Solana(SOL) được kỳ vọng hưởng lợi lớn từ stablecoin, cạnh tranh trực diện Ethereum(ETH) ở mảng giao dịch on-chain

Solana(SOL) đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mà ở đó “từ Solana(SOL)” không chỉ còn là câu chuyện *công nghệ*, mà “từ business development (BD)” và “từ marketing” nhiều khả năng sẽ quyết định vị thế trong ngắn hạn. Theo chia sẻ của đồng sáng lập kiêm đối tác quản lý Multicoin Capital, Tushar Jain, năng lực phân phối, xây dựng quan hệ đối tác và thu hút người dùng sẽ là yếu tố sống còn, bên cạnh lộ trình kỹ thuật. Ông nhấn mạnh tăng trưởng của “từ Solana(SOL)” phụ thuộc lớn vào chiến lược mở rộng hệ sinh thái, chứ không chỉ là nâng cấp thuần kỹ thuật.

Theo nội dung chia sẻ được ghi nhận gần đây (giờ địa phương), Jain cho rằng công nghệ blockchain trong ngắn hạn “có thể không quan trọng bằng” hoạt động BD và marketing. Ở góc nhìn của ông, mức độ hoàn thiện kỹ thuật hiện tại của “từ Solana(SOL)” đã đủ dùng cho “tương lai gần”, trong khi yếu tố bùng nổ thị trường có thể đến từ một biến số khác: “từ stablecoin”.

Ông dự báo, nếu các nền tảng web2 lớn bắt đầu tích cực tích hợp stablecoin vào hệ thống thanh toán và bù trừ, nhu cầu thanh toán – quyết toán on-chain có thể tăng vọt, kéo theo sự dịch chuyển quy mô lớn về khối lượng giao dịch và thanh khoản. Trong kịch bản đó, các nền tảng hợp đồng thông minh chủ lực như Ethereum(ETH) và “từ Solana(SOL)” nhiều khả năng là bên hưởng lợi, bởi chính các doanh nghiệp sở hữu điểm chạm người dùng sẽ quyết định “dòng giao dịch chạy trên chain nào”.

*Bình luận*: Việc các công ty công nghệ lớn, mạng xã hội hay nền tảng thương mại điện tử tích hợp stablecoin có thể biến thanh toán on-chain thành hạ tầng mặc định, và lúc đó “vị trí” của Ethereum(ETH) hay “từ Solana(SOL)” trong chuỗi giá trị sẽ trở nên cực kỳ quan trọng.

Doanh nghiệp khó chấp nhận blockchain “bị đối thủ kiểm soát”

Jain cũng bày tỏ hoài nghi với mô hình blockchain doanh nghiệp do các tập đoàn lớn dẫn dắt và kiểm soát. Ông đặt câu hỏi: nếu Goldman Sachs phải thanh toán, quyết toán giao dịch trên một blockchain do JP Morgan kiểm soát, liệu điều đó có hợp lý trong môi trường cạnh tranh gay gắt của ngành tài chính?

Theo ông, thực tế “ai kiểm soát hạ tầng” dễ dàng trở thành xung đột lợi ích, khiến các chuỗi do một tổ chức hay liên minh hẹp chi phối khó có thể trở thành chuẩn chung cho toàn ngành. Điều này cũng lý giải vì sao nhiều thử nghiệm private chain trước đây, dù được các định chế tài chính lớn hậu thuẫn, vẫn chưa thể đạt quy mô phổ cập như kỳ vọng.

Lộ trình kỹ thuật vẫn là “xương sống”: mở rộng, tăng hiệu năng và giảm phụ thuộc

Dù nhấn mạnh vai trò của BD và marketing, Jain cho rằng thứ đầu tiên cần quan sát ở “từ Solana(SOL)” trong năm nay vẫn là “từ lộ trình công nghệ”. Ông đánh giá “từ Solana(SOL)” hiện nằm trong nhóm blockchain “đi trước” cả về kỹ thuật lẫn cộng đồng nhà phát triển, nhưng để duy trì lợi thế, mạng lưới phải tiếp tục nâng cấp về khả năng mở rộng và hiệu năng.

