Nhóm cố vấn thân cận Trump cân nhắc dùng stablecoin neo theo USD cho kế hoạch tái thiết kinh tế Gaza

Theo Financial Times(FT) đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), một nhóm cố vấn thân cận với Tổng thống Trump đang cân nhắc sử dụng *từ stablecoin*, cụ thể là *từ “stablecoin neo theo USD”*, trong kế hoạch tái thiết kinh tế *từ Gaza* sau chiến tranh. Mục tiêu là giảm sử dụng tiền mặt, hạn chế nguồn tài chính của các nhóm vũ trang, đồng thời khôi phục hoạt động thanh toán và giao thương thông qua *từ thanh toán số*.

Theo FT, tổ chức Mỹ mang tên “Hội đồng Hòa bình” (Board of Peace), được cho là có liên hệ chặt chẽ với Tổng thống Trump và đóng vai trò tư vấn, đang bàn thảo phương án đưa một loại *từ stablecoin* neo theo *từ đô la Mỹ* vào hệ thống kinh tế *từ Gaza*. Nhiều nguồn tin nhấn mạnh các cuộc thảo luận mới ở giai đoạn “rất sơ khai”; những vấn đề cốt lõi như mô hình thiết kế, cơ chế vận hành, đơn vị phát hành và giám sát vẫn chưa ngã ngũ.

Bối cảnh của ý tưởng này là hệ thống tài chính *từ Gaza* đã bị tàn phá nặng nề do chiến sự kéo dài giữa Israel và Hamas. Hạ tầng thanh toán và chuyển tiền gần như tê liệt, nguồn cung và lưu thông tiền mặt bị gián đoạn, khiến các giao dịch thường ngày – từ mua thực phẩm, chi trả lương, đến nhận viện trợ – đều trở nên khó khăn. Kế hoạch dùng *từ stablecoin* được xem là một phần của “gói tái thiết” rộng hơn, nhằm khôi phục lại các hoạt động kinh tế cơ bản trong giai đoạn hậu chiến.

Về mô hình, một nguồn tin am hiểu dự án cho biết phương án ưu tiên là phát hành *từ stablecoin neo theo USD* – tức mỗi token tương đương 1 đô la Mỹ được bảo chứng bởi tài sản dự trữ. Với tỷ giá 1 USD khoảng 1.442,90 won, giá trị 1 token sẽ tương đương khoảng 1.442,90 won. Từ góc độ kỹ thuật, điều này đồng nghĩa người dân *từ Gaza* có thể giao dịch qua token số nhưng vẫn neo giá vào *từ đô la Mỹ*, vốn được xem là đơn vị tiền tệ ổn định và dễ chấp nhận trong thương mại quốc tế.

Một số doanh nghiệp Ả Rập tại khu vực vùng Vịnh, vốn có kinh nghiệm triển khai hạ tầng *từ tiền kỹ thuật số* và hệ thống thanh toán số, cùng với các doanh nghiệp Palestine được cho là các bên tiềm năng tham gia xây dựng và vận hành hệ thống. Họ có thể đảm nhiệm các khâu như ví điện tử, thiết bị chấp nhận thanh toán, hạ tầng bù trừ và hệ thống mạng lưới thanh toán. Khi đó, câu hỏi lớn là ai sẽ chịu trách nhiệm quản lý quỹ dự trữ bảo chứng, cơ chế kiểm toán ra sao, và làm thế nào để đảm bảo tính minh bạch – những yếu tố quyết định niềm tin với bất kỳ *từ stablecoin* nào.

Về mặt quản trị, FT cho biết một ủy ban 14 thành viên mang tên “Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza” (NCAG – National Committee for the Administration of Gaza), được thành lập tách biệt với Hội đồng Hòa bình, có thể sẽ là cơ quan ra quyết định cuối cùng về khung pháp lý, quy tắc tiếp cận, cũng như quy định vận hành hệ thống *từ stablecoin* tại *từ Gaza*. Tuy nhiên, cấu trúc quyền hạn cụ thể và vai trò của NCAG vẫn chưa được hoàn thiện và mọi phương án đều đang trong quá trình nghiên cứu.

