng đi kèm thì dù chia tách hay gộp mệnh giá, khả năng phục hồi giá vẫn sẽ bị hạn chế.” Theo phân tích của Chứng khoán Hanwha, khả năng duy trì niêm yết của các doanh nghiệp đã gộp mệnh giá nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào tăng trưởng doanh thu, cải thiện lợi nhuận và khả năng giữ vững mức giá tiêu chuẩn trong thời gian tới, hơn là bản thân việc gộp cổ phiếu.