Nâng cấp mở rộng không chỉ nhằm mục tiêu “tăng tốc độ”, mà còn giúp cải thiện mức độ phi tập trung. Nếu môi trường vận hành của validator được tối ưu hơn, chi phí – độ phức tạp giảm xuống, nhiều bên có thể tham gia xác thực, từ đó độ phân tán và khả năng chống chịu của mạng được củng cố.

*Bình luận*: Với các chain hiệu năng cao như “từ Solana(SOL)”, bài toán không chỉ là “nhồi thêm TPS”, mà còn là làm sao để nhiều validator bình thường vẫn đủ khả năng chạy node, tránh rơi vào trạng thái “siêu node” tập trung ở vài tổ chức lớn.

Đừng chỉ nhìn giá rồi đánh giá “chất”: tường lửa tự nhiên bảo vệ các nền tảng lớn

Jain cảnh báo thói quen xem giá token như chỉ báo thay thế cho “từ nền tảng cơ bản (fundamental)” trong thị trường tiền mã hóa. Theo ông, để hiểu một hệ sinh thái “đang ở đâu và sẽ đi về đâu”, nhà đầu tư phải “nhìn dưới nắp capo”: số lượng và chất lượng nhà phát triển, lưu lượng ứng dụng, cấu trúc thanh khoản, độ phong phú của công cụ và cơ sở hạ tầng.

Ông cũng nhận định rào cản gia nhập trong mảng nền tảng smart contract ngày càng cao. Hệ sinh thái càng lớn – nhiều dApp, sàn, ví, công cụ dev, thanh khoản dồi dào – thì hiệu ứng mạng càng mạnh, khiến các nền tảng mới rất khó “chen chân”. Trong bối cảnh đó, Ethereum(ETH) và “từ Solana(SOL)” được đánh giá là hai cái tên đang sở hữu lợi thế đáng kể.

Solana đang “hút app” từ chain khác một cách tự nhiên

Một điểm Jain nhấn mạnh là xu hướng ứng dụng rời bỏ chain khác để chuyển sang “từ Solana(SOL)”. Theo ông, “từ Solana(SOL)” dường như đang “thắng một cách hữu cơ” (organic), nghĩa là không phải chỉ nhờ vào tiền trợ cấp, incentive ngắn hạn, mà đến từ trải nghiệm sử dụng, thanh khoản, độ mượt cho developer và người dùng.

Ông khẳng định trong “từ hệ sinh thái Solana(SOL)” vẫn tồn tại rất nhiều yếu tố mạnh, và việc đánh đồng tiềm năng dài hạn với biến động giá ngắn hạn là một sai lầm phổ biến của thị trường.

Ethereum đối mặt thế “tiến thoái lưỡng nan” với chiến lược L2

Với Ethereum(ETH), Jain chỉ ra khoảng cách giữa câu chuyện truyền thông và thực tế vận hành. Theo phân tích của ông, lớp nền tảng Ethereum layer1(L1) khó có thể liên tục cung cấp mức thông lượng và môi trường thực thi ổn định cho các trường hợp sử dụng kiểu “thị trường tài chính – giao dịch dày đặc”.

Ông nhận định Ethereum(ETH) “không được thiết kế” để duy trì khối lượng giao dịch ổn định ở quy mô mà các ứng dụng trading hay thị trường vốn cần. Về dài hạn, điều này có thể làm giảm sức cạnh tranh trong mảng ứng dụng giao dịch.

Một điểm gây tranh luận khác là chiến lược mở rộng bằng layer2(L2). Jain cho rằng phần lớn hoạt động diễn ra trên L2 không chuyển hóa đủ giá trị quay trở về L1. Khi phí giao dịch, hoạt động người dùng và doanh thu dồn lên L2, mô hình tích lũy giá trị cho token L1 có thể suy yếu, làm dấy lên câu hỏi về “từ giá trị dài hạn” của Ethereum(ETH) nếu không tiếp tục điều chỉnh mô hình.

Lợi thế của Solana: tính trung lập và “vi cấu trúc thị trường” cho giao dịch

Jain cho rằng “từ Solana(SOL)” sở hữu hai điểm khác biệt nổi bật: tính trung lập (neutrality) và cải tiến về “vi cấu trúc thị trường” (market microstructure).

