Thiếu chip nhớ vì AI, doanh nghiệp Mỹ dồn dập vận động Washington

Tình trạng thiếu hụt chip nhớ do nhu cầu trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) tăng vọt đã đẩy giá linh kiện lên cao, khiến nhiều doanh nghiệp Mỹ tăng cường vận động hành lang tại Washington để đề nghị chính phủ can thiệp phân bổ nguồn cung theo từng ngành.

Theo The New York Times đưa tin ngày 10 (giờ địa phương), dẫn lời 18 nguồn tin giấu tên, các doanh nghiệp và nhóm vận động hành lang đã đề xuất phương án để chính phủ liên bang can thiệp vào thị trường. Một trong những phương án được thảo luận là buộc các nhà sản xuất chip nhớ phải cung cấp nhiều hơn cho một số ngành cụ thể.

Các doanh nghiệp trong lĩnh vực thiết bị y tế, ô tô và điện tử tiêu dùng cho biết việc nguồn cung bộ nhớ tập trung vào trung tâm dữ liệu AI khiến họ gặp khó khăn trong việc mua đủ chip cần thiết. Máy chủ AI tiêu thụ lượng lớn bộ nhớ băng thông cao (HBM) và D-RAM, khiến áp lực thu mua ở các ngành khác ngày càng lớn.

Một số doanh nghiệp cho rằng các nhà sản xuất chip nhớ đã nhận trợ cấp từ Đạo luật CHIPS và Khoa học (CHIPS and Science Act) năm 2022 nên cần có nghĩa vụ cung cấp chip cho nhóm khách hàng rộng hơn. Đây là yêu cầu gắn điều kiện cung ứng với khoản trợ cấp hỗ trợ nghiên cứu và sản xuất bán dẫn trong nước.

Một nhóm doanh nghiệp khác đề nghị chính quyền Tổng thống Trump sử dụng Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (Defense Production Act) để phân bổ chip nhớ cho cả những ngành ngoài AI. Đây là phương án để chính phủ trực tiếp điều chỉnh thứ tự ưu tiên trong nguồn cung bộ nhớ.

Đạo luật Sản xuất Quốc phòng là luật liên bang cho phép tổng thống Mỹ ưu tiên hoạt động sản xuất và thu mua của khu vực tư nhân trong tình huống khủng hoảng an ninh quốc gia. Vì nguồn cung bán dẫn vốn do thị trường quyết định, việc chính phủ can thiệp theo hướng này được dự báo sẽ gây tranh cãi về giới hạn can thiệp.

Tim Cook (Tim Cook), Giám đốc điều hành Apple (AAPL), phát biểu tại buổi công bố kết quả kinh doanh tháng trước rằng đà tăng giá bộ nhớ hiện nay là “tình huống như trận lụt trăm năm mới có một lần”. Bình luận này cho thấy tình trạng thiếu hụt bộ nhớ không chỉ ảnh hưởng doanh nghiệp AI mà còn lan sang chi phí sản xuất của các hãng điện tử tiêu dùng.

HBM là loại bộ nhớ dùng cho chip AI, được tạo ra bằng cách xếp chồng nhiều lớp D-RAM theo chiều dọc để tăng tốc độ xử lý dữ liệu. Khi các nhà sản xuất ưu tiên năng lực sản xuất cho sản phẩm phục vụ máy chủ AI, nguồn cung bộ nhớ phổ thông dùng cho PC, điện thoại thông minh và ô tô cũng có thể bị ảnh hưởng.

Nhiều hiệp hội thương mại đã gửi thư tới Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Scott Bessent) và Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick (Howard Lutnick) hồi tháng 6. Các hiệp hội này cảnh báo tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng trên thị trường bộ nhớ có thể gây rủi ro cho toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

Các nhà sản xuất chip nhớ cũng đang đề nghị được hỗ trợ để mở rộng nguồn cung. Micron Technology (MU), Samsung Electronics và SK Hynix được cho là đã yêu cầu thêm hỗ trợ cùng việc nới lỏng quy định môi trường để xây dựng cơ sở sản xuất tại Mỹ.

Ngành công nghiệp bán dẫn lại phản đối phương án để chính phủ trực tiếp can thiệp vào giá cả và nguồn cung. Hiệp hội Thiết bị và Vật liệu Bán dẫn Quốc tế (SEMI) cho biết hồi tháng 7 rằng việc can thiệp vào việc định giá hay phân phối bộ nhớ có thể khiến tình trạng thiếu hụt kéo dài hơn.

SEMI đề xuất thay vì phân bổ trực tiếp, nên mở rộng sản xuất thông qua các hiệp định thương mại, nới lỏng quy định và gia hạn ưu đãi thuế nhằm thúc đẩy ngành sản xuất trong nước. Quan điểm của hiệp hội là cần khuyến khích mở rộng năng lực sản xuất nhưng để thị trường quyết định giá và sản lượng của từng doanh nghiệp.

Nhiều phân tích cũng cho rằng tình trạng mất cân bằng cung cầu bộ nhớ khó có thể giải quyết trong thời gian ngắn. TokenPost trước đó đã đưa tin tình trạng thiếu hụt HBM và D-RAM có thể kéo dài đến cuối năm 2028. Các hợp đồng cung ứng dài hạn và việc đảm bảo sản lượng được xem là yếu tố ảnh hưởng đến cung cầu không kém giá cả.

TokenPost cũng từng phản ánh xu hướng mở rộng sản xuất bộ nhớ cho máy chủ AI gây áp lực lên nguồn cung D-RAM phổ thông. Trong bối cảnh năng lực sản xuất không tăng nhanh, tỷ trọng sản phẩm giá trị cao ngày càng lớn có thể khiến cuộc cạnh tranh giành nguồn cung giữa các ngành thêm gay gắt.

Nhà Trắng và Bộ Thương mại Mỹ chưa đưa ra quyết định về việc có chấp nhận các đề xuất trên hay không. Chính phủ Mỹ hiện phải cân nhắc cả vấn đề giá cả và chuỗi cung ứng thiết bị điện tử tiêu dùng, lẫn nhu cầu bảo đảm nguồn cung bộ nhớ cho trung tâm dữ liệu phục vụ cuộc cạnh tranh AI với Trung Quốc.