Trump ra lệnh loại bỏ Anthropic khỏi toàn bộ hạ tầng liên bang vì lo ngại an ninh và quyền kiểm soát AI

Nhà Trắng vừa quyết định dừng hoàn toàn việc sử dụng công nghệ *앤트로픽(Anthropic)* trên toàn bộ hệ thống liên bang, khiến câu chuyện *AI tạo sinh* trong chính phủ Mỹ một lần nữa xoay về bài toán *an ninh* và *quyền kiểm soát*. Theo đó, Tổng thống Trump cho rằng các doanh nghiệp tư nhân đang tìm cách giới hạn nguyên tắc vận hành quân đội, trong khi phía *앤트로픽* lại cáo buộc các điều khoản hợp đồng của chính phủ không đủ ngăn chặn *giám sát hàng loạt* và *vũ khí tự động hoàn toàn*.

Theo thông báo Nhà Trắng công bố hôm nay (giờ địa phương), các cơ quan liên bang sẽ phải dừng sử dụng công nghệ của *앤트로픽* và bắt đầu quá trình *chuyển đổi* sang giải pháp thay thế trong vòng 6 tháng tới. Chính quyền không “tắt công tắc” ngay lập tức mà dành ra một giai đoạn quá độ, với lý do cần bảo đảm *tính liên tục của hoạt động* và có thời gian *tái thiết kế an ninh* cho các hệ thống đang phụ thuộc vào công nghệ này.

Trump trực tiếp chỉ đạo quá trình “loại bỏ dần” *앤트로픽* khỏi hạ tầng chính phủ thông qua bài đăng trên mạng xã hội Truth Social. Ông cáo buộc công ty đã sử dụng các điều khoản giới hạn nội bộ để “*gián tiếp vô hiệu hóa*” thẩm quyền của quân đội, đồng thời khẳng định không một doanh nghiệp công nghệ tư nhân nào được phép đặt điều kiện lên cách thức vận hành của quân đội Mỹ. Trump mô tả quyết định lần này là một động thái bảo vệ “*quyền hạn của Tổng thống, cũng là Tổng tư lệnh*” trước nỗ lực can thiệp từ phía khu vực tư nhân.

Nguồn tin cho biết, quyết định dừng sử dụng *앤트로픽* được đưa ra ngay sau khi vòng đàm phán giữa công ty và Bộ Quốc phòng Mỹ (Lầu Năm Góc) về việc triển khai mô hình *Claude* trong lĩnh vực quân sự rơi vào bế tắc. Phía quốc phòng được cho là đã đặt ra hạn chót vào 5 giờ 1 phút chiều thứ Sáu (giờ địa phương), yêu cầu *앤트로픽* chấp nhận các điều khoản hợp đồng đã chỉnh sửa mà họ gọi là “*đề nghị cuối cùng*”.

Tuy nhiên, *앤트로픽* phản bác rằng các cuộc thương lượng “*hầu như không có tiến triển*”. Công ty cho rằng ngôn ngữ hợp đồng mà phía Lầu Năm Góc đề xuất không đủ mạnh để bảo đảm hệ thống của họ sẽ không bị sử dụng cho mục đích *giám sát hàng loạt (mass surveillance)* hay triển khai *vũ khí hoàn toàn tự động (fully autonomous weapons)*. Vấn đề cốt lõi nằm ở mức độ *rào chắn an toàn* quanh phạm vi ứng dụng quân sự, và hai bên đã không thể thu hẹp khoảng cách quan điểm, dẫn tới sự chuyển hướng đột ngột trong chiến lược *mua sắm AI của chính phủ*.

Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng quyền ra quyết định đối với hoạt động quân sự thuộc về “*Tổng tư lệnh*” chứ không phải các công ty tư nhân. Ông cảnh báo nếu *앤트로픽* không hợp tác trong giai đoạn chuyển đổi – từ hỗ trợ kỹ thuật, xử lý dữ liệu cho đến việc tuân thủ tiêu chuẩn an ninh – thì doanh nghiệp này có thể phải đối mặt với cả *trách nhiệm dân sự và hình sự*. Điều đó hàm ý, việc bị loại khỏi hệ thống chính phủ không chỉ dừng ở chấm dứt hợp đồng, mà có thể trở thành một biện pháp hành chính cưỡng chế với phạm vi rộng hơn.

*bình luận* Quyết định *cắt Anthropic khỏi hạ tầng liên bang* cho thấy tranh luận về *AI tạo sinh* trong khu vực công đã vượt xa câu chuyện kỹ thuật hay đạo đức đơn thuần. Đây đang là cuộc đối đầu trực diện về *quyền kiểm soát*: chính phủ đặt ưu tiên vào *tự chủ vận hành quân sự và quyền chủ động trong đấu thầu công nghệ*, còn doanh nghiệp thì cố giữ vững *nguyên tắc an toàn* và *giới hạn sử dụng* cho các mô hình AI của mình. Trong 6 tháng tới, việc các cơ quan liên bang chọn mô hình thay thế nào, và những điều khoản an toàn nào sẽ trở thành “*chuẩn hợp đồng*” cho mảng quốc phòng – tình báo sẽ tác động lớn đến cách các công ty AI toàn cầu thiết kế chính sách sử dụng, cũng như chiến lược tham gia thị trường *AI chính phủ* trong tương lai.