Làn sóng thứ hai: Tổ chức đổ vốn vào chiến lược tiền mã hóa sinh lời, stablecoin và token hóa

Dòng tiền tổ chức đang thay đổi cách tiếp cận với **“tiền mã hóa”**. Nếu trước đây họ chủ yếu nắm giữ **Bitcoin(BTC)** và **Ethereum(ETH)** như tài sản đặt cược vào *tăng giá dài hạn*, thì hiện tại sự chú ý đang dịch chuyển sang các chiến lược tạo **dòng tiền** trong thời gian nắm giữ. Theo phát biểu của Brett Tejpaul, phụ trách mảng tổ chức tại Coinbase(COIN), trong cuộc phỏng vấn được CoinDesk đăng tải ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), “làn sóng thứ hai” của vốn tổ chức đang diễn ra, với trọng tâm là vừa tạo **lợi nhuận** vừa hướng tới **ứng dụng thực tế**.

Ở giai đoạn đầu, nhiều tổ chức đã đưa **Bitcoin(BTC)** và **Ethereum(ETH)** vào bảng cân đối kế toán, kỳ vọng mức tăng giá trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, Tejpaul cho biết nhu cầu “không để tài sản nằm yên” đang tăng mạnh: các tổ chức muốn trong thời gian chờ đợi, danh mục **tiền mã hóa** phải **tạo ra thu nhập đều đặn**. Thay vì chỉ mua và nắm giữ, họ ngày càng quan tâm đến việc kết hợp **quyền chọn**, **cho vay tài sản số** và các chiến lược phái sinh để xây dựng nguồn thu ổn định.

Xu hướng này đang nhanh chóng được cụ thể hóa thành sản phẩm. Coinbase gần đây hợp tác với Apex Group – tập đoàn dịch vụ quỹ đang quản lý khoảng 3,5 nghìn tỷ USD tài sản – để phát hành sản phẩm **“token hóa”** cổ phần quỹ Bitcoin sinh lợi trên mạng **Base**. Quỹ này sử dụng các chiến lược như bán quyền chọn mua có tài sản bảo chứng (covered call) hoặc cho vay **Bitcoin(BTC)**, với mục tiêu đạt mức lợi suất khoảng “khoảng giữa một chữ số phần trăm”, tùy theo điều kiện thị trường.

“bình luận”: Đây là cách “đóng gói” những kỹ thuật đã quen thuộc trong tài chính truyền thống vào khuôn khổ **tiền mã hóa**, giúp các ủy ban đầu tư cảm thấy dễ chấp nhận hơn.

Không chỉ các doanh nghiệp “crypto native” mới theo đuổi chiến lược **sinh lời từ tiền mã hóa**. Tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock cũng đang mở rộng theo hướng tương tự. BlackRock gần đây ra mắt **ETF iShares Staking Ethereum Trust (ETHB)**, giúp nhà đầu tư gián tiếp tiếp cận phần thưởng từ việc tham gia bảo mật mạng lưới **Ethereum(ETH)** (staking reward). Đây được xem là tín hiệu cho thấy nhu cầu về **chiến lược tiền mã hóa tạo thu nhập** đang hình thành rõ nét trong giới tài chính truyền thống.

Với nhà đầu tư truyền thống, các sản phẩm nói trên khá tương đồng với **“sản phẩm cấu trúc” (structured products)**, nhưng áp dụng cho tài sản số. Thông qua việc kết hợp **quyền chọn**, **cho vay**, hay các hợp đồng phái sinh khác, nhà phát hành thiết kế những cấu trúc lợi nhuận cụ thể, từ phòng vệ rủi ro đến tăng cường lợi suất. Khi thị trường **tài sản số** đã có đủ chiều sâu về sản phẩm, nhu cầu sở hữu những gói **tiền mã hóa** “có dòng tiền” cũng tăng nhanh. Cùng lúc đó, môi trường pháp lý rõ ràng hơn giúp các tổ chức dễ xây dựng quy trình thẩm định nội bộ và quản trị rủi ro, tạo điều kiện để các sản phẩm này mở rộng quy mô nhanh hơn.

Trong bức tranh “làn sóng thứ hai”, một trụ cột khác là **“tiền ổn định giá (stablecoin)”** và **“token hóa (tokenization)”**. Tejpaul cho biết, ngoài câu chuyện lợi suất, các tổ chức đang tập trung vào cách cải thiện **hệ thống thanh toán, bù trừ và quyết toán** bằng công nghệ chuỗi khối. Mục tiêu là rút ngắn thời gian chuyển tiền, giảm chi phí và hạn chế sự thiếu minh bạch vốn là điểm yếu của hạ tầng tài chính truyền thống. Khi **quyền sở hữu quỹ, trái phiếu hay các tài sản tài chính khác được đưa lên on-chain**, việc theo dõi và chuyển nhượng trở nên dễ dàng hơn, thậm chí tạo điều kiện cho giao dịch **24/7**. Chỉ riêng yếu tố rút ngắn thời gian chờ thanh toán đã giúp hiệu quả sử dụng vốn của tổ chức cải thiện đáng kể.

Tejpaul tiết lộ rằng, trong các cuộc trao đổi gần đây với khách hàng tổ chức, “gần một nửa nội dung xoay quanh **stablecoin** và **token hóa**”, và sự quan tâm này tăng rõ rệt khi quá trình thảo luận khung pháp lý tại Mỹ tiến triển.

“bình luận”: **Stablecoin** và **token hóa** đang đóng vai trò “hạ tầng trung gian”, cho phép dòng vốn tổ chức thử nghiệm **tiền mã hóa** mà không phải lao ngay vào những tài sản biến động mạnh.

