Mỹ chậm ban hành quy định GENIUS Act, thị trường stablecoin đối mặt rủi ro pháp lý kéo dài

Mỹ chậm ban hành quy định triển khai *GENIUS Act*, thị trường *stablecoin* thêm bất định

Theo Cointelegraph đưa tin ngày 13 (giờ địa phương), giới chức Mỹ đã không kịp ban hành các quy định hướng dẫn thi hành cho *GENIUS Act* – khung pháp lý liên bang đầu tiên dành cho *stablecoin*. Dù đạo luật vẫn có hiệu lực, việc thiếu các quy tắc chi tiết đang tạo thêm *bất định* cho doanh nghiệp phát hành và tổ chức tài chính muốn tham gia thị trường *stablecoin*.

*bình luận: Thị trường tiền mã hóa vốn nhạy cảm với tín hiệu pháp lý, nên bất kỳ khoảng trống quy định nào quanh stablecoin đều nhanh chóng chuyển thành rủi ro tâm lý và rủi ro tuân thủ cho doanh nghiệp.*

Theo Cointelegraph, trong suốt 1 năm qua, Bộ Tài chính Mỹ, Cơ quan Kiểm soát Tiền tệ(OCC), Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang(FDIC) và Cục Dự trữ Liên bang(Fed) đã lần lượt công bố dự thảo văn bản hướng dẫn triển khai *GENIUS Act* và lấy ý kiến công chúng. Tổng cộng có 10 bản dự thảo được đưa ra, trong đó Bộ Tài chính công bố 4 dự thảo, OCC 2 dự thảo, FDIC 1 dự thảo, và các cơ quan giám sát ngân hàng liên bang đồng ban hành 1 dự thảo. Tuy vậy, đến hạn chót, không cơ quan nào ban hành được bộ quy định cuối cùng để đưa *GENIUS Act* vào vận hành trọn vẹn.

*GENIUS Act*: Khung liên bang đầu tiên cho *stablecoin* nhưng vẫn thiếu “hướng dẫn sử dụng”

*GENIUS Act* được đánh giá là khuôn khổ liên bang toàn diện đầu tiên cho thị trường *stablecoin* tại Mỹ. Đạo luật này được Tổng thống Trump ký ban hành ngày 18 tháng 7 năm 2023 (giờ địa phương), đặt nền tảng cho việc chuẩn hóa quản lý dự án *stablecoin* trên phạm vi liên bang, từ tiêu chuẩn dự trữ, giám sát đến cơ chế cấp phép. Tuy nhiên, sau tròn 1 năm, các quy định cốt lõi để thi hành vẫn chưa hoàn thiện.

Những điểm then chốt còn bỏ ngỏ gồm: tiêu chuẩn đăng ký đối với nhà phát hành *stablecoin* nước ngoài muốn tiếp cận thị trường Mỹ, yêu cầu cụ thể về phòng chống rửa tiền(AML), và tiêu chí đánh giá xem các khung pháp lý của từng bang có “tương đồng” với tiêu chuẩn liên bang hay không. Đây là những mảng nội dung được xem là xương sống để phân định rõ ai được phép phát hành, giao dịch và cung cấp dịch vụ liên quan tới *stablecoin* trong phạm vi nước Mỹ.

Việc không đáp ứng thời hạn không khiến *GENIUS Act* mất hiệu lực, nhưng lại kéo dài khoảng trống về *quy định triển khai*. Theo giới phân tích tại Mỹ, càng thiếu hướng dẫn chi tiết, các tổ chức phát hành *stablecoin* và ngân hàng càng có xu hướng thu hẹp rủi ro pháp lý bằng cách trì hoãn hoặc thu nhỏ kế hoạch kinh doanh.

