AI tác tử mở đường cho làn sóng đầu tư mới vào blockchain và tiền mã hóa

Theo Bloomberg đưa tin ngày 23 (giờ địa phương), dòng vốn đầu tư vào *“AI”* hiện vẫn chủ yếu tập trung vào cổ phiếu bán dẫn và doanh nghiệp điện toán đám mây. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia bắt đầu nhận định *“blockchain”* và *“tiền mã hóa”* mới là điểm đến tiếp theo của chu kỳ đầu tư, khi kỷ nguyên AI tự động giao dịch và chi tiêu đang đến gần.

Trong phát biểu gần đây, Sandy Kaul, phụ trách mảng tài sản số và đổi mới tại quỹ Franklin Templeton(FT), cho rằng cơ hội đầu tư kế tiếp của ngành *“AI”* không còn nằm ở các nhà cung cấp hạ tầng truyền thống, mà ở những công nghệ cho phép “máy móc giao dịch với nhau”. Bà cảnh báo dòng vốn tổ chức hiện dồn vào chip, trung tâm dữ liệu và đám mây, nhưng lại bỏ qua lớp hạ tầng phục vụ “nền kinh tế giữa các AI”.

Theo Kaul, khái niệm trung tâm ở giai đoạn mới là “AI tác tử” (agentic AI) – hệ thống có thể tự thực hiện công việc với mức can thiệp của con người tối thiểu, thay vì chỉ tạo văn bản hay hình ảnh như các mô hình tạo sinh hiện tại. Cụ thể, AI có thể tự đặt vé máy bay, so sánh giá dịch vụ, mua dữ liệu, thuê phần mềm hay triển khai tác vụ vận hành mà không cần người dùng ra lệnh chi tiết từng bước.

Xu hướng này đã bắt đầu xuất hiện trên thị trường. Nền tảng giao dịch Robinhood(HOOD) hồi tháng 5 đã tung ra tính năng đầu tư dựa trên AI, cho phép hệ thống tự đề xuất, thậm chí thay người dùng đưa ra quyết định giao dịch chứng khoán. Giám đốc điều hành Vlad Tenev dự báo các AI tác tử sẽ phát triển đến mức “cạnh tranh trực diện” với nhà giao dịch con người. Song song đó, OpenAI và Anthropic cũng đang tăng tốc phát triển AI có tính tự chủ cao hơn, có thể chủ động gọi API, mua tài nguyên, ký kết các “hợp đồng số” theo yêu cầu tổng quát của người dùng.

Trong bối cảnh đó, điểm nghẽn lớn lại nằm ở hệ thống thanh toán truyền thống. Giao dịch giữa các AI chủ yếu xoay quanh những khoản chi siêu nhỏ: phí gọi API, từng giây phút xử lý trên GPU, từng lượt truy cập bộ dữ liệu, hay bài toán “trả tiền theo lần sử dụng”. Giá trị mỗi giao dịch có thể thấp hơn 1 cent, khiến mô hình thẻ tín dụng hoặc chuyển khoản ngân hàng – vốn kèm theo phí cố định và thời gian xử lý dài – trở nên kém hiệu quả.

*bình luận* Khi AI bắt đầu “tiêu tiền” ở quy mô vi mô và tần suất cực cao, cấu trúc phí cố định sẽ làm thị trường này tắc nghẽn trước khi kịp bùng nổ. Đây chính là khoảng trống mà các mạng lưới *“blockchain”* đang tìm cách lấp đầy.

Kaul cho rằng *“blockchain”* công khai là ứng viên hàng đầu để trở thành hạ tầng thanh toán cho nền kinh tế *“AI”*. Lý do là các mạng lưới này hỗ trợ tiền lập trình được, cho phép tự động hóa việc chi trả, kèm theo cơ chế nhận dạng số được mã hóa và khả năng xử lý giao dịch nhanh với chi phí thấp. Trong mô hình bà mô tả, mỗi AI tác tử có thể sở hữu ví tài sản số, tự gửi – nhận giá trị thông qua mạng lưới *“blockchain”* mà không cần tài khoản ngân hàng hay trung gian.

