Sàn tiền mã hóa Iran Nobitex bị cáo buộc giúp Tehran né tránh trừng phạt tài chính

Theo Reuters đưa tin ngày 13 (giờ địa phương), sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất Iran là **“từ”Nobitex“từ”** đang đối mặt với loạt cáo buộc liên quan đến **“từ”tiền mã hóa“từ”** và nghi vấn trở thành kênh trung chuyển **“từ”né tránh lệnh trừng phạt“từ”** của chính quyền Tehran. Nobitex bị cho là đóng vai trò trung tâm trong mạng lưới tài chính song song của Iran, với dấu hiệu liên quan tới ngân hàng trung ương và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Theo Reuters, Nobitex được thành lập năm 2018 bởi hai anh em Ali Kharrazi và Mohammad Kharrazi. Sàn hiện được cho là có khoảng 11 triệu người dùng, tương đương hơn 10% dân số Iran. Trong bối cảnh đồng rial mất giá, lạm phát kéo dài và khả năng tiếp cận hệ thống ngân hàng truyền thống bị hạn chế, ngày càng nhiều người dân Iran tìm đến **“từ”tiền mã hóa“từ”** như một kênh lưu trữ và chuyển giá trị, qua đó giúp Nobitex nhanh chóng chiếm thị phần áp đảo.

Tuy nhiên, theo phân tích của công ty phân tích chuỗi khối Crystal Intelligence và một số điều tra viên tài chính tư nhân, Nobitex bị nghi đã xử lý các giao dịch liên quan tới các thực thể bị Mỹ trừng phạt, bao gồm cả ngân hàng trung ương Iran và lực lượng IRGC. Quy mô dòng tiền bị cho là lên tới từ hàng chục triệu đến hàng trăm triệu USD. Các chuyên gia này nhận định Nobitex đã trở thành mắt xích quan trọng giúp dòng vốn của nhà nước và các tổ chức an ninh Iran dịch chuyển ngoài hệ thống tài chính truyền thống, tận dụng tính ẩn danh tương đối của **“từ”tiền mã hóa“từ”** để tránh bị giám sát.

Bên cạnh dữ liệu on-chain, Reuters còn trích lời 6 cựu nhân viên giấu tên của Nobitex. Những người này cho biết họ tin rằng chính phủ Iran và các cơ quan an ninh đã sử dụng sàn để phục vụ mục tiêu né tránh **“từ”trừng phạt“từ”**. Một số nguồn tin nội bộ mô tả Nobitex như “kênh vận hành song song” cho dòng vốn nhà nước, tách biệt với hệ thống ngân hàng bị phong tỏa bởi lệnh cấm vận của Mỹ và phương Tây.

Đáp lại, Nobitex phủ nhận mọi cáo buộc thông đồng với chính quyền. Trao đổi với Reuters, đại diện sàn khẳng định “chưa từng đạt bất kỳ thỏa thuận nào với các cơ quan chính phủ Iran”, đồng thời nhấn mạnh đội ngũ nhân sự không hề được thông báo hay tham gia vào bất kỳ chương trình né tránh **“từ”trừng phạt“từ”** nào. Nobitex còn cho rằng bản thân họ là nạn nhân của sức ép từ nhà chức trách, viện dẫn các vụ đột kích văn phòng, chặn tên miền và cắt kết nối với hệ thống thanh toán ngân hàng trong nước như bằng chứng cho mối quan hệ “không hề dễ chịu” với chính phủ.

Reuters cũng đào sâu vào bối cảnh gia đình của ban lãnh đạo Nobitex, cho rằng đây là một mấu chốt khiến cộng đồng quốc tế hoài nghi thêm. Hai nhà sáng lập được mô tả là thế hệ thứ ba của dòng họ Kharrazi – gia tộc có quan hệ mật thiết với giới tinh hoa chính trị sau Cách mạng Iran 1979. Nhiều thành viên gia đình này từng đảm nhiệm vai trò cố vấn cho các lãnh tụ tối cao hoặc nắm giữ các chức vụ cao cấp trong lĩnh vực chính trị, ngoại giao và tôn giáo. Theo giới quan sát, xuất thân này khiến câu hỏi về mức độ độc lập và minh bạch của Nobitex càng trở nên nhạy cảm, nhất là khi Iran đang bị siết chặt **“từ”trừng phạt tài chính“từ”**.

Một chi tiết đáng chú ý khác là hoạt động của Nobitex trong giai đoạn căng thẳng địa chính trị leo thang. Reuters dẫn số liệu từ ba công ty phân tích chuỗi khối cho biết, kể từ ngày 28 tháng 2 – sau khi xung đột giữa Mỹ và Israel bùng phát – Nobitex vẫn duy trì giao dịch bình thường, ngay cả khi Iran áp dụng biện pháp cắt internet trên diện rộng và thủ đô Tehran rơi vào tình trạng mất điện quy mô lớn. Trong thời gian này, Nobitex được ước tính đã xử lý lượng giao dịch hơn 100 triệu USD, tương đương khoảng 20% khối lượng giao dịch thông thường của sàn, cho thấy hệ thống vận hành của Nobitex có khả năng duy trì kết nối và thanh khoản ngay cả trong điều kiện bất ổn.

Về quy mô **“từ”dòng tiền bất hợp pháp“từ”**, các ước tính hiện vẫn chênh lệch đáng kể. Công ty phân tích Elliptic ước tính khối lượng liên quan tới các thực thể Iran bị **“từ”trừng phạt“từ”** qua Nobitex vào khoảng 366 triệu USD. Trong khi đó, Chainalysis đưa ra con số khiêm tốn hơn, khoảng 68 triệu USD. Crystal Intelligence lại chỉ tập trung vào lượng tài sản được chuyển trực tiếp từ các ví đã nằm trong danh sách trừng phạt, với kết quả khoảng 22 triệu USD. Dù khác nhau về phương pháp và kết quả, các báo cáo này đều cho thấy Nobitex là một trong những điểm trung chuyển đáng kể trong hệ sinh thái **“từ”tiền mã hóa Iran“từ”**, nơi các dòng vốn “xám” và “đen” khó phân tách hoàn toàn với dòng vốn của người dùng phổ thông.

bình luận: Vụ việc Nobitex cho thấy cách **“từ”tiền mã hóa“từ”** đang được sử dụng như một công cụ tài chính song song tại các quốc gia bị hạn chế tiếp cận hệ thống ngân hàng quốc tế. Iran không phải trường hợp duy nhất bị cáo buộc tận dụng tài sản số để giảm bớt tác động của **“từ”trừng phạt“từ”**, nhưng quy mô người dùng và vị thế độc tôn của Nobitex khiến câu chuyện trở thành phép thử cho nỗ lực siết quản lý của Mỹ và các đồng minh. Trong bối cảnh dữ liệu on-chain và lời khai nội bộ còn nhiều mâu thuẫn, Nobitex vừa là biểu tượng cho sự bùng nổ của **“từ”thị trường tiền mã hóa“từ”** tại Iran, vừa là ví dụ điển hình cho tính phức tạp của việc theo dõi và kiểm soát dòng vốn xuyên biên giới trong kỷ nguyên tài sản số.