Hoạt động *“đào” Bitcoin(BTC)* đang bước vào một giai đoạn tranh luận mới khi *trung tâm dữ liệu AI* xuất hiện như một đối thủ cạnh tranh trực tiếp về *nguồn điện*. Một số ý kiến cho rằng các cụm máy chủ AI có thể tạo ra lợi nhuận trên mỗi đơn vị công suất điện cao hơn *đào Bitcoin(BTC)*, từ đó đe dọa *bảo mật dài hạn của mạng lưới Bitcoin(BTC)*. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia thị trường cho rằng cách nhìn này đang đơn giản hóa quá mức *kinh tế học đào Bitcoin(BTC)* và bỏ qua cấu trúc thực tế của mạng lưới.
Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), tranh luận được thổi bùng lên từ phát biểu của Ran Neuner (Ran Neuner), đồng sáng lập kênh truyền thông tiền mã hóa Crypto Banter. Trên nền tảng X (trước đây là Twitter), ông cho rằng “AI đã giết chết Bitcoin mãi mãi. Đối thủ lớn nhất của *đào Bitcoin(BTC)* không phải là các tiền mã hóa khác, mà chính là AI”. Lập luận của ông dựa trên việc *trung tâm dữ liệu AI* và *mỏ đào Bitcoin(BTC)* cùng cạnh tranh một tài nguyên chung là điện năng, và về dài hạn, nguồn điện sẽ chảy về phía mô hình sử dụng điện mang lại lợi nhuận cao hơn.
Ran Neuner viện dẫn phép tính lợi nhuận đơn giản: theo ước tính của ông, hoạt động *đào Bitcoin(BTC)* hiện tạo ra khoảng 57–129 đô la doanh thu mỗi megawatt (MW) điện, trong khi *trung tâm dữ liệu AI* có thể mang lại khoảng 200–500 đô la/MW. Từ đó, ông cho rằng một số công ty đào lớn đã bắt đầu xoay trục sang mảng AI. Thực tế, Core Scientific(CORZ) đã ký hợp đồng cung cấp dịch vụ hạ tầng cho khách hàng AI, Hut 8(HUT) đang xúc tiến hợp đồng hạ tầng AI trị giá tới 7 tỉ đô la, còn Cipher Mining(CIFR) đã cắt giảm 51% hashrate để dồn tài nguyên sang mảng tính toán AI.
Diễn biến này cho thấy ngành *đào Bitcoin(BTC)* đã bước ra khỏi giai đoạn chỉ cạnh tranh với các mỏ đào khác. Đối với các công ty đào niêm yết sở hữu hạ tầng điện quy mô lớn, động lực chuyển sang khai thác *tính toán AI* – sử dụng cùng một lượng điện nhưng có khả năng mang lại biên lợi nhuận cao hơn – ngày càng rõ rệt.
bình luận: Về mặt tài chính doanh nghiệp, việc tối ưu lợi nhuận trên mỗi MW điện là xu hướng tự nhiên, nhất là trong bối cảnh lãi suất cao và áp lực cổ đông gia tăng. Tuy nhiên, câu chuyện bảo mật *mạng lưới Bitcoin(BTC)* phức tạp hơn nhiều so với so sánh đơn thuần doanh thu/MW.
“AI có thực sự ‘giết’ được Bitcoin?” – chuyên gia phản bác
Nhà phân tích on-chain Willy Woo (Willy Woo) cho rằng kết luận “AI sẽ giết chết Bitcoin” là cách hiểu sai về cơ chế vận hành của mạng lưới. Ông nhấn mạnh rằng chi phí bảo mật mà *mạng lưới Bitcoin(BTC)* chi trả “rốt cuộc được quyết định bởi *giá Bitcoin(BTC)* và mức độ sử dụng mạng lưới”, không phải trực tiếp bởi giá điện. Theo lập luận của ông, giá điện chỉ quyết định khả năng cạnh tranh giữa các *thợ đào*, chứ không phải sự tồn tại của mạng lưới.
Willy Woo đặc biệt nhấn mạnh cơ chế *điều chỉnh độ khó (difficulty adjustment)* của Bitcoin(BTC). Khi chi phí điện tăng hoặc cạnh tranh trở nên quá khốc liệt khiến một phần *thợ đào* rời khỏi mạng lưới, độ khó sẽ tự động điều chỉnh giảm xuống theo chu kỳ 2.016 khối, qua đó khôi phục biên lợi nhuận cho những người còn trụ lại. Điều này giúp *mạng lưới Bitcoin(BTC)* luôn tự cân bằng, miễn là vẫn tồn tại đủ *hashrate* để đảm bảo an ninh.
bình luận: Nói cách khác, AI có thể làm thay đổi cấu trúc ngành đào – ai đào, đào ở đâu, dùng loại năng lượng nào – nhưng bản thân nó khó có thể “đóng cửa” mạng lưới Bitcoin trừ khi người dùng hoàn toàn từ bỏ tài sản này, kéo theo giá và phí giao dịch về gần 0.
