스파크(Spark) tận dụng làn sóng phân mảnh thị trường 스테이블코인 để trở thành hạ tầng thanh khoản trung lập

Thị trường *스테이블코인* đang bị “chia nhỏ” nhanh chóng, kéo theo nhu cầu về một hạ tầng trung lập có khả năng nối các mạng lưới và tài sản bị phân mảnh. Trong bối cảnh đó, giao thức *디파이* cung cấp thanh khoản *스파크(Spark)* đang nổi lên như một lớp trung gian kết nối, thay vì cố gắng xây dựng hệ sinh thái khép kín như các nhà phát hành lớn. Bài viết này phân tích chiến lược “trung lập hóa thanh khoản” của *스파크*, cách họ tận dụng làn sóng phân mảnh để mở rộng vai trò hạ tầng, và tác động tiềm năng đến thị trường *스테이블코인* cũng như mảng cho vay tổ chức.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Sam MacPherson (샘 맥퍼슨), Giám đốc điều hành Phoenix Labs – đơn vị phát triển *스파크*, nhận định thị trường *스테이블코인* sẽ “còn bị chia nhỏ hơn nữa” trong thời gian tới. Hiện tại, PayPal với PYUSD, Circle với USDC, Tether với USDT đang cạnh tranh trực diện, trong khi Robinhood vừa tham gia consortium USDG, vừa tự xây dựng chuỗi riêng. Ở một trục khác, Stripe và Coinbase cùng đứng trong phe OUSD, khiến thị trường ngày càng mang tính đa cực, không còn một hoặc hai chuẩn thống trị.

Không dừng lại ở đó, các mô hình *스테이블코인* mới như USDe của Ethena(에테나, ENA), USD1 của World Liberty Financial, hay USDS của Sky (trước đây là MakerDAO) tiếp tục xuất hiện, phân tán thanh khoản ra nhiều token và nhiều chuỗi khác nhau. *bình luận* Sự phân mảnh này làm suy yếu “hiệu ứng mạng” vốn giúp một vài *스테이블코인* dẫn dắt thị trường, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho các lớp hạ tầng trung lập chuyên làm nhiệm vụ kết nối – nơi *스파크* đang cố gắng định vị.

*스파크* hiện là mảng cho vay và thanh khoản trong hệ sinh thái Sky – dự án từng được biết đến rộng rãi dưới tên MakerDAO. Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các DEX và ứng dụng tiêu dùng, *스파크* xây dựng một lớp “ngoại hối *스테이블코인*” (FX layer) trên nền tảng Uniswap, tập trung xử lý giao dịch giữa những *스테이블코인* khác nhau.

Hạt nhân của mô hình là kiến trúc “DualPool” (*듀얼풀*). Thay vì để tài sản nằm yên trong pool thanh khoản, DualPool cho phép phần lớn tài sản được đưa vào các “vault” sinh lợi (ví dụ: cho vay, đầu tư an toàn), chỉ phân bổ vốn ra pool khi cần để xử lý giao dịch trong cùng một block. Cách làm này giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn: tài sản vừa có thể tạo lợi suất nền, vừa sẵn sàng phục vụ khối lượng giao dịch tức thời.

Trong chiến lược kết nối *스테이블코인* phân mảnh, *스파크* đã triển khai khoảng 150 triệu USD (tương đương khoảng 2.169 tỷ đồng) vào các pool Uniswap v4, hỗ trợ giao dịch giữa USDS – *스테이블코인* của Sky – với những đồng như USDT và PYUSD. Chỉ sau 30 ngày ra mắt, hệ thống này đã xử lý khoảng 1,5 tỷ USD (khoảng 21.690 tỷ đồng) khối lượng giao dịch, chiếm xấp xỉ 30% tổng khối lượng hoán đổi *스테이블코인* trên Uniswap.

Đáng chú ý, *스파크* cũng tham gia sâu vào việc cung cấp thanh khoản cho PYUSD thông qua hợp tác với PayPal, qua đó chen chân vào không gian cạnh tranh vốn đang bị thống trị bởi những tên tuổi lớn. *bình luận* Việc bắt tay các nhà phát hành trọng yếu cho thấy *스파크* chọn con đường “trung lập nhưng không đứng ngoài cuộc chơi”: thay vì tạo một *스테이블코인* đối đầu, họ trở thành lớp hạ tầng mà nhiều đồng tiền cần đến để giao tiếp với nhau.

Ban đầu, *스파크* từng cân nhắc xây dựng ứng dụng hướng trực tiếp đến người tiêu dùng, cạnh tranh với các nền tảng như Coinbase, PayPal hay Robinhood trên mặt trận ví, thanh toán và dịch vụ tài chính. Tuy nhiên, trước áp lực thương hiệu và phân phối của các ông lớn, Phoenix Labs đã xoay trục chiến lược.

