Ba Lan tranh cãi gay gắt về quy định tiền mã hóa, xuất hiện đề xuất cấm hoàn toàn

Theo Reuters đưa tin ngày 13 (giờ địa phương), Quốc hội Ba Lan bất ngờ xuất hiện đề xuất *“tiền mã hóa”* bị cấm hoàn toàn, làm nóng lại tranh luận về khung *“quy định tiền mã hóa”* tại nước này. Diễn biến mới càng gây chú ý khi đi kèm tranh cãi quanh quyền phủ quyết của tổng thống, cùng nghi vấn chính trị liên quan sàn *“Zondacrypto”*.

Theo Reuters, Hạ viện Sejm của Ba Lan trong ngày 13 đã bắt đầu xem xét các dự thảo luật mới về *“tiền mã hóa”* và thị trường tài sản số. Trước đó, giới chính trị Ba Lan từng tìm cách bác quyền phủ quyết của Tổng thống Karol Nawrocki đối với một dự luật quản lý tài sản số nhưng không thành công, dẫn tới khoảng trống pháp lý. Để lấp khoảng trống này, nhiều đề xuất *“quy định tiền mã hóa”* mới đã được nộp lên, trong đó có phương án gây sốc: cấm hoàn toàn mọi hoạt động liên quan tài sản số.

Đáng chú ý, đảng Luật pháp và Công lý (PiS) – lực lượng từng cầm quyền – đã rút lại sự ủng hộ với dự thảo quy định thị trường hiện tại và quay sang trình một dự luật *“cấm toàn bộ hoạt động tiền mã hóa”*. Chủ tịch Hạ viện Wojciech Czárzasty chỉ trích động thái “quay xe” của PiS là “đáng ngạc nhiên”, bởi đề xuất cấm này còn đi ngược định hướng trong dự thảo do chính Tổng thống Karol Nawrocki đệ trình trong cùng ngày.

Hiện tại, Sejm đang xem xét tổng cộng 4 dự luật *“quy định tiền mã hóa”*: dự luật của chính phủ, của Tổng thống Nawrocki, cùng hai đề xuất từ các đảng đối lập – Ba Lan2050 và Liên minh Tự do và Độc lập (Confederation). Dự luật của chính phủ và dự luật của tổng thống nhìn chung tương đồng, nhưng khác biệt ở mức độ chế tài và quyền hạn cơ quan quản lý, đặc biệt là việc phong tỏa tài khoản *“tiền mã hóa”* và xử lý các hành vi gian lận.

Cụ thể, dự thảo của Bộ Tài chính đề xuất mức phạt tối đa lên tới 25 triệu zloty (khoảng 6,9 triệu USD) với hành vi cản trở điều tra liên quan tài sản số. Trong khi đó, dự thảo của Tổng thống Nawrocki hạ trần phạt xuống 20 triệu zloty (khoảng 4,5 triệu USD). Chủ tịch Czárzasty cho biết Hạ viện sẽ ưu tiên bàn luận 4 dự luật *“quy định tiền mã hóa”* này trong tuần, còn dự luật “cấm trắng” của PiS sẽ được đưa ra sau. Phiên thẩm tra lần hai các dự luật chính được lên lịch vào ngày 14.

*bình luận*: Cách sắp xếp này cho thấy kịch bản siết chặt quản lý đang được cân nhắc thực tế hơn so với phương án cấm tuyệt đối, vốn khó phù hợp với khuôn khổ luật pháp Liên minh châu Âu (EU) và môi trường kinh tế số.

Phía sau tranh cãi lập pháp là nghi vấn chính trị liên quan sàn giao dịch *“Zondacrypto”*. Thủ tướng Donald Tusk cáo buộc nền tảng này có liên hệ với dòng vốn Nga, đồng thời đã tài trợ cho một số chính trị gia phản đối mạnh mẽ *“quy định tiền mã hóa”*. Ông Tusk cho rằng những nỗ lực cản trở các dự luật quản lý tài sản số trên thực tế là “đứng về phía lợi ích riêng” của Zondacrypto, thay vì bảo vệ lợi ích công.

Ngược lại, Văn phòng Tổng thống khẳng định Tổng thống Karol Nawrocki không phản đối bản chất *“tiền mã hóa”* hay thị trường tài sản số, mà phủ quyết dự luật trước đó do cho rằng mô hình *“quy định tiền mã hóa”* chính phủ đưa ra “có nhiều khiếm khuyết”. Phủ tổng thống nhấn mạnh việc dùng quyền phủ quyết nhằm tránh tình trạng “siết quá tay” và nguy cơ chồng chéo pháp lý trong tương lai.

Trên thực tế, tranh luận đã vượt ra khỏi phạm vi một bộ luật ngành để trở thành chủ đề đấu khẩu giữa các phe phái. Lãnh đạo đảng Liên minh (Confederation) Sławomir Mentzen cảnh báo các dự luật mới có thể “phá hủy” thị trường *“tiền mã hóa”* tại Ba Lan, khiến doanh nghiệp và nhà đầu tư rời bỏ quốc gia này. Trong khi đó, nhà kinh tế Krzysztof Piech cho rằng quyền phủ quyết của Tổng thống Nawrocki lại có dấu hiệu xung đột với tinh thần hiến pháp Ba Lan và một số quy định của EU.

*bình luận*: Sự đối nghịch quan điểm giữa các bên – từ Thủ tướng, Tổng thống tới các đảng đối lập – cho thấy *“tiền mã hóa”* đang trở thành công cụ tranh luận chính trị. Thị trường tài sản số vì vậy đối mặt nguy cơ bị “giật cục” do môi trường pháp lý thiếu ổn định.

Trong bối cảnh đó, tổng vốn hóa thị trường *“tiền mã hóa”* toàn cầu vẫn duy trì quanh ngưỡng 2.650 tỷ USD trong tuần qua. Tranh cãi về *“quy định tiền mã hóa”* tại Ba Lan hiện chưa đủ lớn để gây cú sốc trực tiếp với thị trường quốc tế, song cho thấy rõ xung đột chính sách xoay quanh tài sản số tại châu Âu vẫn chưa ngã ngũ.

Khi EU đang triển khai khung MiCA cho tài sản số, cách Ba Lan xử lý loạt dự luật mới – từ siết chặt đến khả năng *“cấm tiền mã hóa”* – sẽ trở thành phép thử quan trọng cho sự hài hòa giữa chính sách quốc gia và luật chung châu Âu. Với nhà đầu tư, diễn biến này là lời nhắc rằng rủi ro pháp lý vẫn là biến số lớn khi tham gia thị trường *“tiền mã hóa”* tại khu vực EU.