Vụ kiện Bitcoin(BTC) 'ví ngủ đông' ở New York: Phép thử pháp lý cho tài sản bị bỏ quên trị giá 285 tỷ USD

Một vụ kiện mới tại New York đang làm nóng tranh luận về *“Bitcoin(BTC)”, “ví BTC ngủ đông”, “tài sản bị bỏ quên”* khi hai công ty ở Mỹ yêu cầu tòa án công nhận quyền sở hữu đối với hàng chục nghìn địa chỉ ví gần như không hoạt động suốt nhiều năm. Theo Cointelegraph đưa tin ngày 1 (giờ địa phương), đây được xem là phép thử pháp lý đầu tiên ở New York về việc liệu các *Bitcoin(BTC)* không di chuyển trong thời gian dài có thể bị coi là “tài sản bị bỏ quên” hay không.

Hai công ty có trụ sở tại bang Wyoming là ABC Company và XYZ Company đã nộp đơn lên tòa án New York, khẳng định số *Bitcoin(BTC)* nằm trong 39.069 địa chỉ ví “ngủ đông” phải thuộc quyền sở hữu của họ. Hai đơn vị này cho biết đã báo cáo “phát hiện” các địa chỉ ví nói trên cho cảnh sát New York, sau đó dựa vào luật tài sản thất lạc của bang để yêu cầu được công nhận quyền lợi. Danh sách đính kèm đơn kiện trải dài tới 901 trang, bao gồm cả các ví được cho là thuộc về thợ đào thời kỳ đầu, ví liên quan tới người sáng lập ẩn danh Satoshi Nakamoto, cũng như địa chỉ “1Feex” nổi tiếng gắn với vụ hack sàn Mt. Gox.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành lại đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của vụ kiện. Nhà phân tích trưởng tại Castle Labs, Nobrida, nhận định với Cointelegraph rằng mạng lưới *Bitcoin(BTC)* về mặt kỹ thuật “không có bất kỳ cơ chế nào cho phép phân bổ lại coin nếu không có *khóa riêng tư*”. Ngay cả khi tòa án đứng về phía nguyên đơn, phán quyết nhiều khả năng chỉ mang tính “biểu tượng”, bởi mạng lưới không thể tự động chuyển *Bitcoin(BTC)* dựa trên lệnh của tòa. Ông cho biết, điều duy nhất tòa có thể làm là yêu cầu các tổ chức trung gian như sàn giao dịch hoặc tổ chức lưu ký – nếu tài sản đã được chuyển vào đó – phong tỏa hoặc chuyển giao số coin theo quyết định của tòa.

Nobrida cũng nghi ngờ lập luận coi những ví không hoạt động là “tài sản bị bỏ rơi” về mặt pháp lý. Theo ông, nhiều trường hợp có thể là ví của chủ sở hữu đã qua đời, ví bị mất *khóa riêng tư*, hoặc đơn giản là ví của nhà đầu tư dài hạn không giao dịch trong thời gian rất lâu – nhưng như vậy không đồng nghĩa với việc họ từ bỏ quyền sở hữu. Ngoài ra, phía nguyên đơn còn bị chỉ ra sai sót thủ tục khi gửi thông báo pháp lý tới các địa chỉ dạng P2PKH (Pay-to-Public-Key-Hash) không có số dư hoặc không đúng định dạng, thay vì các địa chỉ P2PK (Pay-to-Public-Key) thực sự đang nắm giữ *Bitcoin(BTC)*, khiến cơ sở pháp lý càng thêm yếu.

Theo dữ liệu được trích từ hồ sơ vụ kiện, tổng cộng có khoảng 3,7 triệu *Bitcoin(BTC)* gắn với 39.069 địa chỉ ví được liệt kê, bao gồm cả địa chỉ liên quan tới Satoshi mang ký hiệu “12c6D” và ví hacker Mt. Gox. Sani, nhà sáng lập nền tảng phân tích on-chain Timechain Index, ước tính lượng *Bitcoin(BTC)* “ngủ đông” này có giá trị khoảng 285 tỷ USD. Với tỷ giá 1 USD tương đương 1.505,30 won, con số đó tương đương khoảng 429 nghìn tỷ won.

Các thống kê rộng hơn trên chuỗi cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở riêng nhóm ví nói trên. Dữ liệu từ Bitbo cho thấy có khoảng 3,5 triệu *Bitcoin(BTC)* chưa từng di chuyển trong ít nhất 10 năm, với giá trị khoảng 271 tỷ USD. Nếu tính mốc 5 năm, số *Bitcoin(BTC)* “ngủ đông” lên tới khoảng 6,6 triệu, tương đương khoảng 577 tỷ USD ở thời điểm hiện tại. Giới phân tích vẫn chia rẽ quan điểm: một bên cho rằng phần lớn trong số này là tài sản bị mất vĩnh viễn (do quên *khóa riêng tư*, mất ví cứng, chủ sở hữu qua đời mà không để lại thông tin truy cập); bên còn lại coi đây chỉ là lượng nắm giữ dài hạn, có thể bất ngờ quay lại thị trường và gây biến động lớn.

*Bình luận*: Vụ kiện tại New York phơi bày điểm va chạm rõ rệt giữa luật tài sản truyền thống và thiết kế phi tập trung của *Bitcoin(BTC)*. Về mặt pháp lý, các bang như New York có khung luật cho phép nhà nước hoặc bên phát hiện yêu cầu quyền lợi đối với “tài sản thất lạc” sau một thời gian không có giao dịch, miễn là tuân thủ thủ tục thông báo. Nhưng trên phương diện kỹ thuật, quyền sở hữu *Bitcoin(BTC)* lại gắn liền tuyệt đối với *khóa riêng tư*: không có khóa thì không thể chi tiêu hay tái phân bổ, bất kể phán quyết của bất kỳ tòa án nào.

Chính vì vậy, dù kết quả vụ kiện có thể đặt nền móng cho cách các tòa án Mỹ diễn giải quyền sở hữu đối với *Bitcoin(BTC)* “ngủ đông” trong tương lai, nó khó có khả năng dẫn đến việc chuyển giao thực tế số coin đang nằm trong các ví không ai kiểm soát được. Thay vào đó, phán quyết – nếu có – nhiều khả năng chỉ ràng buộc các tổ chức tập trung như sàn giao dịch, quỹ lưu ký hay đơn vị cung cấp dịch vụ ví, buộc họ tuân thủ yêu cầu tịch thu hoặc chuyển giao khi tài sản đã nằm trong hệ thống của họ.

Khi khối lượng *Bitcoin(BTC)* “không di chuyển” tiếp tục tăng theo thời gian, tranh chấp giữa khung pháp lý về tài sản bị bỏ quên và nguyên tắc “ai giữ khóa người đó sở hữu” sẽ ngày càng gay gắt. Giới đầu tư và các dự án tiền mã hóa vì thế đang theo dõi sát diễn biến vụ kiện này tại New York, như một phép thử quan trọng cho tương lai pháp lý của *Bitcoin(BTC)* và các tài sản số tương tự.