Tối đa 30 ngày tiếp cận trước, Nhà Trắng hoàn tất khung đánh giá AI

Nhà Trắng Mỹ đã hoàn tất một khuôn khổ đánh giá tự nguyện đối với năng lực tấn công mạng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hiệu suất cao. Theo đó, công ty phát triển mô hình thuộc diện áp dụng có thể cấp cho chính phủ quyền tiếp cận tối đa 30 ngày trước khi công bố mô hình cho các đối tác bên ngoài đáng tin cậy.

Nhà Trắng cho biết đã hoàn tất khuôn khổ này đúng thời hạn quy định trong sắc lệnh hành pháp, thông báo đưa ra ngày 3 (giờ địa phương). Theo Axios, các công ty AI lớn như OpenAI, Google (công ty con của Alphabet($GOOGL)) và Anthropic sẽ xem xét chi tiết nội dung này ở cấp độ chuyên môn.

Đây là thủ tục tiếp theo của Sắc lệnh hành pháp số 14409 mà Tổng thống Trump (Donald Trump) ký ngày 2 tháng 6. Trước đó, Nhà Trắng cho biết sẽ tổ chức các cuộc họp với các công ty AI để rà soát khung chính sách.

Sắc lệnh yêu cầu Bộ Tài chính, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) trực thuộc Bộ Chiến tranh và Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA) trực thuộc Bộ An ninh Nội địa xây dựng trong vòng 60 ngày một quy trình đánh giá chuẩn (benchmark) ở dạng mật, nhằm đo lường năng lực tấn công mạng cấp cao. Quy trình này được dùng để phân loại một số mô hình AI cụ thể vào nhóm "mô hình tiên phong thuộc diện áp dụng" - đối tượng mà chính phủ sẽ tham vấn trực tiếp.

Mô hình tiên phong (frontier model) là các mô hình AI hiệu suất cao, dẫn đầu về công nghệ ở thời điểm hiện tại. Khuôn khổ lần này tập trung đánh giá xem mô hình có đủ năng lực dò tìm lỗ hổng phần mềm hay thực hiện các quy trình tấn công mạng phức tạp hay không.

Công ty phát triển có thể tham vấn chính phủ để xác nhận mô hình của mình có thuộc diện áp dụng hay không. Với mô hình được xác định thuộc diện áp dụng, chính phủ có thể tiếp cận tối đa 30 ngày trước khi công ty công bố cho đối tác bên ngoài đáng tin cậy.

Việc chính phủ tiếp cận phải tuân theo các yêu cầu về △bảo mật thông tin △an ninh mạng △quản lý rủi ro nội gián △bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ △giới hạn sử dụng và không công bố. Sắc lệnh nêu rõ quy trình này không được hiểu là một hình thức cấp phép bắt buộc hay phê duyệt trước nhằm hạn chế việc phát triển, công bố hay triển khai mô hình AI.

Tuy nhiên, ngưỡng phân định giữa quy trình đánh giá chuẩn và mô hình thuộc diện áp dụng vẫn được giữ bí mật. Axios cho biết Nhà Trắng xác nhận đã hoàn tất khuôn khổ nhưng không công bố nội dung đánh giá cụ thể, đối tượng được tiếp cận hay thời điểm các công ty thực sự áp dụng.

Chris Lehane (Chris Lehane), Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu của OpenAI, viết trên LinkedIn: "An ninh AI cần sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ và ngành công nghiệp." Ông giải thích rằng chính phủ nắm thông tin về mối đe dọa và khả năng tiếp cận hệ thống mật, còn các công ty AI có hiểu biết kỹ thuật về mô hình và năng lực thử nghiệm, nên hai bên cần phối hợp với nhau.

IBM($IBM) cho biết trong báo cáo "Chỉ số Tình báo Đe dọa X-Force 2026" rằng việc khai thác ứng dụng công khai là con đường xâm nhập ban đầu chủ yếu trong năm 2025, với số vụ khai thác liên quan tăng 44% so với năm trước. Số liệu này cho thấy lý do việc đánh giá các mô hình hiệu suất cao được gắn với khuôn khổ an ninh mạng.

Juan Londoño (Juan Londoño), chuyên gia phân tích chính sách tại Viện Cato, viết trong một bài đăng công bố ngày 17 tháng 7 rằng dù về hình thức là đánh giá tự nguyện, nhưng nếu thiếu tiêu chuẩn công khai và quy trình khiếu nại, cơ chế này trên thực tế có thể vận hành như một hình thức cấp phép. Ông chỉ ra rằng nếu chính quyền gây ảnh hưởng đến việc công bố mô hình mà không có tiêu chuẩn rõ ràng, sự bất định về pháp lý đối với doanh nghiệp có thể gia tăng.

Tranh luận xung quanh các mô hình mở cũng tiếp diễn. Clément Delangue (Clément Delangue), CEO của Hugging Face, trả lời phỏng vấn CNBC rằng Trung Quốc đang bám đuổi nhanh trong cuộc đua AI nhờ đẩy mạnh các mô hình mã nguồn mở (open-weight) và khoa học mở.

Sắc lệnh lần này không bao gồm điều khoản quản lý riêng đối với tài sản số hay blockchain. Galaxy Digital nhận định tranh luận về việc giới hạn tiếp cận các mô hình tiên phong tập trung hóa có liên hệ gián tiếp với các thảo luận về AI phi tập trung, suy luận bảo mật quyền riêng tư, thanh toán tác nhân (agent) và mạng lưới điện toán.

Nhà Trắng dự kiến sẽ cùng các công ty AI lớn rà soát chi tiết khuôn khổ này trong thời gian tới.