Hiện tại, *스파크* từ bỏ ý định làm sản phẩm B2C độc lập, chuyển sang mô hình B2B và B2B2C: cung cấp cấu trúc thanh khoản và sản phẩm lợi suất cho các nền tảng đã có sẵn tập người dùng. Nói cách khác, họ đứng phía sau “hậu trường”, vận hành phần hạ tầng on-chain, còn trải nghiệm người dùng do các ứng dụng lớn đảm nhiệm.

Dịch vụ “Earn” của Robinhood là ví dụ tiêu biểu. Sản phẩm này quảng bá mức lợi suất khoảng 7%, phân bổ vốn của người dùng vào các “vault” on-chain. Trong cấu trúc đó, *스파크* đảm nhiệm một phần việc quản lý và điều phối thanh khoản. Chỉ sau 24 ngày ra mắt, Earn đã thu hút hơn 200 triệu USD (tương đương 2.892 tỷ đồng) tiền gửi. *bình luận* Thay vì dành ngân sách khổng lồ để marketing B2C, *스파크* “mượn” sức phân phối của Robinhood, vừa có dòng vốn ổn định, vừa gia tăng độ tin cậy thông qua thương hiệu đối tác.

Song song với mảng giao thức thanh khoản, *스파크* cũng đẩy mạnh hoạt động cho vay dành cho tổ chức. Thông qua Anchorage(앵커리지) – một nền tảng lưu ký và hạ tầng tổ chức được cấp phép tại Mỹ – *스파크* cung cấp dịch vụ cho vay Bitcoin(BTC) có thế chấp. Dư nợ hiện tại của mảng này vào khoảng 260 triệu USD (xấp xỉ 3.759 tỷ đồng), trong khi tổng giá trị các khoản vay đã giải ngân vượt mốc 400 triệu USD. Mục tiêu của Phoenix Labs là nâng quy mô này lên 1 tỷ USD vào cuối năm.

Dù vậy, bối cảnh thị trường *디파이* trầm lắng đã kéo doanh thu thường niên của *스파크* giảm mạnh – từ khoảng 80 triệu USD thời điểm thị trường hưng phấn xuống mức gần 20 triệu USD ở giai đoạn hiện tại. Sam MacPherson cho rằng đây là đợt “co lại mang tính chu kỳ” hơn là tín hiệu suy thoái cấu trúc. Ông nhấn mạnh, mức độ chấp nhận của tổ chức và sự rõ ràng về quy định pháp lý đang cùng lúc cải thiện, tạo nền tảng dài hạn tương đối vững.

Để phục vụ khách hàng tổ chức, *스파크* đang trong quá trình được đánh giá tín nhiệm bởi cả các tổ chức truyền thống như S&P, Moody’s lẫn các đơn vị chuyên về tài sản số như Credora(크레도라). Tập hợp các đánh giá này nhằm giúp nhà đầu tư tổ chức lượng hóa rủi ro khi sử dụng giao thức, tương tự cách họ xem xét sản phẩm tài chính truyền thống. *bình luận* Đối với một giao thức *디파이* muốn chạm đến dòng vốn hàng tỷ USD, việc có khung xếp hạng chuẩn mực gần với chuẩn mực TradFi là điều gần như bắt buộc.

Dưới góc nhìn của Sam MacPherson, xu hướng phân mảnh *스테이블코인* không nhất thiết là tiêu cực. Ông cho rằng càng nhiều *스테이블코인* và mạng lưới xuất hiện, nhu cầu hoán đổi, phòng hộ và thanh toán xuyên chuỗi càng tăng, kéo theo khối lượng giao dịch tổng thể phình to. Các đề xuất luật như “GENIUS Act” và “Clarity Act” tại Mỹ – nếu được ban hành và thực thi đầy đủ – được kỳ vọng sẽ là bệ phóng cho thị trường thanh toán on-chain, với quy mô tiềm năng lên đến 3.000 tỷ USD vào năm 2030.

Trong kịch bản đó, chiến lược của *스파크* có phần “đơn giản mà khó làm”: trở thành một “trung tâm thanh khoản trung lập”, kết nối những mảnh ghép *스테이블코인* bị tách rời. Khi các nhà phát hành tiếp tục xây dựng hệ sinh thái đóng cho riêng mình – mỗi hệ một token, một chain, một tập đối tác – thì nhu cầu về một lớp hạ tầng cho phép người dùng và tổ chức di chuyển thanh khoản giữa các thế giới ấy sẽ gia tăng tương ứng.

*bình luận* Nếu on-chain thật sự trở thành lớp hạ tầng thanh toán trị giá hàng nghìn tỷ USD, giá trị sẽ không chỉ nằm ở bản thân các *스테이블코인* mà còn ở những giao thức làm nhiệm vụ “đường ống” kết nối. *스파크*, với vai trò cầu nối FX *스테이블코인* trên Uniswap, sản phẩm cho vay tổ chức và mô hình B2B/B2B2C, đang đặt cược rằng trong một thế giới *스테이블코인* phân mảnh, hạ tầng trung lập mới là nơi tích lũy giá trị bền vững nhất.