Baillie Gifford: TSMC(TSM) và SK Hynix(000660) gần như độc quyền chip AI

TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, TSM) và SK Hynix (000660) đang dẫn đầu mảng gia công bán dẫn tiên tiến (foundry) và bộ nhớ băng thông rộng HBM, trở thành hai mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng hạ tầng AI. Giới phân tích cho rằng năng lực sản xuất của hai công ty này chính là nút thắt cổ chai quyết định tốc độ mở rộng trung tâm dữ liệu cũng như cấu trúc chi phí toàn ngành.

Theo Crypto Briefing đưa tin ngày 10, bà Paulina McPadden, chuyên gia quản lý đầu tư tại Baillie Gifford, nhận định trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg rằng hai công ty này gần như đang nắm thế “bán độc quyền” (quasi-monopoly) trong lĩnh vực sản xuất bán dẫn tiên tiến. Cần lưu ý đây là đánh giá cá nhân của bà McPadden, không phải số liệu thị phần chính thức hay kết luận pháp lý về hành vi độc quyền.

Foundry là mô hình kinh doanh nhận đơn đặt hàng từ các công ty thiết kế chip để sản xuất theo yêu cầu. Trong khi đó, HBM là loại bộ nhớ hiệu năng cao được tạo thành từ nhiều lớp DRAM xếp chồng theo chiều dọc, giúp cung cấp dữ liệu tính toán nhanh cho các chip tăng tốc AI.

Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 2/2026, TSMC công bố doanh thu đạt 40,2 tỷ USD. Công ty đưa ra dự báo doanh thu quý 3 trong khoảng 44,6-45,8 tỷ USD.

Ngày 16 tháng 7, TSMC đã nâng dự báo tăng trưởng doanh thu năm 2026 lên mức đầu 40%, đồng thời đưa ra kế hoạch chi vốn đầu tư (capex) hàng năm trong khoảng 60-64 tỷ USD. Doanh thu tháng 7 của TSMC cũng tăng 45%, cho thấy nhu cầu chip AI vẫn ở mức cao.

Trước đó, ngày 4 tháng 3 năm 2025, TSMC từng công bố kế hoạch rót thêm 100 tỷ USD vào Mỹ, nâng tổng quy mô đầu tư tại nước này lên 165 tỷ USD. Kế hoạch bao gồm xây dựng thêm 3 nhà máy sản xuất chip mới, 2 cơ sở đóng gói tiên tiến và một trung tâm nghiên cứu phát triển.

Trong lĩnh vực bán dẫn tiên tiến, năng lực cạnh tranh không chỉ đến từ công nghệ quy trình. Khách hàng thường phải bỏ ra nhiều thời gian và chi phí để điều chỉnh thiết kế phù hợp với quy trình sản xuất và ổn định tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn (yield), nên uy tín với khách hàng, kinh nghiệm sản xuất và hệ sinh thái thiết kế cũng trở thành rào cản gia nhập đáng kể.

SK Hynix tiếp tục mở rộng vị thế là nhà cung cấp HBM chủ lực cho các hệ thống AI. Reuters đưa tin ngày 27 tháng 5 rằng vốn hóa thị trường của SK Hynix đã vượt mốc 1.000 tỷ USD.

Nhiều khách hàng công nghệ lớn thậm chí đề nghị hỗ trợ chi phí đầu tư dây chuyền sản xuất mới cũng như chi phí mua thiết bị cho SK Hynix. Một nguồn tin trong ngành cho biết vào ngày 8 tháng 5 rằng “năng lực sản xuất khả dụng hiện tại gần như bằng không”. Điều này cho thấy tình trạng thiếu hụt nguồn cung không chỉ tác động đến giá sản phẩm mà còn ảnh hưởng tới cả đầu tư thiết bị sản xuất lẫn cấu trúc hợp đồng.

Trong tài liệu công bố tháng 6, Baillie Gifford cho biết đã nắm giữ cổ phiếu TSMC từ năm 1999 và SK Hynix từ năm 2000. Quỹ này đánh giá lợi thế cạnh tranh của TSMC nằm ở công nghệ quy trình, uy tín với khách hàng, kinh nghiệm tích lũy về yield và chiều sâu hệ sinh thái, đồng thời nhận định bộ nhớ cao cấp đang ngày càng mang tính chiến lược, phức tạp và cá nhân hóa theo yêu cầu khách hàng.

Vai trò của doanh nghiệp Hàn Quốc trong chuỗi cung ứng HBM ngày càng lớn, kéo theo sự gắn kết rõ nét hơn với thị trường trong nước. Trong một quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đầu tư vào các doanh nghiệp chuỗi cung ứng bộ nhớ, SK Hynix, Samsung Electronics và Micron chiếm khoảng 3/4 danh mục.

Trong khi đó, CXMT (ChangXin Memory Technologies) của Trung Quốc đã vươn lên thành nhà sản xuất bộ nhớ lớn thứ 4 thế giới, nhưng công nghệ HBM của công ty này được cho là vẫn chậm hơn các đối thủ khoảng hai thế hệ. Việc Trung Quốc chưa thể tiếp cận thiết bị quang khắc cực tím (EUV) của ASML cũng là rào cản khiến khoảng cách công nghệ khó thu hẹp.

EUV là thiết bị dùng để khắc các mạch bán dẫn tiên tiến nhất lên tấm wafer. Giới quan sát từng đề cập khả năng CXMT và YMTC (Yangtze Memory Technologies) có thể đạt công suất trên 600.000 tấm wafer mỗi tháng, song việc bị hạn chế tiếp cận thiết bị tiên tiến cùng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu sang Trung Quốc đang kìm hãm tốc độ mở rộng này.

Tình trạng thắt nút cổ chai nguồn cung không đồng nghĩa cổ phiếu bán dẫn sẽ luôn tăng giá. Ngày 28 tháng 7, cổ phiếu bán dẫn tại châu Á đồng loạt giảm do lo ngại về nguồn vốn cho hạ tầng AI và áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc. Cổ phiếu SK Hynix niêm yết tại Mỹ đóng cửa ở mức 143,02 USD, lần đầu tiên rơi xuống dưới mức giá chào sàn 149 USD.

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa diễn biến này với thị trường tiền mã hóa. Tình trạng thắt chặt nguồn cung máy chủ AI, GPU, bộ nhớ và đóng gói tiên tiến có thể gián tiếp tác động đến chi phí điện toán đám mây và tốc độ mở rộng trung tâm dữ liệu, nhưng chưa có thông tin nào cho thấy đây là yếu tố cung - cầu trực tiếp đối với các token liên quan đến AI hay phần cứng đào coin.