Theo Financial Times (FT) đưa tin ngày 23 (giờ địa phương), Ủy ban Hòa bình (Board of Peace) do Tổng thống Trump dẫn dắt đang xem xét một mô hình *“tiền ổn định giá neo theo đô la Mỹ (stablecoin)”* dành riêng cho Dải Gaza. Mục tiêu là cung cấp *từ tiền mã hóa ổn định* làm phương tiện thanh toán kỹ thuật số trong bối cảnh khu vực này thiếu tiền mặt nghiêm trọng do chiến sự, qua đó duy trì phần nào hoạt động giao dịch và chi trả cơ bản.
Theo FT, Ủy ban Hòa bình – một tổ chức mới được thành lập chính thức trong thời gian Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tháng trước – đang thảo luận khả năng phát hành một *từ stablecoin neo theo đô la Mỹ* (mô hình “đô la số” giữ giá trị 1:1 với USD) dùng riêng tại Gaza.
Sáng kiến này do doanh nhân công nghệ người Israel Liran Tancman (Liran Tancman) chủ trì, ông tham gia Ủy ban Hòa bình với vai trò cố vấn không lương. Các nguồn tin của FT nhấn mạnh dự án vẫn ở giai đoạn rất sớm, song nhiều khả năng tài sản số mới sẽ được thiết kế *neo giá trực tiếp với đồng đô la Mỹ*.
bình luận: Việc một tổ chức gắn với Tổng thống Trump xem xét *từ stablecoin đô la* cho Gaza đánh dấu bước mở rộng đáng chú ý của tiền mã hóa ổn định ra khỏi phạm vi đầu cơ đầu tư, tiến vào không gian địa chính trị và viện trợ nhân đạo.
Theo nhận định nguồn tin FT, dự án này “không nhằm tạo ra một ‘đồng Gaza’ hay một loại tiền tệ Palestine mới”, mà đúng hơn là xây dựng một *hạ tầng thanh toán số* để người dân Gaza có thể *thanh toán và giao dịch điện tử* dựa trên *từ stablecoin neo theo đô la*. Nói cách khác, đây không phải là nỗ lực thay đổi chủ quyền tiền tệ, mà là mô hình *từ tiền mã hóa ổn định* dùng để lấp khoảng trống về hạ tầng thanh toán, chuyển tiền và phân phối tài chính tại vùng chiến sự.
Tuy vậy, nhiều chi tiết trọng yếu vẫn chưa được làm rõ:
- Cơ chế đưa *từ stablecoin* vào lưu thông tại Gaza sẽ vận hành thế nào trong điều kiện phong tỏa, mất điện, hạ tầng viễn thông chắp vá?
- Ai sẽ là bên phát hành và quản lý chuẩn bị tài sản bảo chứng?
- *Ví điện tử, mạng lưới thanh toán, nhà cung cấp hạ tầng blockchain* nào sẽ được lựa chọn?
Với *từ tiền ổn định giá*, cấu trúc dự án thường xoay quanh ba trụ cột:
(1) Mức độ minh bạch của tài sản bảo chứng,
(2) Khả năng tuân thủ quy định (giám sát, báo cáo, lưu ký),
(3) Quy trình xác minh danh tính (KYC) và phòng chống rửa tiền (AML).
Tại khu vực chiến sự như Gaza, ba yếu tố này trở nên phức tạp hơn rất nhiều, khi hệ thống ngân hàng yếu, cơ chế giám sát rủi ro tài chính lẫn trừng phạt quốc tế đều đan xen.
FT cho biết, quá trình thảo luận hiện có sự tham gia của Ủy ban Quốc gia Hành chính Gaza (NCAG) gồm 14 thành viên, cùng với Văn phòng Đại diện Cấp cao (Office of the High Representative) do Nickolay Mladenov (Nickolay Mladenov) đứng đầu. Hai tổ chức này cùng Ủy ban Hòa bình được cho là sẽ đóng vai trò trung tâm trong:
- Thiết kế *khung quy định* cho *từ stablecoin đô la* tại Gaza;
- Xác định *quyền tiếp cận*: ai được quyền sử dụng, trong điều kiện nào, hạn mức và mục đích ra sao.
