Tỷ phú Chamath cảnh báo Bitcoin(BTC) chạm ‘giới hạn cấu trúc’, khó trở thành tài sản dự trữ ngân hàng trung ương

Nhu cầu *Bitcoin(BTC)* từ khối tổ chức gần như xuất hiện “hằng ngày”, liên tục hỗ trợ giá leo thang. Tuy vậy, theo tỷ phú đầu tư Chamath Palihapitiya, *Bitcoin(BTC)* đang chạm tới “giới hạn cấu trúc” khiến đồng tiền số này khó bước sang giai đoạn tăng trưởng tiếp theo: trở thành tài sản dự trữ trong kho bạc của các ngân hàng trung ương.

Theo cuộc trò chuyện được công bố ngày 3 tháng 3 (giờ địa phương) giữa Chamath Palihapitiya và Nikhil Kamath, nhà đầu tư này cho rằng hàm “tối đa hóa giá trị” thực sự của *Bitcoin(BTC)* không nằm ở cơn sốt nhà đầu tư cá nhân hay dòng tiền ETF spot, mà ở câu hỏi: “Bitcoin có đáp ứng được điều kiện để ngân hàng trung ương đưa vào dự trữ ngoại hối hay không?”. Và theo ông, ở bài kiểm tra này, *Bitcoin(BTC)* đang trượt.

Palihapitiya nhận định, để một tài sản kỹ thuật số được ngân hàng trung ương chấp nhận, hai yếu tố cốt lõi là “*tính thay thế được* (fungibility)” và “*quyền riêng tư* (privacy)”. Ông cho rằng *Bitcoin(BTC)* thiếu cả hai. “Nếu muốn được chấp nhận rộng rãi, tài sản tiền mã hóa hôm nay phải hội đủ điều kiện để ngân hàng trung ương có thể nắm giữ. Bitcoin lại thất bại ở cả phương diện tính thay thế và quyền riêng tư”, ông nói thêm.

Theo Palihapitiya, đây không chỉ là đánh đổi thiết kế thông thường, mà là “ràng buộc cứng” giới hạn quỹ đạo phát triển của *Bitcoin(BTC)*. Vì vậy, ông dự báo Bitcoin sẽ chủ yếu dừng lại ở phạm vi ETF và tài sản nắm giữ của nhà đầu tư cá nhân, khó trở thành “tài sản nắm giữ mang tính cấu trúc” trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương. Khi so sánh với vàng, ông nhấn mạnh bước nhảy tiếp theo về vốn hóa của Bitcoin đang thiếu “yếu tố chấp nhận từ quốc gia có chủ quyền”.

Palihapitiya cho rằng điểm từng được xem là thế mạnh của *Bitcoin(BTC)* – sổ cái công khai của blockchain – lại có thể trở thành gánh nặng ở cấp độ dự trữ quốc gia. Do mọi giao dịch đều được ghi nhận trên chuỗi, bất kỳ ai cũng có thể truy dấu lịch sử và luồng dịch chuyển của từng đồng. Theo ông, điều này làm suy giảm *tính thay thế* vì mỗi “đồng” không còn hoàn toàn giống nhau về mặt lịch sử sử dụng. Ông nhấn mạnh, khả năng truy vết “lịch sử, nguồn gốc, mục đích sử dụng và các ví đã từng đi qua” của từng đồng coin có thể cản trở việc chấp nhận mang tính cấu trúc. “Sự thiếu hụt về tính thay thế và quyền riêng tư là lực cản rất lớn. Chỉ khi hai yếu tố này được giải quyết, vốn hóa mới có thể nhân lên thêm 10 lần”, ông nhận định.

*bình luận* Palihapitiya không loại trừ khả năng sẽ có “tài sản crypto khác” đáp ứng tốt hơn bộ tiêu chí mà ông cho là cần thiết cho ngân hàng trung ương. Ông thừa nhận hiện đã có một số dự án theo hướng đó, nhưng quy mô nhỏ, biến động cao và còn nhiều vấn đề kỹ thuật – pháp lý phải xử lý, nên chưa thể coi bất kỳ dự án nào là ứng viên hàng đầu.

Những phát biểu này lập tức vấp phải phản ứng từ cộng đồng *Bitcoin(BTC)*. Vijay Boyapati lập luận rằng nếu xét từ góc nhìn ngân hàng trung ương, “rào cản về quyền riêng tư” thậm chí còn lớn hơn với vàng so với *Bitcoin(BTC)*. Ông chỉ ra việc nhiều quốc gia gửi vàng tại Cục Dự trữ Liên bang New York, nơi Mỹ nắm rõ lượng vàng mà từng nước đang ký gửi, đồng thời điều này kéo theo cả rủi ro địa chính trị.

Nhà giáo dục Bitcoin Dan Held bác bỏ trực diện luận điểm về *tính thay thế* của Palihapitiya, khẳng định *Bitcoin(BTC)* “hoàn toàn có tính thay thế” khi “không tồn tại chênh lệch giá giữa các đồng coin với nhau”. Với vấn đề *quyền riêng tư*, Dan Held cho rằng có thể dựa vào các giải pháp lớp 2 (Layer 2) hoặc các sản phẩm ETF, tức là dịch chuyển một phần nhu cầu riêng tư lên các tầng hạ tầng hoặc sản phẩm tài chính phái sinh xung quanh Bitcoin.

Giám đốc đầu tư ProCap, Jeff Park, lại đặt câu hỏi ngược: liệu các ngân hàng trung ương có thực sự cần “tính bất minh” như lập luận của Palihapitiya? Theo Park, trong bối cảnh niềm tin vào định chế tài chính và tiền tệ suy giảm, giải pháp phù hợp hơn là “tính minh bạch triệt để (radical transparency)” để tái xây dựng niềm tin. Ở góc độ đó, ông cho rằng những phê phán của Palihapitiya vô tình đang nhấn mạnh thêm lý do thế giới cần tới *Bitcoin(BTC)*.

Eric Balchunas, chuyên gia phân tích cấp cao tại Bloomberg Intelligence, đưa ra góc nhìn thực dụng hơn từ cấu trúc thị trường: theo ông, các quỹ ETF nắm giữ Bitcoin đã “giải quyết” phần lớn vấn đề mà Palihapitiya nêu ra. Với nhà đầu tư tổ chức hoặc định chế, ETF mang lại mức độ riêng tư giao dịch cao hơn rất nhiều so với việc nắm giữ trực tiếp trên chuỗi, đồng thời tách biệt hoạt động mua bán của nhà đầu tư khỏi sổ cái công khai của mạng lưới. “ETF giải quyết câu chuyện này. Đó là kênh hoàn toàn riêng tư”, Balchunas nhận định.

Tại thời điểm bài viết gốc được thực hiện, *Bitcoin(BTC)* giao dịch quanh mức 72.493 đô la Mỹ, tương đương khoảng 1,68 tỉ đồng với tỷ giá 1.473,70 đồng/USD. Tranh luận về khả năng *Bitcoin(BTC)* được ngân hàng trung ương đưa vào kho dự trữ nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn. Mỗi lần cuộc tranh luận này quay trở lại, sự khác biệt trong cách nhìn về “tính minh bạch” – đó là rủi ro hay nền tảng của niềm tin dành cho *Bitcoin(BTC)* – lại càng được phơi bày rõ rệt hơn.