Ròng âm 41.723,4 tỷ USD, tranh cãi tài khóa Mỹ lan rộng

Tổng tài sản ròng theo sổ sách của chính phủ Mỹ ở mức âm 41.723,4 tỷ USD tính đến cuối năm tài khóa 2025, khiến tranh cãi về khả năng bền vững tài khóa của nước này nóng trở lại. Cơ cấu nợ vượt xa tài sản trên sổ sách được xác nhận đã kéo dài tranh luận xung quanh gánh nặng tài chính dài hạn của Mỹ.

Theo báo cáo tài chính năm tài khóa 2025 của Bộ Tài chính Mỹ, tính đến ngày 30 tháng 9 năm 2025, tài sản của chính phủ đạt 6.055,4 tỷ USD, trong khi nợ phải trả lên tới 47.778,8 tỷ USD. Hiệu số giữa hai con số này cho ra tổng tài sản ròng âm 41.723,4 tỷ USD.

Tranh cãi bùng lên sau khi giáo sư kinh tế ứng dụng Steve H. Hanke của Đại học Johns Hopkins và cựu Tổng Kiểm toán Mỹ David M. Walker viện dẫn con số này trong bài bình luận đăng trên Fortune ngày 23 tháng 3, cho rằng chính phủ Mỹ đang ở tình trạng mất khả năng thanh toán. Hai tác giả đề xuất dự luật thành lập ủy ban tài khóa H.R. 3289 và nghị quyết sửa đổi hiến pháp về trách nhiệm tài khóa H.Con.Res. 15 như một giải pháp.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính Mỹ không hề tuyên bố chính phủ phá sản. Trang kiểm chứng thông tin FactCheck.org ngày 7 tháng 4 khẳng định cách diễn đạt trên chỉ là cách hiểu chủ quan trong bài bình luận, không phải công bố chính thức của Bộ Tài chính. FactCheck.org cũng chỉ ra rằng chính phủ Mỹ có quyền thu thuế và vay nợ, nên không thể so sánh trực tiếp với tình trạng phá sản của doanh nghiệp tư nhân.

Tài sản ròng theo sổ sách là số dư kế toán bằng tài sản chính phủ nắm giữ trừ đi nợ phải trả. Khi con số này xấu đi, có thể xem là tín hiệu cho thấy áp lực tài khóa gia tăng, nhưng đây là khái niệm khác với khả năng thanh toán pháp lý, vốn còn tính đến quyền thu thuế và điều hành chính sách tiền tệ của một quốc gia.

Báo cáo của Bộ Tài chính cũng nêu rõ điều này. Cơ quan này giải thích cách tính tài sản ròng không phản ánh quyền thu thuế, quyền điều hành chính sách tiền tệ, cũng như giá trị các tài sản phi vận hành chưa được ghi nhận trên sổ sách. Tài sản ròng theo sổ sách xấu đi đúng là chỉ dấu cho áp lực tài khóa, nhưng khác với việc tuyên bố phá sản về mặt pháp lý.

Gánh nặng dài hạn cũng thể hiện qua một chỉ số khác. Bộ Tài chính Mỹ ước tính phần chi vượt thu trong tương lai của các chương trình bảo hiểm xã hội như An sinh xã hội và Medicare, tính theo giá trị hiện tại trong 75 năm, ở mức 88.400 tỷ USD, tăng 10.100 tỷ USD so với năm trước.

Khoảng cách dài hạn của bảo hiểm xã hội có bản chất khác với khoản nợ pháp lý được ghi nhận ngay trên sổ sách. Đây là ước tính giá trị hiện tại của chênh lệch giữa chi tiêu và nguồn thu dự kiến trong 75 năm tới, phản ánh áp lực mà tình trạng già hóa dân số và chi phí y tế đặt lên triển vọng tài khóa, hơn là một khoản nợ tức thời.

Tỷ lệ nợ công cũng là gánh nặng đáng chú ý. Bộ Tài chính cho biết nợ công do công chúng nắm giữ tính đến cuối năm tài khóa 2025 tương đương 99% GDP, và nếu chính sách hiện tại được duy trì, tỷ lệ này có thể lên tới 576% GDP vào năm 2100. Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Mỹ (GAO) trong báo cáo ngày 11 tháng 6 cũng đánh giá quỹ đạo tài khóa của Mỹ là không bền vững.

GAO đã từ chối đưa ra ý kiến kiểm toán đối với báo cáo tài chính liên bang năm tài khóa 2025, năm thứ 29 liên tiếp. Cơ quan này cho rằng những điểm yếu nghiêm trọng và giới hạn trong quản lý tài chính khiến việc đưa ra ý kiến kiểm toán toàn diện là bất khả thi. Đây được xem là lời cảnh báo về toàn bộ hệ thống quản lý tài khóa của Mỹ, chứ không chỉ dừng ở một con số đơn lẻ.

Ủy ban Kinh tế chung của Quốc hội Mỹ (JEC) tính đến ngày 3 tháng 7 ghi nhận tổng nợ công ở mức 39.380 tỷ USD, tăng 3.160 tỷ USD so với một năm trước đó. Ngay cả sau bài bình luận của giáo sư Hanke và cựu Tổng Kiểm toán Walker, tranh cãi tài khóa Mỹ vẫn tiếp diễn xoay quanh các vấn đề trung và dài hạn như nợ công, chi phí lãi vay và gánh nặng bảo hiểm xã hội.

Trên thị trường tiền mã hóa, vấn đề này được nhìn nhận không phải là câu chuyện trực tiếp liên quan đến một token cụ thể, mà là biến số vĩ mô gắn với niềm tin vào đồng USD, lãi suất dài hạn và tâm lý né tránh rủi ro. TokenPost trước đó từng đưa tin về xu hướng lãi suất thực của Mỹ được nhắc đến cùng nhu cầu Bitcoin(BTC).

Tuy vậy, chưa có cơ sở nào cho thấy bài bình luận nói trên hay báo cáo của Bộ Tài chính đã trực tiếp tác động đến giá Bitcoin(BTC). CoinDesk ngày 24 tháng 3 phân tích rằng lợi suất trái phiếu kho bạc và chênh lệch hoán đổi lãi suất có thể gây áp lực lên biến động của Bitcoin, nhưng đây gần như chỉ là một cách diễn giải về áp lực vĩ mô trong cùng giai đoạn.

Với nhà đầu tư, tranh cãi tài khóa Mỹ cũng là biến số cần theo dõi cùng lúc với tài sản định giá bằng USD, lãi suất dài hạn và khẩu vị rủi ro. Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ và niềm tin vào đồng USD lung lay, điều này có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ chiết khấu và thanh khoản của nhiều nhóm tài sản, từ cổ phiếu, trái phiếu cho đến tiền mã hóa.

Trong bài bình luận tiếp theo ngày 15 tháng 7, giáo sư Hanke và cựu Tổng Kiểm toán Walker tiếp tục cảnh báo rằng nợ công đã vượt 31.680 tỷ USD, tương đương hơn 100% GDP. Báo cáo tài khóa năm 2025 của Bộ Tài chính, báo cáo của GAO và số liệu tổng nợ công của JEC nối tiếp nhau cho thấy tranh cãi tài khóa Mỹ không dừng lại ở một cách diễn đạt gây tranh cãi, mà vẫn là vấn đề xoay quanh quỹ đạo tài khóa dài hạn của nước này.