Các tiêu chuẩn về quản lý quỹ dự trữ, cơ chế giám sát, quy trình cấp phép và nghĩa vụ báo cáo của tổ chức phát hành chưa được làm rõ. Điều này có thể khiến tốc độ mở rộng sản phẩm *stablecoin* bị chậm lại, đặc biệt trong bối cảnh nhiều ngân hàng và định chế tài chính truyền thống đang cân nhắc tham gia thị trường tài sản số thông qua mô hình phát hành hoặc cung cấp dịch vụ liên quan đến stablecoin được bảo chứng bằng đô la Mỹ.

*bình luận: Với stablecoin gắn chặt hệ thống thanh toán và tài chính truyền thống, việc chậm trễ ở tầng “quy tắc vận hành” có thể khiến Mỹ đánh mất một phần lợi thế trong cuộc đua xây dựng chuẩn mực pháp lý toàn cầu cho tiền mã hóa ổn định giá.*

Anchorage kêu gọi thông qua *CLARITY Act*, thúc đẩy khung “thị trường tài sản số” rộng hơn

Trong bối cảnh *GENIUS Act* vẫn thiếu quy định hướng dẫn, ngân hàng tiền mã hóa Anchorage Digital – một tổ chức đã được cấp phép liên bang – kêu gọi Quốc hội Mỹ sớm thông qua đạo luật thị trường tài sản số có tên *CLARITY Act*.

Theo Cointelegraph, Anchorage Digital cho biết, nhân dịp tròn 1 năm *GENIUS Act*, Mỹ cần “mở rộng mô hình khung pháp lý rõ ràng đã phát huy hiệu quả trong lĩnh vực *stablecoin* sang toàn bộ thị trường tài sản số”. Nói cách khác, Anchorage muốn dùng kinh nghiệm xây dựng quy định cho stablecoin làm mẫu để kiến tạo bộ khung hoàn chỉnh cho toàn bộ hệ sinh thái tài sản số – từ token hóa chứng khoán đến các tài sản kỹ thuật số mới.

*CLARITY Act* được định vị là nỗ lực đầu tiên nhằm thiết lập khuôn khổ liên bang thống nhất cho tài sản số tại Mỹ, bao trùm nhiều loại hình sản phẩm và dịch vụ hơn so với phạm vi *GENIUS Act* vốn tập trung vào *stablecoin*.

Tuy nhiên, phía ngân hàng truyền thống lại bày tỏ quan ngại về cấu trúc lợi nhuận gắn với stablecoin. Một số tổ chức lo ngại mô hình chia sẻ lợi nhuận từ tài sản dự trữ đằng sau stablecoin – chẳng hạn lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ – có thể tạo ra “sản phẩm giống tiền gửi” nhưng lại không chịu khung quản lý nghiêm ngặt như tiền gửi ngân hàng truyền thống.

Hiệp hội Ngân hàng Mỹ(ABA) và Hiệp hội Ngân hàng Địa phương Độc lập(ICBA) gần đây đã gửi thư cho lãnh đạo Thượng viện, đề nghị làm rõ hơn các điều khoản để đảm bảo stablecoin chỉ được sử dụng chủ yếu như “phương tiện thanh toán”, chứ không trở thành “sản phẩm thay thế tiền gửi”. Theo các hiệp hội này, nếu stablecoin được phép chi trả lãi hoặc chia sẻ lợi nhuận một cách rộng rãi, người dùng có thể xem đây là lựa chọn thay thế cho tài khoản tiết kiệm, từ đó làm suy yếu vai trò trung tâm của hệ thống ngân hàng trong huy động vốn.

*bình luận: Đây là mâu thuẫn cốt lõi trong thiết kế pháp lý stablecoin – cho phép đổi mới trong thanh toán mà không phá vỡ cấu trúc và an toàn của hệ thống tiền gửi truyền thống.*

Thị trường chú ý vào *quy tắc thi hành* hơn là bản thân đạo luật

Với giới đầu tư tiền mã hóa, điểm mấu chốt không chỉ là việc Quốc hội Mỹ thông qua *GENIUS Act* hay tiềm năng hình thành *CLARITY Act*, mà là nội dung chi tiết của các *quy định thi hành*. Bản thân đạo luật chỉ vạch ra khung pháp lý ở mức nguyên tắc, còn cách thức giám sát, phân công trách nhiệm giữa các cơ quan, yêu cầu vốn, chuẩn minh bạch và chế tài xử phạt… đều nằm trong các văn bản hướng dẫn cụ thể.