Trong một cuộc họp gần đây của Ủy ban Hòa bình tại Washington, Tancman cho biết NCAG đang xây dựng một “xương sống kỹ thuật số an toàn” – một nền tảng mở bao trùm thanh toán điện tử, dịch vụ tài chính, giáo dục trực tuyến (e-learning) và chăm sóc sức khỏe số, với nguyên tắc đặt quyền kiểm soát dữ liệu trong tay người dùng cuối.
Điều này gợi ý rằng *từ stablecoin neo theo đô la Mỹ* có thể chỉ là một phần trong chiến lược rộng hơn về *chính phủ điện tử và hạ tầng công kỹ thuật số* tại Gaza, thay vì một dự án tiền mã hóa đơn lẻ.
Tại những khu vực bị chiến tranh tàn phá, nơi hạ tầng ngân hàng, hệ thống phân phối tiền mặt và chuỗi cung ứng đều bị đứt gãy, một *từ tiền mã hóa ổn định* gắn với đô la Mỹ có thể mang lại nhiều lợi ích tiềm năng:
- Giảm bớt tình trạng thiếu tiền mặt bằng *phương tiện thanh toán số* có giá trị ổn định;
- Hỗ trợ thanh toán các khoản chi nhỏ lẻ hằng ngày, chi lương, chi trả dịch vụ cơ bản;
- Tối ưu hóa dòng chảy viện trợ, cho phép các tổ chức quốc tế phân phối *trợ cấp bằng stablecoin* trực tiếp tới ví điện tử của người dân;
- Với điều kiện phủ sóng viễn thông và điện thoại thông minh tối thiểu, ví số có thể trở thành “hạ tầng giao dịch” thay thế cho ngân hàng truyền thống.
Tuy nhiên, mặt trái cũng không nhỏ:
- Khoảng trống pháp lý và xung đột giữa luật trong nước, luật quốc tế và chế tài trừng phạt có thể khiến dự án bị phản đối;
- Nguy cơ bảo mật, tấn công mạng, chiếm đoạt ví, lừa đảo trên nền tảng số càng lớn trong môi trường hỗn loạn;
- Nếu cơ chế phát hành, tài sản bảo chứng và quyền “đóng băng/thu hồi” *từ stablecoin* không minh bạch, niềm tin của người dùng rất dễ bị phá vỡ;
- Câu hỏi về tuân thủ trừng phạt, chống tài trợ khủng bố và rửa tiền sẽ đặt dự án vào tâm điểm tranh luận chính trị quốc tế, đặc biệt khi tài sản gắn trực tiếp với *từ đô la Mỹ*.
bình luận: Trong bối cảnh này, một *từ stablecoin đô la* có thể cùng lúc là công cụ cứu trợ hiệu quả và chủ đề gây tranh cãi địa chính trị, tùy thuộc cách thiết kế quyền kiểm soát, dữ liệu và tài sản bảo chứng.
Nếu theo đúng như FT, sáng kiến *từ tiền ổn định giá neo theo đô la Mỹ* của Ủy ban Hòa bình tiến tới giai đoạn triển khai, đây sẽ là một ví dụ quan trọng cho thấy *từ stablecoin* không chỉ còn là tài sản phục vụ “thị trường nhà đầu tư” mà đang dịch chuyển sang các lĩnh vực *địa chính trị, cứu trợ nhân đạo và tái thiết sau chiến tranh*.
Trong giai đoạn đầu, ba yếu tố sẽ là tâm điểm theo dõi của thị trường và giới quan sát:
- *Khung quy định và giám sát*: mức độ độc lập, minh bạch, tương thích với chuẩn quốc tế;
- *Cấu trúc vận hành*: tổ chức phát hành, đơn vị lưu ký tài sản bảo chứng, cơ chế kiểm toán;
- *Đối tác công nghệ*: lựa chọn blockchain công khai hay mạng riêng (permissioned), độ an toàn của ví và hạ tầng thanh toán.
bình luận: Nếu mô hình *từ stablecoin neo theo đô la Mỹ* tại Gaza chứng minh được hiệu quả và tính minh bạch, nó có thể trở thành “mẫu thử” để áp dụng rộng hơn cho các vùng xung đột khác. Ngược lại, nếu vấp phải sự phản đối chính trị hoặc trục trặc kỹ thuật, dự án có thể làm dấy lên làn sóng chỉ trích mới đối với việc sử dụng *từ tiền mã hóa ổn định* trong các bối cảnh nhạy cảm.
Bình luận 0