DTCC xử lý giao dịch thực tế đầu tiên với chứng khoán token hóa

Trung tâm Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Mỹ (DTCC) đã token hóa chứng khoán đang lưu ký tại DTC và đưa vào giao dịch thực tế, đánh dấu bước tiến quan trọng trước khi dịch vụ chính thức ra mắt.

Theo thông báo của DTCC ngày 15 tháng 7, tổ chức này đã chuyển đổi chứng khoán lưu ký tại DTC (Depository Trust Company) sang dạng token và đưa vào giao dịch thực tế ngay trong ngày. DTCC mô tả đây là "sáng kiến token hóa quy mô lớn nhất" tính theo phạm vi trường hợp sử dụng, loại tài sản và số lượng bên tham gia.

Theo thông báo chính thức, có hơn 30 tổ chức tham gia, bao gồm cả công ty tài chính truyền thống lẫn doanh nghiệp tài sản số. Tuy nhiên, trang thông tin trực tiếp riêng của DTCC lại ghi nhận khoảng 40 công ty tham gia, nên hai con số này cần được phân biệt rõ.

Danh sách bên tham gia gồm JPMorgan(JPM), Goldman Sachs(GS), BlackRock(BLK), Vanguard, Circle(CRCL), Chainlink(LINK), Fireblocks, Nasdaq(NDAQ), Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và CME Group(CME). Đây là lần các tổ chức tài chính truyền thống và công ty hạ tầng blockchain cùng thử nghiệm quy trình giao dịch trong một môi trường sản xuất chung.

Các loại giao dịch được thử nghiệm gồm cung cấp tài sản thế chấp, cho vay chứng khoán, giao dịch DVP (delivery versus payment) đối với trái phiếu kho bạc Mỹ và hợp đồng repo, DVP cổ phiếu, DVD (delivery versus delivery) cổ phiếu, chuyển nhượng token cổ phiếu và nghiệp vụ ký quỹ tại tổ chức thanh toán bù trừ trung tâm (CCP). Gần như toàn bộ khâu hậu kỳ, từ lưu ký, thế chấp, cho vay, thanh toán bù trừ đến quyết toán, đều được đưa vào thử nghiệm.

Việc chuyển đổi tài sản được thực hiện trên hai mạng lưới blockchain: mạng riêng Besu của LFDT và mạng công khai Canton. Việc vận hành cùng một cấu trúc token hóa trên hai loại blockchain khác nhau giúp DTCC kiểm tra khả năng tương tác trong môi trường đa chuỗi (multi-chain).

Token được tạo ra trong đợt này không phải tài sản mới với quyền lợi riêng biệt. DTCC khẳng định các tài sản token hóa là "bản sao số" (digital twin) của tài sản thực đang tồn tại, giữ nguyên quyền lợi, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và quyền sở hữu như tài sản gốc.

Chứng khoán đã token hóa có thể được chuyển đến ví của các thành viên tham gia DTC. Khác với giao dịch chứng khoán thông thường phải qua sổ cái tập trung và nhiều khâu hậu kỳ, mô hình "bản sao số" vẫn giữ nguyên quyền pháp lý hiện có, đồng thời hỗ trợ chuyển nhượng trên blockchain và tự động hóa nghiệp vụ.

Ông Frank La Salla, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành (CEO) của DTCC, cho biết "DTCC đã chứng minh được rằng có thể áp dụng mức độ nghiêm ngặt như tổ chức tài chính truyền thống vào lĩnh vực token hóa". Bình luận cho thấy DTCC có thể triển khai công nghệ token hóa mà vẫn duy trì cơ chế kiểm soát thị trường và bảo vệ nhà đầu tư như trước.

Ông Brian Steele, Chủ tịch mảng Dịch vụ Thanh toán bù trừ và Chứng khoán của DTCC, giải thích rằng token hóa có thể hỗ trợ dịch chuyển tài sản thế chấp theo thời gian thực, cải thiện thanh khoản và hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời giảm rủi ro đối tác và tăng khả năng tương tác. Dù vậy, đợt giao dịch lần này mới chỉ giới hạn trong nhóm bên tham gia và loại tài sản nhất định, trong môi trường sản xuất có kiểm soát.

Giao dịch thực tế lần này được triển khai sau khi DTC nhận được thư không hành động (no-action letter) từ Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào tháng 12 năm 2025. Phạm vi áp dụng giới hạn ở các cổ phiếu thuộc chỉ số Russell 1000, một số quỹ ETF lớn cùng tín phiếu, trái phiếu và kỳ phiếu kho bạc Mỹ.

Ngày 4 tháng 5, DTCC đã công bố lộ trình cho giai đoạn giao dịch sản xuất có giới hạn cũng như thời điểm ra mắt dịch vụ chính thức. Đến ngày 27 tháng 5, tổ chức này tiếp tục công bố kế hoạch kết nối dịch vụ token hóa với mạng blockchain công khai Stellar Lumens(XLM).

Tổng giá trị tài sản đang lưu ký tại DTC vượt 114 nghìn tỷ USD. Đây là lý do giới quan sát đánh giá giao dịch lần này không đơn thuần là một sản phẩm token riêng lẻ, mà là bước hạ tầng lưu ký, thanh toán bù trừ và quyết toán của thị trường chứng khoán Mỹ bắt đầu tiếp nhận công nghệ token hóa.

Nếu như xu hướng đưa cổ phiếu token hóa lên sàn giao dịch trước đó tập trung vào việc mở rộng khả năng tiếp cận giao dịch cho nhà đầu tư, thì giao dịch thực tế của DTCC lần này lại áp dụng token hóa vào chính cấu trúc hậu kỳ - nơi lưu ký, thanh toán bù trừ và quyết toán chứng khoán. Đây không chỉ là phép thử cho việc phát hành tài sản, mà còn kết nối cả nghiệp vụ thế chấp, cho vay và thanh toán trong khuôn khổ quy định thị trường hiện hành.

Ngày 20 tháng 7, Nasdaq(NDAQ) cho biết sự hợp tác này chứng minh token hóa có thể vận hành trong khuôn khổ quy định thị trường hiện có mà vẫn duy trì thanh khoản, tính minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Sàn giao dịch chứng khoán Nasdaq đóng vai trò là nơi thực hiện giao dịch, trong khi quỹ Invesco QQQ ETF(QQQ) là một trong những chứng khoán chính được sử dụng.

Phạm vi áp dụng của thư không hành động từ SEC chỉ giới hạn ở những loại tài sản nhất định và các blockchain đã được phê duyệt trước. DTCC dự kiến ra mắt "Dịch vụ Token hóa DTCC" (DTCC Tokenization Services) vào tháng 10 năm 2026.