Trong trường hợp của *GENIUS Act*, dù khung đã có, nhưng nếu phạm vi giám sát, trách nhiệm của nhà phát hành và quyền hạn của cơ quan quản lý chưa được “viết thành chữ” ở cấp quy định, các doanh nghiệp phát hành *stablecoin* khó có thể chốt mô hình kinh doanh, chiến lược vận hành hay kế hoạch mở rộng thị trường.

Ở chiều ngược lại, nếu *CLARITY Act* cũng được Quốc hội thông qua và kéo theo một bộ quy định chi tiết, thị trường tài sản số tại Mỹ có thể bước sang giai đoạn tái cấu trúc dựa trên nền tảng pháp lý rộng hơn: nhiều sản phẩm tài sản số được định vị lại, phân tách ranh giới rõ ràng hơn giữa hàng hóa, chứng khoán và công cụ thanh toán.

Dù vậy, cả Quốc hội Mỹ lẫn cơ quan quản lý hiện vẫn chưa đẩy nhanh tiến độ như mong đợi của thị trường. Nhịp độ soạn thảo, tham vấn và hoàn thiện các quy định hướng dẫn thi hành *GENIUS Act* còn khá chậm, trong khi *CLARITY Act* vẫn ở giai đoạn vận động chính trị và tranh luận lợi ích.

*bình luận: Điều này đồng nghĩa tương lai của quy định stablecoin tại Mỹ không được quyết định bởi việc “có luật hay không”, mà nằm ở chỗ “luật được cụ thể hóa đến đâu và nhanh như thế nào”. Trong thời gian tới, mỗi bản dự thảo quy định, mỗi phát biểu từ Bộ Tài chính, Fed hay OCC có thể tác động mạnh tới định giá và kế hoạch kinh doanh của các dự án stablecoin lẫn tổ chức tài chính truyền thống.*

Kết luận: *GENIUS Act* giữ vai trò nền tảng, nhưng “cuộc chơi” nằm ở quy định chi tiết

Tình trạng chậm trễ trong việc ban hành quy định thi hành *GENIUS Act* đang kéo dài trạng thái *bất định* cho thị trường *stablecoin* tại Mỹ. Dù đạo luật vẫn là bước tiến lớn trong việc hợp thức hóa stablecoin ở cấp liên bang, việc thiếu tiêu chuẩn rõ ràng về đăng ký, AML, quản lý dự trữ và giám sát khiến doanh nghiệp khó chủ động chiến lược dài hạn.

Trong khi đó, đề xuất *CLARITY Act* cho thấy tham vọng mở rộng khung pháp lý từ *stablecoin* sang toàn bộ thị trường tài sản số, nhưng cũng đi kèm xung đột lợi ích với hệ thống ngân hàng truyền thống – đặc biệt quanh câu hỏi stablecoin là “phương tiện thanh toán” hay “sản phẩm thay thế tiền gửi”.

Trong bối cảnh đó, thị trường tiền mã hóa sẽ tiếp tục dõi theo từng bước đi về quy định chi tiết hơn là các khẩu hiệu lập pháp. Cách các cơ quan Mỹ cụ thể hóa *GENIUS Act* và xử lý cân bằng lợi ích trong *CLARITY Act* sẽ định hình trực tiếp tương lai của *stablecoin* và tài sản số tại Mỹ, đồng thời ảnh hưởng đến cuộc đua thiết lập chuẩn mực pháp lý tài sản số trên phạm vi toàn cầu.