Daniel Batten: “AI mới là bên cần đến đào Bitcoin”
Nhà đầu tư công nghệ khí hậu Daniel Batten (Daniel Batten) còn đi xa hơn khi cho rằng chính ngành AI đang có xu hướng *phụ thuộc vào đào Bitcoin(BTC)*. Theo ông, trong giai đoạn xây dựng *trung tâm dữ liệu AI*, nhiều doanh nghiệp đã ký trước hợp đồng điện hoặc có sẵn hạ tầng nhưng chưa khai thác hết công suất. Thay vì để năng lượng bị lãng phí, họ có thể tạm thời triển khai *đào Bitcoin(BTC)* để “tiền tệ hóa” phần điện dư thừa, hoặc sử dụng đào như một “bộ đệm” để điều hòa biến động nhu cầu điện.
Daniel Batten cũng nhấn mạnh mô hình doanh thu trong ngành *đào Bitcoin(BTC)* rất đa dạng. Một số công ty tập trung tối ưu giải pháp tái sử dụng nhiệt phát sinh từ quá trình đào – ví dụ sưởi ấm tòa nhà, nhà kính, khu công nghiệp – coi đây là nguồn thu chính, còn *Bitcoin(BTC)* thu được chỉ là “sản phẩm phụ”. Một số khác thì sở hữu luôn hệ thống phát điện của riêng mình, hoặc tận dụng “năng lượng bị lãng phí” tại các mỏ dầu, mỏ khí, bãi rác… để *đào Bitcoin(BTC)* với chi phí chỉ khoảng 1 cent/kWh, thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng chung lưới điện.
Ngoài doanh thu từ khối thưởng và phí giao dịch, ngành đào còn tiếp cận thêm nhiều nguồn thu bổ sung như: chương trình điều chỉnh nhu cầu phụ tải (demand response), dịch vụ ổn định tần số lưới (FCAS), chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), tín chỉ carbon… Những yếu tố này có thể thay đổi hoàn toàn bài toán *kinh tế học đào Bitcoin(BTC)* so với phép so sánh đơn giản doanh thu/MW. Đặc biệt, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng tái tạo tăng nhanh, thị trường xuất hiện những khoảng thời gian hiếm hoi khi *giá điện xuống mức âm* – điều mà các phép tính lợi nhuận tuyến tính rất khó phản ánh.
Daniel Batten cho rằng nhà đầu tư nên thận trọng với những khẳng định cực đoan như “AI sẽ giết chết Bitcoin” hay “đào Bitcoin không thể tồn tại trên một mức giá điện cụ thể nào đó”. Ngược lại, một số nghiên cứu gần đây cho thấy các *trung tâm dữ liệu AI* ngày càng quan tâm đến việc hợp tác với *mỏ đào Bitcoin(BTC)* để tối ưu chi phí và ổn định nguồn điện.
bình luận: Điểm giao nhau giữa hai ngành là khả năng linh hoạt về phụ tải của thợ đào – họ có thể bật/tắt tương đối nhanh theo tín hiệu giá điện, điều mà phần lớn ứng dụng AI sản xuất (ví dụ dịch vụ khách hàng real-time, mô hình ngôn ngữ lớn phục vụ doanh nghiệp…) khó làm được.
Tương lai ngành đào Bitcoin giữa làn sóng AI
Tại thời điểm bài viết, *Bitcoin(BTC)* đang giao dịch quanh mức 73.329 đô la, tương đương khoảng 1,09 tỉ đồng, phản ánh niềm tin của thị trường vào triển vọng tài sản này bất chấp tranh luận xoay quanh *điện năng* và *AI*. Khi nhu cầu điện cho AI, trung tâm dữ liệu và các dịch vụ đám mây tiếp tục tăng, thị trường sẽ theo dõi sát cách ngành *đào Bitcoin(BTC)* thích nghi: từ mô hình kinh doanh điện – nhiệt – tín chỉ carbon kết hợp, đến xu hướng di chuyển đến các khu vực có thừa công suất tái tạo.
bình luận: Về dài hạn, câu hỏi không chỉ là “AI hay Bitcoin sẽ giành phần điện” mà là hai ngành sẽ cùng chia sẻ, tái cấu trúc hệ sinh thái năng lượng như thế nào. Trong bức tranh đó, *đào Bitcoin(BTC)* nhiều khả năng sẽ dịch chuyển từ mô hình “người mua điện thông thường” sang vai trò “người tiêu thụ linh hoạt” hỗ trợ cân bằng lưới – đúng ở điểm mà AI khó cạnh tranh.
Bình luận 0