Mỹ tranh luận kế hoạch ‘AI 배당금’: Dùng lợi nhuận AI chi trả trực tiếp cho người dân trước nguy cơ mất việc

**“AI 배당금”, “AI”, “AI việc làm”** đang trở thành tâm điểm tranh luận mới tại Mỹ, khi một nghị sĩ bang New York đề xuất dùng tiền thu được từ công nghệ này để chi trả trực tiếp cho người dân, coi đó là tấm đệm bảo vệ trước nguy cơ mất việc do tự động hóa.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 21 tháng 4 (giờ địa phương), nghị sĩ bang New York kiêm ứng viên Hạ viện liên bang Alex Bores đã công bố kế hoạch “**AI 배당금**” – một chương trình chi trả tiền mặt cho công dân Mỹ nhằm ứng phó với tác động tiêu cực của **AI** lên thị trường lao động. Ý tưởng cốt lõi là: nếu **AI** giúp tăng mạnh năng suất và lợi nhuận, phần giá trị gia tăng đó cần được phân chia lại cho toàn xã hội, thay vì chỉ tập trung ở các tập đoàn lớn.

Bores viết trên nền tảng X hôm Chủ nhật rằng ông đang xây dựng một chương trình “chi trả trực tiếp cho người Mỹ để chuẩn bị cho nền kinh tế **AI**”, đồng thời đề xuất cải cách thuế để tạo nguồn vốn ổn định và khiến “việc thuê người thật” trở nên có lợi hơn so với thay thế hoàn toàn bằng máy móc. Theo giải thích của ông, đây là một dạng “bình luận” **AI 배당금** đóng vai trò như mạng lưới an sinh mới, phòng trường hợp **AI việc làm** bị thay thế trên quy mô lớn trong vài năm tới.

Bối cảnh cho đề xuất này là làn sóng lo ngại ngày càng tăng về tác động của **AI** lên việc làm. Một báo cáo của Goldman Sachs gần đây ước tính trong vòng 1 năm sau khi **AI** được triển khai rộng rãi, mỗi tháng trung bình có khoảng 16.000 việc làm biến mất do tự động hóa. “bình luận” Dù con số này chưa phải cú sốc toàn diện, nó cho thấy xu hướng rõ ràng: các công việc mang tính lặp lại, văn phòng, hỗ trợ khách hàng… đang là nhóm chịu áp lực lớn nhất. Ở chiều ngược lại, Morgan Stanley trong báo cáo ngày 14 vừa qua nhận định cú sốc **AI việc làm** hiện vẫn “hạn chế”, và tương tự các cuộc cách mạng công nghệ trước đây, **AI** có thể tạo ra nhiều ngành nghề và vị trí mới theo thời gian, bù đắp một phần số việc làm bị xóa sổ.

Trong thiết kế của Bores, nguồn tiền cho **AI 배당금** sẽ không đến từ một kênh duy nhất. Ông đề xuất kết hợp nhiều biện pháp như: đánh “thuế sử dụng AI”, Nhà nước nắm giữ cổ phần tại các doanh nghiệp **AI** chủ chốt, đồng thời điều chỉnh lại cách đánh thuế giữa lao động và vốn để phản ánh đúng thực tế giá trị được tạo ra bởi thuật toán thay vì con người. Khoản thu này không chỉ dùng để chi **AI 배당금** cho công dân Mỹ mà còn được phân bổ cho các chương trình “chuyển đổi nghề, đào tạo, giáo dục” và đầu tư vào cơ sở hạ tầng an toàn – giám sát **AI**, nhằm giảm thiểu rủi ro xã hội trong dài hạn.

Đề xuất trên xuất hiện trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn tại Mỹ như Amazon(AMZN), Meta(META), Intel(INTC), Microsoft(MSFT)… đã và đang cắt giảm nhân sự song song với việc đẩy mạnh ứng dụng **AI** để tối ưu chi phí. “bình luận” Mỗi đợt tuyên bố “tinh gọn bộ máy nhờ AI” từ các Big Tech đang khiến câu chuyện **AI việc làm** trở thành vấn đề chính trị rõ nét hơn, buộc giới lập pháp phải cân nhắc các giải pháp phân bổ lại lợi ích và chi phí của cuộc cách mạng công nghệ này.

Tuy vậy, khả năng **AI 배당금** đi vào thực tế còn phụ thuộc lớn vào con đường chính trị của Alex Bores – từ việc ông có giành được ghế tại Hạ viện liên bang hay không, cho tới năng lực tập hợp sự ủng hộ trong Quốc hội đối với một gói cải cách thuế và chi tiêu công đầy nhạy cảm. “bình luận” Ý tưởng đánh thuế **AI** hoặc buộc Nhà nước nắm cổ phần trong các doanh nghiệp công nghệ đầu tàu chắc chắn sẽ vấp phải phản ứng mạnh từ cả giới kinh doanh lẫn một bộ phận cử tri lo ngại về can thiệp quá sâu của chính phủ.

Dẫu vậy, đề án **AI 배당금** đã góp phần đẩy nhanh cuộc tranh luận cốt lõi: thành quả tăng trưởng nhờ **AI** sẽ được phân chia như thế nào, và ai phải gánh chi phí xã hội của quá trình chuyển đổi này. Tương lai **AI việc làm** vẫn chưa rõ ràng – công nghệ có thể xóa bỏ hàng triệu vị trí cũ nhưng đồng thời mở ra những ngành nghề mới chưa từng tồn tại. Trong bối cảnh đó, **AI 배당금** được xem như một trong những câu trả lời chính trị đầu tiên cho sự bất định mà **AI** mang lại, đặt nền móng cho các mô hình chia sẻ lợi ích công nghệ trong kỷ nguyên số.