Tàu qua eo biển Hormuz chỉ còn 14 chiếc, khả năng bình thường hóa 12%

Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz gần đây chỉ duy trì ở mức 14 chiếc, chưa quay lại mức bình thường. Thị trường dự đoán Polymarket cũng phản ánh khả năng giao thông tại eo biển này bình thường hóa trước cuối tháng 8 ở mức thấp, chỉ 12%.

Cục Hàng hải Mỹ (MARAD) cho biết trong khuyến cáo hàng hải số 2026-004 rằng Iran vẫn tiếp tục đe dọa và tấn công các tàu thương mại di chuyển qua vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và vịnh Oman. Khuyến cáo này có hiệu lực đến ngày 9/9 và hiện vẫn đang được áp dụng.

Theo MARAD, tình trạng nhiễu, giả mạo tín hiệu và gây nhiễu hệ thống định vị vệ tinh (GNSS) vẫn tiếp diễn, nên các tàu được khuyến nghị đối chiếu song song hệ thống hàng hải truyền thống và hệ thống dự phòng. Cơ quan này cũng cảnh báo tàu có thể bị phía Iran yêu cầu đổi hướng đi hoặc cung cấp thông tin vận hành qua email hoặc liên lạc VHF (bộ đàm sóng cực ngắn).

Số liệu tàu qua lại gần đây chênh lệch khá lớn tùy theo cách thống kê và thời điểm lấy mốc. Reuters đưa tin lưu lượng tàu qua lại mỗi ngày giữa tháng 7 giảm còn 6 chiếc, mức thấp nhất trong 5 tuần, trong khi ngày 16/7 có 9 tàu qua eo biển trong một ngày.

Wall Street Journal ngày 13 đưa tin số tàu qua lại gần đây chỉ ở mức 14 chiếc, và không ít trong số đó đi theo tuyến do Iran kiểm soát hoặc tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) để tránh bị phát hiện. Cùng một con số nhưng do tiêu chuẩn báo cáo vận hành công khai, dữ liệu theo dõi AIS và PortWatch của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) khác nhau nên việc so sánh trực tiếp có giới hạn nhất định.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) khẳng định an toàn của thủy thủ đoàn phải được đặt lên hàng đầu. Ông Arsenio Dominguez, Tổng thư ký IMO, phát biểu trong tuyên bố ngày 8/7 rằng "thủy thủ đoàn không nên phải đánh cược mạng sống chỉ vì đang làm công việc của họ." Phát biểu này cho thấy IMO đang gia tăng sức ép nhằm bảo vệ an toàn hàng hải tại khu vực.

Ông Dominguez khuyến nghị không để tàu và thủy thủ đoàn phải đối mặt với rủi ro không cần thiết trong quá trình qua eo biển. Ông cho biết có khoảng 6.000 thủy thủ hiện chưa thể rời khỏi vịnh Ba Tư một cách an toàn.

Gián đoạn vận hành không chỉ đến từ nguy cơ bị tấn công trực tiếp. Việc tàu nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) áp sát, gọi loa, theo dõi, giám sát, cùng với trinh sát bằng drone và gây nhiễu định vị, khiến các hãng tàu phải tính toán lại tuyến đường và chi phí bảo hiểm.

Lloyd's List Intelligence công bố báo cáo ngày 29/7 cho biết lưu lượng qua eo biển Hormuz trong tuần từ 20-26/7 đạt 39 lượt, giảm so với 82 lượt của tuần trước đó.

Cũng theo báo cáo này, lưu lượng tàu cập cảng của các hãng không thuộc Iran đã giảm hơn 90% so với mức trước khi Iran bị tấn công, trong khi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh quay lại mức 7,5-10% giá trị thân tàu. Trong cùng giai đoạn, 21 trên tổng số 22 lượt qua lại của tàu không thuộc Iran là các chuyến "vận hành tối" không được AIS theo dõi.

Eo biển Hormuz là điểm thắt cổ chai hàng hải nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Đây thường được xem là tuyến đường chủ lực để dầu thô và khí đốt từ Trung Đông ra thị trường bên ngoài, và do các tuyến thay thế khá hạn chế, gián đoạn tại đây có thể ảnh hưởng đồng thời đến giá dầu, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), cước vận tải và chi phí bảo hiểm hàng hải.

Đối với thị trường tiền mã hóa, diễn biến tại Hormuz không phải yếu tố tác động trực tiếp mà giống một biến số vĩ mô, đi qua kênh giá năng lượng và rủi ro địa chính trị. TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về diễn biến xác suất đạt thỏa thuận Hormuz giảm trên thị trường dự đoán và việc bất ổn tại Hormuz phản ánh vào giá dầu quốc tế.

Tính đến ngày 13, Polymarket hiển thị khả năng giao thông tại eo biển Hormuz bình thường hóa trước ngày 31/8 ở mức 12%, và trước ngày 30/9 ở mức 26%. Thị trường này lấy tiêu chuẩn là số lượt tàu qua lại trung bình động 7 ngày theo PortWatch của IMF đạt từ 60 trở lên.

Trong vấn đề này, chỉ số quan trọng không chỉ dừng ở việc tàu có qua được eo biển hay không. Việc tàu đi theo tuyến nào, với điều kiện bảo hiểm ra sao, và có thể bật AIS để qua lại an toàn hay không mới là tiêu chuẩn thực sự quyết định giao thông đã bình thường hóa hay chưa.