Giảm giá hơn 10%: Quỹ AI bán tháo cổ phiếu, lộ rủi ro đòn bẩy

Quỹ phòng hộ AI Situational Awareness đã bán phần lớn danh mục cổ phiếu cho Citadel sau khi thua lỗ ở các khoản đầu tư liên quan đến AI. Việc dồn vốn vào cổ phiếu tăng trưởng định giá cao, cộng thêm đòn bẩy tài chính, đã khiến khoản lỗ kéo theo áp lực bổ sung ký quỹ và buộc quỹ phải bán bớt tài sản.

Theo PANews đưa tin ngày 5 (giờ địa phương), ông Brian Moynihan (Brian Moynihan), CEO Bank of America(BAC), nói về vụ việc rằng "mức định giá đang tăng cao, đồng thời đòn bẩy trong hệ thống cũng gia tăng theo, nên cần hết sức thận trọng". Bình luận này cho thấy giới lãnh đạo tài chính lớn cũng đang để mắt tới rủi ro tích tụ từ làn sóng đầu tư AI, dù văn bản phát biểu công khai hay bản ghi phỏng vấn đầy đủ hiện chưa được xác nhận.

Ông Leopold Aschenbrenner (Leopold Aschenbrenner), nhà sáng lập Situational Awareness, từng làm việc tại OpenAI. Sau khi công bố bài luận dài "Situational Awareness: The Decade Ahead" vào năm 2024, ông đã gây dựng quỹ phòng hộ cùng tên. Theo Fortune, quỹ này rót vốn vào các doanh nghiệp bán dẫn, năng lượng và hạ tầng điện toán, đồng thời xem các cơ sở đào Bitcoin(BTC) là tài sản gắn liền với nhu cầu trung tâm dữ liệu AI.

Theo hồ sơ 13F nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Situational Awareness LP đã báo cáo danh mục nắm giữ tính đến ngày 31/3/2026. 13F là quy định yêu cầu tổ chức đầu tư tại Mỹ công bố sau về chứng khoán nắm giữ vào cuối mỗi quý.

Hồ sơ 13F chỉ thể hiện vị thế mua (long) đối với cổ phiếu niêm yết tại Mỹ và một phần quyền chọn. Quy mô đòn bẩy thực tế, vị thế bán khống, cổ phiếu nước ngoài hay cổ phần chưa niêm yết — tức toàn bộ mức độ rủi ro của quỹ — không được thể hiện trong tài liệu này.

The Wall Street Journal(WSJ) đưa tin Situational Awareness đã bán phần lớn danh mục cổ phiếu cho Citadel, quỹ do ông Ken Griffin (Ken Griffin) sáng lập, sau khi chịu lỗ từ các khoản đầu tư liên quan AI. Mức giá giao dịch khi đó thấp hơn hơn 10% so với giá thị trường lúc bấy giờ.

Theo Business Insider, đà giảm của cổ phiếu ngành AI và bán dẫn trong tháng 7 đã khiến nhiều quỹ phòng hộ chuyên cổ phiếu chịu lỗ. Situational Awareness được cho là đã vay vốn từ các đối tác ngân hàng để mở rộng đầu tư vào doanh nghiệp AI, và khi áp lực bán gia tăng, quỹ phải tìm bên mua nhằm đáp ứng yêu cầu bổ sung ký quỹ từ các bên cho vay.

Đối với Citadel, việc mua lại cổ phiếu với giá chiết khấu lại trở thành cơ hội sinh lời. WSJ cho biết quỹ cổ phiếu chủ lực của Citadel đã lãi khoảng 14% trong tháng 7. Trước đó, TokenPost cũng đưa tin Citadel mua lại phần lớn danh mục cổ phiếu công khai với giá chiết khấu rồi ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực trong tháng 7.

Vụ việc không chỉ đơn thuần là chuyện đầu tư cổ phiếu AI. Chiến lược đầu tư của Situational Awareness thiên về các doanh nghiệp hạ tầng cung cấp điện, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và năng lực điện toán, hơn là các công ty phát triển mô hình AI.

Danh mục đầu tư của quỹ còn bao gồm các doanh nghiệp khai thác Bitcoin và hạ tầng điện toán như IREN(IREN), Core Scientific($CORZ), Applied Digital, Cipher Mining. Logic đầu tư liên kết các khoản này nằm ở khả năng tận dụng nguồn điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu của các cơ sở đào Bitcoin cho nhu cầu tính toán AI.

Cần phân biệt rõ giữa xu hướng xem nhu cầu AI là yếu tố định giá lại hạ tầng đào Bitcoin, và tác động thị trường trực tiếp từ đợt bán tháo lần này. Hiện chưa có căn cứ cho thấy việc bán danh mục đã tác động trực tiếp đến giá Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).

Vụ giao dịch lần này cho thấy dù cùng một logic đầu tư, tỷ lệ vay nợ cao có thể khiến giá cổ phiếu giảm kéo theo áp lực bổ sung ký quỹ và buộc bán tài sản. Vì chỉ dựa vào hồ sơ 13F công khai, khó có thể đánh giá đầy đủ mức độ rủi ro theo thời gian thực của quỹ; phạm vi có thể xác minh hiện chỉ giới hạn ở danh mục nắm giữ cuối quý và các giao dịch danh mục đã được truyền thông đưa tin.

Nguồn tham khảo: hồ sơ 13F SEC, WSJ, Business Insider.