Yếu tố chính sách cũng góp phần thay đổi tâm lý của các định chế lớn. Tại Mỹ, dự luật **GENIUS** về khuôn khổ quản lý **stablecoin** cùng với dự luật **CLARITY** – được kỳ vọng sẽ làm rõ hơn các quy tắc phát hành và giao dịch tài sản số, sản phẩm **token hóa** – đang tạo thêm cơ sở pháp lý để các tổ chức triển khai vốn và thiết kế sản phẩm mới. Khi mức độ bất định giảm, “rào cản” từ các ủy ban đầu tư, bộ phận pháp lý và tuân thủ cũng được hạ thấp.

Về mặt kỹ thuật, **token hóa** là quá trình chuyển đổi các tài sản truyền thống như trái phiếu, quỹ, cho vay tư nhân… thành token trên chuỗi khối, từ đó tối ưu hóa tốc độ chuyển giao và quyết toán. **Stablecoin** thì neo giá theo tiền pháp định, cho phép chuyển giá trị xuyên biên giới với chi phí thấp, trở thành lựa chọn để thay thế hoặc bổ sung hệ thống thanh toán hiện tại. Đối với các tổ chức tài chính, điểm hấp dẫn của hai cấu phần này không chỉ là tiết kiệm chi phí, mà còn là **tăng tính minh bạch** và khả năng truy xuất lịch sử giao dịch.

Thực tế, những “ông lớn” trong tài chính truyền thống đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thực tế. BlackRock đã phát hành quỹ trái phiếu chính phủ Mỹ dưới dạng tài sản **token hóa**; JPMorgan thử nghiệm **tiền gửi token hóa** và hệ thống thanh toán dựa trên chuỗi khối; Franklin Templeton đưa quỹ thị trường tiền tệ (money market fund) lên on-chain. Trên thị trường, ngày càng nhiều quan điểm cho rằng **hạ tầng stablecoin** có thể trở thành nền móng của “thị trường tài chính thế hệ mới”.

Theo Tejpaul, “làn sóng thứ nhất” của vốn tổ chức principalement đến từ quỹ phòng hộ, quỹ đầu tư và các cá nhân giàu có – những người tìm kiếm mức độ **phơi nhiễm (exposure)** với **Bitcoin(BTC)**, **Ethereum(ETH)** hoặc cơ hội **kinh doanh chênh lệch giá**. Còn “làn sóng thứ hai” lại mang tính chất khác: ngày càng nhiều ngân hàng, công ty thanh toán và doanh nghiệp lớn muốn đặt **mô hình kinh doanh** của mình trên “đường ray crypto” – tức là hạ tầng chuỗi khối – để xây dựng sản phẩm mới. Khi đó, chiến lược **tiền mã hóa sinh lời** trở thành một phần tự nhiên của hệ sinh thái này. **Stablecoin được bảo chứng bằng tài sản ngắn hạn như trái phiếu chính phủ** cho phép tái tạo cấu trúc “tài sản tương đương tiền có lãi suất”, còn các quỹ **token hóa** giúp mở rộng sang nhiều loại tài sản khác.

Bên cạnh đó, yêu cầu về **giao dịch 24/7** và **quyết toán gần thời gian thực** đang trở nên cấp bách hơn. Việc Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và Nasdaq nghiên cứu khả năng cung cấp giao dịch liên tục cho khách hàng là một bước đi mang tính biểu tượng, cho thấy kỳ vọng dịch chuyển sang mô hình mới. Trong hệ thống truyền thống, độ trễ thanh toán khiến vốn bị “kẹt” và gia tăng rủi ro đối tác. Ngược lại, hạ tầng chuỗi khối được kỳ vọng giảm ma sát, tăng minh bạch và hiệu quả. Tejpaul nhấn mạnh rằng nhà đầu tư tổ chức “muốn luôn biết chính xác vốn của mình đang ở đâu, và không chấp nhận việc vốn ‘biến mất giữa đường’ trong quá trình thanh toán”.

Dẫu vậy, tốc độ lan rộng của **“tiền mã hóa”** trong giới tổ chức chưa đồng đều. Vốn vẫn tập trung chủ yếu vào các tài sản lớn như **Bitcoin(BTC)** và **Ethereum(ETH)**, trong khi việc mở rộng sang các đồng vốn hóa trung bình và nhỏ còn hạn chế, đặc biệt sau những đợt biến động giá mạnh gần đây. Đồng thời, quy mô càng lớn, quy trình áp dụng công nghệ mới càng phức tạp và mất thời gian, khiến tiến độ triển khai không thể “bùng nổ” ngay lập tức.

Tuy nhiên, xu hướng chung được đánh giá là đã khá rõ. Câu hỏi của tổ chức không còn dừng ở “nên mua **tiền mã hóa** như thế nào” mà chuyển sang “**tiền mã hóa** có thể mang lại **chức năng gì trong danh mục và mô hình kinh doanh”. Khi bức tranh pháp lý rõ ràng hơn, ba trụ cột **chiến lược tiền mã hóa sinh lời**, **stablecoin** và **token hóa** được kỳ vọng sẽ kết hợp thành “làn sóng thứ hai” đủ sức thu hút lượng vốn tổ chức lớn hơn nữa. Tejpaul nhận định: “Các mảnh ghép đang bất ngờ kết nối lại với nhau. Những gì trước đây mờ mịt giờ đã dần trở nên rõ ràng”.

Trong bối cảnh đó, **tiền mã hóa**, đặc biệt là **Bitcoin(BTC)**, **Ethereum(ETH)**, cùng với **stablecoin** và các sản phẩm **token hóa**, đang dần chuyển từ vai trò “tài sản đầu cơ” sang “hạ tầng và công cụ tạo dòng tiền” trong hệ thống tài chính toàn cầu.