Iran xúc tiến thủ tục gia nhập Ngân hàng Phát triển Mới của BRICS

Iran đang xúc tiến gia nhập Ngân hàng Phát triển Mới (New Development Bank, NDB) trực thuộc khối BRICS. Đây là bước đi nhằm mở rộng mạng lưới tài chính đa phương ngoài khối phương Tây, trong bối cảnh chiến sự với Mỹ và Israel cùng các lệnh trừng phạt kéo dài khiến Iran khó tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Abdolnasser Hemmati, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran, cho biết Iran sắp trở thành thành viên của “ngân hàng BRICS”, theo CNBC đưa tin ngày 13 (giờ địa phương). Ông Hemmati hiện đang ở Ấn Độ trước thềm hội nghị thượng đỉnh BRICS dự kiến diễn ra vào tháng tới.

Theo phát biểu được Tasnim News dẫn lại, ông Hemmati nói: “Chúng tôi muốn xây dựng hợp tác tiền tệ song phương và ba bên với các nước thành viên.” Phát biểu này cho thấy trọng tâm của Iran nghiêng về mở rộng hợp tác thanh toán, tiền tệ với các nước BRICS hơn là chỉ đơn thuần gia nhập về mặt hình thức.

BRICS ra đời năm 2006 với các thành viên sáng lập là Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, sau đó Nam Phi gia nhập năm 2010. Về sau, Iran, Ai Cập, Ethiopia, Ả Rập Saudi, UAE và Indonesia lần lượt tham gia khối này.

NDB là ngân hàng phát triển đa phương do 5 nước sáng lập BRICS lập ra, nhằm cấp vốn cho các dự án hạ tầng và phát triển bền vững tại các nước mới nổi và đang phát triển. Các lĩnh vực được ưu tiên hỗ trợ gồm giao thông, vệ sinh, hạ tầng số và phát triển đô thị.

Theo danh sách thành viên chính thức của NDB, các nước thành viên hiện gồm 5 nước sáng lập cùng Bangladesh, UAE, Ai Cập, Algeria và Uzbekistan. Uruguay, Colombia, Ethiopia, Angola và Zimbabwe đang ở diện thành viên dự bị, sẽ trở thành thành viên chính thức sau khi hoàn tất thủ tục gia nhập.

Hiện tại, Iran chưa có tên trong danh sách thành viên chính thức lẫn danh sách thành viên dự bị của NDB. NDB cho biết một nước ở diện thành viên dự bị sẽ trở thành thành viên chính thức sau khi nộp văn kiện gia nhập.

Vì vậy, việc Iran gia nhập NDB không thể hoàn tất chỉ bằng tuyên bố của thống đốc ngân hàng trung ương. Iran cần trải qua quá trình xét duyệt và thủ tục kết nạp chính thức của NDB mới có được tư cách thành viên.

Sau khi trở thành thành viên chính thức, Iran có thể nộp đơn xin NDB tài trợ vốn cho các dự án hạ tầng. Tuy nhiên, khả năng được chấp thuận và việc giải ngân thực tế là hai vấn đề khác nhau, còn phụ thuộc vào thẩm định từng dự án cụ thể và điều kiện riêng áp dụng cho từng nước thành viên.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh kinh tế Iran chịu nhiều sức ép. CNBC đưa tin lạm phát tại Iran tăng vọt, tăng trưởng kinh tế giảm mạnh và đồng nội tệ mất giá sau cuộc chiến với Mỹ và Israel.

Các lệnh trừng phạt kéo dài cũng hạn chế khả năng Iran tiếp cận thị trường và các định chế tài chính phương Tây. Việc tham gia mạng lưới tài chính đa phương ngoài phương Tây được xem là một phần trong chiến lược tìm kênh thanh toán thương mại và huy động vốn bên ngoài hệ thống thanh toán lấy đồng USD làm trung tâm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng chỉ trích chính sách của BRICS là “chống Mỹ”. Ông cũng cảnh báo có thể áp thuế 25% lên hàng xuất khẩu sang Mỹ của bất kỳ nước nào mua hàng hóa hoặc dịch vụ trực tiếp hay gián tiếp từ Iran.

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Iran. CNBC dẫn số liệu mới nhất của Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho thông tin này, đồng thời cho biết theo dữ liệu của Kpler, Trung Quốc đã mua hơn 80% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của Iran trong năm 2025.

Đối với độc giả quan tâm tiền mã hóa, sự việc này đáng chú ý hơn ở khía cạnh mạng lưới thanh toán quốc tế và các thảo luận về né tránh trừng phạt, chứ không chỉ dừng ở biến động giá Bitcoin(BTC). TokenPost từng đưa tin về trường hợp Mỹ đưa dòng vốn né tránh trừng phạt qua tài sản số vào diện chế tài.

Hợp tác tiền tệ mà BRICS thúc đẩy gắn liền với các thảo luận về hạ tầng tài chính nằm ngoài mạng lưới thanh toán lấy USD làm trung tâm. Tuy nhiên, tác động cụ thể của việc Iran gia nhập NDB đối với thị trường tài sản số vẫn cần được xác nhận thêm.