Nếu kịch bản này hình thành trên quy mô lớn, doanh thu giao dịch trên các mạng lưới như Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Solana(SOL) hay các giải pháp mở rộng lớp 2 có thể tăng vọt. Nhu cầu sử dụng tài nguyên mạng – từ không gian khối, băng thông đến hợp đồng thông minh – sẽ chuyển hóa trực tiếp thành nhu cầu nắm giữ *“tiền mã hóa”* gốc của các mạng lưới đó, qua đó tác động tích cực đến giá token và dòng tiền trong hệ sinh thái.

*bình luận* Điểm mấu chốt ở đây không chỉ là “AI dùng *“tiền mã hóa”* để thanh toán”, mà là việc các mạng lưới *“blockchain”* trở thành lớp hạ tầng tài chính mặc định của nền kinh tế máy–với–máy, tương tự cách TCP/IP trở thành chuẩn mặc định cho truyền dữ liệu trên Internet.

Góc nhìn này trùng khớp với định hướng mà Jeremy Allaire, Giám đốc điều hành Circle, từng nêu. Trong báo cáo gần đây, Allaire nhận định *“AI”* và *“blockchain”* không phải hai làn sóng công nghệ tách biệt, mà là một “thay đổi cấu trúc duy nhất” đang tái định hình internet và thị trường vốn. Theo ông, *“AI”* kéo chi phí lao động tri thức xuống gần bằng 0, trong khi *“blockchain”* triệt giảm chi phí thanh toán, bù trừ và quản lý tài sản. Khi hai yếu tố này gặp nhau, mô hình doanh nghiệp truyền thống sẽ bị thách thức tận gốc.

Allaire dự đoán các công ty sẽ dần dùng AI tác tử để mua dịch vụ, thuê các AI khác, vận hành chuỗi cung ứng, quản lý tài sản số và triển khai toàn bộ quy trình kinh doanh gần như tự động. Trong cấu trúc đó, *“blockchain”*, danh tính số (digital identity) và “tiền lập trình được” (programmable money) trở thành nền tảng để các giao dịch diễn ra ở quy mô internet – xuyên biên giới, 24/7, không phụ thuộc hệ thống ngân hàng từng quốc gia.

Xa hơn, một số kịch bản còn cho rằng hoạt động vận hành doanh nghiệp sẽ chuyển dần lên on-chain, với quyền sở hữu và cơ chế biểu quyết được token hóa. Điều này đồng nghĩa cổ phần, trái phiếu hay quyền lợi kinh tế có thể tồn tại trực tiếp dưới dạng token trên *“blockchain”*, do AI tác tử đại diện cho cá nhân hoặc tổ chức nắm giữ và giao dịch.

Trong khi đó, danh mục đầu tư vào *“AI”* hiện nay vẫn mang tính “cổ điển”: tập trung vào hãng chip, nhà cung cấp đám mây, công ty phần mềm lớn. Tuy nhiên, nếu AI tự chủ thực sự trở thành chủ thể kinh tế – có quyền chi tiêu, mua tài nguyên, ký hợp đồng thông minh – các mạng lưới *“blockchain”* và *“tiền mã hóa”* sẽ nổi lên như một “lớp tài sản mới” gắn trực tiếp với nhu cầu sử dụng của AI.

*bình luận* Nói cách khác, vòng hai của cuộc chơi *“AI”* có thể không nằm ở phần cứng hay hạ tầng đám mây, mà ở việc “AI dùng loại tiền nào, thanh toán trên mạng lưới nào, theo luật chơi tài chính nào”. Câu trả lời đang dần nghiêng về phía *“blockchain”* và *“tiền mã hóa”*.

Khi cuộc đua *“AI”* bước vào giai đoạn mà câu hỏi trung tâm là “ai giao dịch với ai, và thanh toán như thế nào”, vai trò của *“blockchain”* ngày càng rõ rệt. Với xu hướng AI tác tử mở rộng và khả năng lập trình tài chính ngày càng linh hoạt, nhiều chuyên gia tin rằng *“tiền mã hóa”* sẽ trở thành mảnh ghép không thể thiếu trong chuỗi giá trị của nền kinh tế AI – từ lớp hạ tầng thanh toán đến lớp đầu tư, tích lũy và quản trị tài sản số.