Tính trung lập ở đây là nhận thức rằng hạ tầng không bị chi phối quá mức bởi một nhóm lợi ích cụ thể, qua đó tạo niềm tin cho hoạt động phát hành tài sản (issuance) cũng như sự tham gia của tổ chức. Ở chiều ngược lại, những chain bị gắn mác “thuộc về một phe” thường khó thu hút được các định chế lớn trong mảng tài chính và phát hành tài sản.

Về mặt thị trường, Jain dự báo “từ Solana(SOL)” có thể chiếm ưu thế rõ rệt trong các trường hợp sử dụng liên quan đến giao dịch và thị trường vốn. Một chain mà trên đó thanh khoản, lệnh giao dịch, tài sản niêm yết và công cụ phái sinh hoạt động dày đặc sẽ tạo ra vòng xoáy tích cực: giao dịch nhiều → thanh khoản mạnh → dev và sản phẩm tiếp tục đổ về → lại càng thu hút thêm người dùng và vốn.

Lộ trình nâng cấp: Alpenglow, ACE, Firedancer – không chỉ tăng tốc, mà thay đổi cấu trúc

Trong phần đề cập cụ thể đến công nghệ, Jain cho biết Alpenglow là một trong những mảnh ghép quan trọng trên “từ lộ trình Solana(SOL)”. Nâng cấp này được mô tả là giúp đơn giản hóa cơ chế đồng thuận, rút ngắn thời gian “finality” (thời điểm giao dịch được coi là không thể đảo ngược), qua đó cải thiện đáng kể khả năng đáp ứng các kịch bản thanh toán và giao dịch thời gian thực. Jain kỳ vọng Alpenglow có thể được triển khai lên mainnet trong năm nay.

Cùng với đó, ACE (Application Controlled Execution) – cơ chế cho phép ứng dụng kiểm soát thứ tự thực thi giao dịch trong block – được ông gọi là “bước tiến lớn tiếp theo trong vi cấu trúc thị trường”. Nếu mỗi ứng dụng có thể thiết kế logic sắp xếp, xử lý, queue lệnh theo cách riêng, các hệ thống giao dịch, thanh toán, khớp lệnh, thanh lý… có thể được đưa on-chain với độ tinh chỉnh cao hơn, giảm phần phụ thuộc vào hạ tầng off-chain.

Firedancer – client validator do bên thứ ba phát triển – cũng được đánh giá là một thành quả quan trọng. Jain cho rằng việc có nhiều client cạnh tranh buộc các nhóm core dev phải liên tục tối ưu hiệu năng. Đồng thời, khả năng cho phép validator chuyển đổi giữa các client khác nhau giúp “từ mạng Solana(SOL)” tăng sức chịu đựng trước lỗi phần mềm, bug hay tấn công khai thác vào một codebase duy nhất.

Bản chất của phi tập trung: ai có quyền “bẻ lái” giao thức?

Theo Jain, không thể chỉ đếm số lượng node rồi kết luận mức độ phi tập trung. Yếu tố cốt lõi là “ai có quyền quyết định hướng phát triển giao thức”. Một mô hình mà nhiều nhóm, nhiều bên liên quan buộc phải đạt đồng thuận để thay đổi giao thức tuy có thể ra quyết định chậm hơn, nhưng đổi lại sẽ giảm rủi ro lạm dụng quyền lực, thay đổi chính sách đột ngột hoặc hành vi ác ý từ một nhóm nhỏ.

Từ góc độ này, cuộc cạnh tranh giữa Ethereum(ETH) và “từ Solana(SOL)” sẽ không chỉ phản ánh trên đồ thị giá, mà là bài test tổng hợp cho:

- “Từ lộ trình công nghệ”: khả năng nâng cấp mở rộng và cải thiện hiệu năng

- “Từ dòng vốn và dòng dev”: các ứng dụng, thanh khoản, nhà phát triển dịch chuyển về đâu

- Tính trung lập và sức hấp dẫn của mỗi chain như một hạ tầng phát hành – giao dịch tài sản

- Độ bền của mô hình quản trị (governance) trước xung đột lợi ích, khủng hoảng hay cú sốc thị trường

*Bình luận*: Nếu stablecoin và giao dịch on-chain tiếp tục trở thành “lớp nền” cho tài chính số, những gì đang diễn ra quanh “từ Solana(SOL)” và Ethereum(ETH) hôm nay có thể định hình trật tự mới của thị trường tài sản số trong nhiều năm tới.