Brazil cân nhắc lập quỹ dự trữ Bitcoin(BTC) quốc gia, giới hạn tối đa 5% dự trữ ngoại hối

Brazil đang cân nhắc khởi động lại “*chiến lược dự trữ Bitcoin(BTC)*” ở cấp quốc hội, bất chấp *giá Bitcoin(BTC)* trong một tháng gần đây liên tục biến động mạnh và diễn biến kém tích cực. Theo đó, Hạ viện Brazil đang xem xét kế hoạch xây dựng *quỹ dự trữ Bitcoin quốc gia* với quy mô tối đa lên tới 1 triệu BTC, qua đó đưa Bitcoin vào tầm nhìn *tài sản chiến lược dài hạn* thay vì chỉ là công cụ đầu cơ ngắn hạn.

Theo tài liệu lập pháp, sáng kiến này được cụ thể hóa thông qua dự luật số 4.501 (năm 2024) của Hạ viện. Dự luật đề xuất thành lập một cơ chế mới mang tên “*Quỹ dự trữ chủ quyền Bitcoin(RESBit)*”, đóng vai trò như một cấu phần trong hệ thống dự trữ quốc gia. Nói cách khác, Brazil muốn đưa *Bitcoin(BTC)* trở thành một phần trong *dự trữ ngoại hối* của mình, chứ không chỉ dừng ở việc nắm giữ như tài sản đầu tư. Người đứng ra thúc đẩy là nghị sĩ liên bang Luis Gastão, còn bản dự thảo được soạn thảo bởi nghị sĩ liên bang Eros Biondini.

Theo dự luật, Quốc hội Brazil cho rằng việc nắm giữ *Bitcoin(BTC)* có thể giúp kho dự trữ ngoại hối của nước này phòng vệ tốt hơn trước biến động tỷ giá và rủi ro địa chính trị. Đồng thời, Bitcoin cũng được định vị là tài sản nền tảng hỗ trợ dự án tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) – đồng real kỹ thuật số Drex – bằng cách củng cố niềm tin thị trường và cung cấp thêm lớp tài sản thế chấp cho hệ thống.

Tuy nhiên, quy mô dự trữ *Bitcoin(BTC)* được kiểm soát bằng một trần rõ ràng. Khối lượng RESBit được giới hạn tối đa ở mức 5% tổng dự trữ quốc tế của Brazil, và hoạt động mua vào sẽ được thực hiện theo một lộ trình “tích lũy có cấu trúc”, diễn ra dần dần thay vì ồ ạt. Cách thiết kế này nhằm tránh để giao dịch Bitcoin của nhà nước gây xáo trộn mạnh đến ngân sách hoặc thị trường tài chính trong ngắn hạn.

Dự luật đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc *kỷ luật tài khóa*. Mọi hoạt động mua bán và quản lý *Bitcoin(BTC)* phải tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn trong “Luật Trách nhiệm tài khóa” của Brazil, và chỉ được triển khai trong phạm vi không làm tổn hại đến tài chính công lẫn ổn định tài khóa dài hạn. Nói cách khác, Bitcoin được xem như công cụ đa dạng hóa dự trữ, nhưng không được phép trở thành rủi ro cho ổn định vĩ mô.

bình luận: Cách tiếp cận này khác với hình dung “all-in Bitcoin” thường thấy trên mạng xã hội. Brazil cố ý đóng khung Bitcoin như một lớp tài sản bổ sung, đi kèm hàng rào pháp lý và giới hạn tỷ trọng rõ ràng.

Brazil không chỉ dừng ở việc “mua và cất giữ” *Bitcoin(BTC)*, mà còn gói sáng kiến này trong một chiến lược rộng hơn về *blockchain* và *tài sản số*. Dự luật đề xuất thành lập một hội đồng tư vấn chuyên trách gồm các chuyên gia về kinh tế số, công nghệ blockchain và an ninh mạng. Bên cạnh đó, một nhóm công tác liên ngành cấp quốc gia sẽ được hình thành để phối hợp từ khâu xây dựng chính sách, triển khai đến giám sát, đảm bảo các bộ ngành liên quan không vận hành rời rạc.

Trên phương diện hạ tầng và nhân lực, dự luật đưa ra nhiều biện pháp cụ thể để củng cố hệ sinh thái tài sản số trong nước. Brazil muốn mở rộng các chương trình đào tạo về blockchain và an ninh số, đồng thời dùng nguồn lực công để tái đào tạo và nâng cao chuyên môn cho đội ngũ công chức lẫn nhân lực kỹ thuật. Ý đồ là xây dựng một “vùng đất nhân lực” đủ hiểu sâu về công nghệ này, để từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn thay vì chỉ chạy theo xu hướng.