Những người ủng hộ lập luận rằng giảm tối đa sự phụ thuộc vào *từ tiền mặt* có thể làm suy yếu đáng kể khả năng huy động và luân chuyển nguồn vốn của Hamas, vốn dựa nhiều vào kênh tiền mặt ẩn danh. Một nguồn tin tham gia thảo luận cho biết mục tiêu cốt lõi là “làm khan hiếm tiền mặt ở Gaza để Hamas không thể tiếp tục tạo nguồn thu từ đó”. Khi *từ stablecoin* được sử dụng như phương tiện thanh toán chủ đạo, các dòng tiền sẽ trở nên dễ truy vết hơn, giúp hạn chế các giao dịch tài trợ cho hoạt động bất hợp pháp.

Ngoài yếu tố an ninh, phía ủng hộ cũng nhấn mạnh lợi ích kinh tế: *từ thanh toán số* có thể giúp giảm mức độ phụ thuộc của nền kinh tế *từ Gaza* vào sự kiểm soát dòng tiền mặt của phía Israel, từ đó cải thiện tính liên tục của hoạt động thương mại. Trong giai đoạn tái thiết, việc đảm bảo “đường ray thanh toán” cho nhập khẩu hàng hóa, trả lương, giải ngân vốn tái thiết và phân phối tiền viện trợ được xem là chìa khóa để đưa kinh tế địa phương dần trở lại quỹ đạo bình thường.

Tuy nhiên, phe phản đối cảnh báo một hệ thống *từ stablecoin* riêng cho *từ Gaza* có thể gây ra tác dụng phụ ngoài ý muốn: làm suy yếu mối liên kết kinh tế với Bờ Tây (West Bank). Một nguồn tin được FT trích dẫn cho rằng nếu giữa Gaza và Bờ Tây không còn một phương tiện thanh toán chung, việc duy trì kết nối kinh tế sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều. Nguy cơ được nêu ra là *từ Gaza* có thể bị đẩy vào thế “nền kinh tế tự cung tự cấp khép kín”, tách biệt hơn với phần còn lại của lãnh thổ Palestine.

Ngoài những tranh luận về địa chính trị và kinh tế, loạt rào cản kỹ thuật và pháp lý cũng khiến triển vọng dự án vẫn dừng ở mức “thăm dò khái niệm”. Theo FT, các câu hỏi lớn bao gồm: khung pháp lý và quy định sẽ xây dựng thế nào, làm sao đảm bảo tính an toàn và minh bạch của quỹ dự trữ bảo chứng, phạm vi và tiêu chuẩn xác minh danh tính (KYC) đối với người dùng, cách áp dụng quy định chống rửa tiền (AML) và tuân thủ lệnh trừng phạt, cũng như phương án duy trì khả năng thanh toán trong điều kiện hạ tầng internet và điện bị gián đoạn thường xuyên ở *từ Gaza*.

Bối cảnh thị trường cũng là một biến số khó lường. FT dẫn số liệu cho thấy tổng vốn hóa thị trường *từ tiền mã hóa* toàn cầu đã có lúc giảm xuống còn khoảng 2.230 tỷ USD chỉ trong một ngày, phản ánh mức biến động lớn của thị trường. Dù *từ stablecoin* được thiết kế để giữ giá ổn định, mỗi mô hình đều gắn với những rủi ro riêng, từ quản trị quỹ dự trữ đến rủi ro pháp lý. Nếu không xử lý tốt các rủi ro về niềm tin thị trường, công nghệ và chính sách, nỗ lực đưa *từ stablecoin* trở thành một “hạ tầng thanh toán thực tế” cho tái thiết *từ Gaza* có thể khó đi từ ý tưởng sang triển khai trên quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, giới quan sát cho rằng *từ stablecoin*, nếu được thiết kế hợp lý và quản trị minh bạch, vẫn có thể trở thành công cụ tài chính hữu ích trong các vùng xung đột – nơi hệ thống ngân hàng truyền thống bị tê liệt. Tuy nhiên, mô hình tại *từ Gaza* sẽ là phép thử cực kỳ nhạy cảm, không chỉ về kỹ thuật *từ tiền mã hóa* mà còn về khả năng dung hòa lợi ích an ninh, kinh tế và chính trị. *Bình luận*: Đối với các nhà đầu tư và nhà quan sát *từ tiền mã hóa*, diễn biến quanh kế hoạch *từ stablecoin Gaza* là một ví dụ điển hình cho làn sóng ứng dụng *từ tiền kỹ thuật số* trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, nơi công nghệ tài chính không chỉ là công cụ giao dịch mà còn là công cụ định hình trật tự kinh tế mới sau xung đột.