Thợ đào Bitcoin(BTC) chạy đua rót vốn 30GW vào hạ tầng AI, xoay trục thành doanh nghiệp hạ tầng số

Các công ty khai thác *Bitcoin(BTC)* niêm yết trên sàn đang âm thầm chuyển mình thành nhà cung cấp hạ tầng *AI* quy mô lớn. Theo dữ liệu mới công bố, tổng công suất điện mà nhóm doanh nghiệp này dự định triển khai cho hạ tầng *AI* và tính toán hiệu năng cao (HPC) lên tới khoảng 30GW – gấp ba lần so với 11GW đang vận hành. Trong bối cảnh phần thưởng khai thác giảm và biên lợi nhuận ngày càng mỏng, việc xoay trục sang *hạ tầng AI* đang trở thành chiến lược sống còn, thay vì chỉ là một hướng đi đa dạng hóa thông thường.

Theo chuyên trang năng lượng TheEnergyMag dẫn số liệu từ 14 công ty khai thác *Bitcoin(BTC)* niêm yết (đưa tin ngày — giờ địa phương), quy mô công suất điện đã được quy hoạch cho các trung tâm dữ liệu mới tương đương hệ thống điện của một quốc gia cỡ nhỏ. Tuy vậy, phần lớn trong số khoảng 30GW này vẫn đang ở trạng thái phát triển ban đầu, chờ đấu nối lưới hoặc mới dừng ở bước quy hoạch ý tưởng, nên cần thêm thời gian trước khi có thể đi vào vận hành thực tế.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa công suất đang hoạt động và công suất đang lên kế hoạch cho thấy trọng tâm cạnh tranh trong ngành khai thác đang dịch chuyển. Nếu trước đây “cuộc đua” xoay quanh việc sở hữu máy đào ASIC hiệu suất cao nhất, thì hiện nay ưu thế lại thuộc về những doanh nghiệp chốt được hợp đồng điện dài hạn, huy động được vốn rẻ và triển khai – chạy thử trung tâm dữ liệu quy mô lớn đúng tiến độ. TheEnergyMag mô tả đây là một dạng “chạy đua vũ trang megawatt” do làn sóng *AI* tạo ra, đồng thời nhấn mạnh câu hỏi then chốt: nhu cầu *AI* có đủ bền vững và mạnh mẽ để biện minh cho quy mô đầu tư khổng lồ này hay không.

Việc xoay trục sang *AI* và *HPC* đã sớm phản ánh vào kết quả kinh doanh của một số công ty. Trường hợp tiêu biểu là HIVE Digital. Nhờ mảng *AI* và tính toán hiệu năng cao tăng trưởng mạnh, HIVE Digital ghi nhận doanh thu quý kỷ lục, đạt 93,1 triệu USD (khoảng 1.350 tỷ đồng), tăng 219% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, kết quả này đến trong giai đoạn giá *Bitcoin(BTC)* điều chỉnh, cho thấy các nguồn thu mới từ *hạ tầng AI* đã đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp cho phần lợi nhuận sụt giảm từ khai thác truyền thống.

Giới đầu tư tổ chức cũng đang thúc đẩy các doanh nghiệp tăng tốc “xoay trục AI”. Theo thông tin công khai, quỹ đầu tư hoạt động Starboard Value gần đây đã yêu cầu ban lãnh đạo Riot Platforms đẩy nhanh kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu *HPC* và *AI*. Việc một nhà đầu tư chủ động gây sức ép như vậy phản ánh xu hướng ưu tiên các mô hình “lai”, kết hợp vừa khai thác *Bitcoin(BTC)* vừa cung cấp năng lực tính toán và hạ tầng đám mây phục vụ *AI*.

Áp lực chuyển đổi này xuất phát từ những thay đổi mang tính cấu trúc của mạng lưới *Bitcoin(BTC)* lẫn biến động giá thị trường. Sau kỳ *halving* năm 2024, phần thưởng khối giảm một nửa, trong khi chi phí cố định như tiền điện và khấu hao thiết bị gần như không đổi, khiến biên lợi nhuận của thợ đào chịu sức ép lớn. Cùng lúc, đợt lao dốc mạnh của giá *Bitcoin(BTC)* trong quý IV đã làm lợi nhuận khai thác suy giảm thêm. Giá *Bitcoin(BTC)* có thời điểm vượt 126.000 USD (khoảng 1,8273 tỷ đồng) rồi nhanh chóng rơi xuống dưới mốc 60.000 USD (khoảng 870,2 triệu đồng) do áp lực chốt lời. Dù sang tháng 2 giá đã dần ổn định trở lại, các công ty khai thác vẫn phải “gồng” chi phí năng lượng và khấu hao trong giai đoạn biến động mạnh, qua đó cảm nhận rõ rủi ro phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất.

Dù vậy, các nhà khai thác có trụ sở tại Mỹ đã cho thấy khả năng phục hồi tương đối nhanh sau những gián đoạn do bão mùa đông đầu năm gây ra. Một số công ty còn tham gia các chương trình điều tiết phụ tải và dịch vụ ổn định lưới điện, qua đó định vị lại hoạt động khai thác *Bitcoin(BTC)* như một loại “tài sản của hệ thống điện” thay vì chỉ là nguồn tiêu thụ năng lượng. Cách tiếp cận này xem các trang trại đào như một khoản tải linh hoạt, có thể giảm ngay lập tức khi lưới căng thẳng và tăng trở lại khi dư thừa công suất, góp phần cân bằng cung – cầu điện.

Ở tầm chiến lược, kế hoạch nâng tổng công suất lên khoảng 30GW cho thấy các thợ đào *Bitcoin(BTC)* niêm yết đang vừa tìm cách bảo vệ lợi nhuận ngắn hạn, vừa chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo. Khi “cuộc chơi” hashrate dần bão hòa và khó tạo khác biệt, việc mở rộng sang các trung tâm dữ liệu *AI* và *HPC* đang được xem là lựa chọn khả dĩ để duy trì định giá cổ phiếu và gia tăng giá trị doanh nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình đầu tư *hạ tầng AI* không hề dễ dàng. Các dự án trung tâm dữ liệu quy mô gigawatt đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu rất lớn, thời gian xây dựng dài và phải đáp ứng nhiều yêu cầu về môi trường, quy hoạch và kết nối lưới điện. Bên cạnh đó, vẫn còn dấu hỏi về việc liệu nhu cầu *AI* có thể duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian đủ dài để hoàn vốn cho những dự án điện – hạ tầng khổng lồ này hay không, cũng như nguy cơ các quy định về năng lượng và khí thải trở nên nghiêm ngặt hơn.

bình luận: Xu hướng thợ đào *Bitcoin(BTC)* chuyển dịch thành “doanh nghiệp hạ tầng số” có thể tạo ra một lớp nhà cung cấp tài nguyên tính toán linh hoạt, vừa phục vụ mạng lưới *Bitcoin(BTC)*, vừa đáp ứng nhu cầu huấn luyện và vận hành mô hình *AI*. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ giúp ngành khai thác phân tán rủi ro, mà còn có thể kết nối sâu hơn với thị trường năng lượng và hệ sinh thái *AI*. Ngược lại, nếu nhu cầu *AI* suy yếu hoặc khung pháp lý về sử dụng điện siết chặt, làn sóng đầu tư 30GW có nguy cơ trở thành gánh nặng tài chính đáng kể cho nhiều công ty khai thác.