Việc hỗ trợ *startup* cũng là một trụ cột quan trọng. Dự luật khuyến khích hình thành và phát triển hệ sinh thái startup về tiền mã hóa và blockchain, đồng thời kêu gọi đầu tư mạnh cho hạ tầng công nghệ phục vụ doanh nghiệp – từ lưu ký tài sản số, giao dịch, cho tới hệ thống thanh toán. Quan điểm của nhóm soạn thảo là: muốn vừa đổi mới, vừa đảm bảo an toàn, nhà nước phải tham gia kiến tạo nền tảng hạ tầng ở cấp quốc gia.

bình luận: Đây là dấu hiệu cho thấy Brazil không chỉ xem *Bitcoin(BTC)* là tài sản tài chính, mà còn coi blockchain là lớp hạ tầng công nghệ chiến lược giống như internet hay viễn thông trong các giai đoạn trước.

Những người ủng hộ dự luật lập luận rằng cách tiếp cận này đã phần nào được kiểm nghiệm ở nhiều quốc gia khác. El Salvador, Mỹ, Trung Quốc, Dubai và Liên minh châu Âu(EU) đều được dẫn ra như ví dụ: mỗi nơi áp dụng một mô hình khác nhau để đưa tiền mã hóa hoặc công nghệ blockchain vào chính sách tài chính và dịch vụ công. Theo đó, Brazil nên sớm tích hợp *Bitcoin(BTC)* và blockchain vào khuôn khổ chính thức như một tài sản chiến lược và hạ tầng dài hạn, thay vì đứng ngoài quan sát.

Tài liệu giải trình của dự luật nhấn mạnh, tích hợp tài sản số vào chiến lược quốc gia có thể giúp mở rộng tài chính toàn diện, thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài, tăng năng lực công nghệ đồng thời tạo thêm “lá chắn” trước các cú sốc tỷ giá. Trong bức tranh này, *dự trữ Bitcoin(BTC)* được xem là quân bài trung tâm, hỗ trợ đồng thời nhiều mục tiêu: tài chính, công nghệ và địa chính trị.

Phe ủng hộ dự luật cũng nhìn vào nhu cầu và tỷ lệ sử dụng tiền mã hóa đang tăng cao trong nước như một điểm tựa quan trọng. Ở Brazil, số lượng cá nhân và doanh nghiệp giao dịch hoặc nắm giữ *Bitcoin(BTC)*, *Ethereum(ETH)* cùng các tài sản số khác được cho là liên tục tăng nhanh. Họ cho rằng nếu khung pháp lý tiến thêm một bước, Brazil có cơ hội nổi lên như một trung tâm tài chính số hàng đầu khu vực Mỹ Latinh, trong đó *chiến lược dự trữ Bitcoin(BTC)* đóng vai trò biểu tượng cho sự chuyển mình này.

Về bối cảnh thị trường, tại thời điểm được đề cập trong tài liệu, *giá Bitcoin(BTC)* trên khung thời gian ngày đã hồi phục trở lại vùng phía trên của biên độ đi ngang, quanh mức 69.000 USD (tương đương khoảng 9,97 tỉ đồng), tăng khoảng 5% trong 24 giờ. Dù biến động mạnh vẫn là đặc điểm nổi bật trong suốt một tháng trở lại đây, động thái của Brazil cho thấy nước này đánh giá cao “giá trị chiến lược ở tầm quốc gia” của Bitcoin hơn là chỉ chú ý đến biến động giá ngắn hạn.

bình luận: Nếu duy trì quan điểm này, Brazil có thể trở thành một trong những nền kinh tế lớn đầu tiên áp dụng khung “dự trữ Bitcoin” kiểu ngân hàng trung ương, dù ở tỷ trọng hạn chế.

Bất kể dự luật *dự trữ Bitcoin(BTC)* có được thông qua hay không, quá trình thảo luận hiện nay đã phần nào phác họa góc nhìn mới của một nền kinh tế mới nổi đối với tài sản số. Trường hợp Brazil đặt ra câu hỏi cho cộng đồng quốc tế: liệu Bitcoin nên tiếp tục bị coi là tài sản mang tính đầu cơ, hay đã đến lúc xếp nó vào danh mục tài sản chiến lược, gắn với dự trữ ngoại hối, tài khóa và chiến lược công nghệ dài hạn? Với các nhà hoạch định chính sách, diễn biến xoay quanh “*chiến lược dự trữ Bitcoin(BTC)*” của Brazil nhiều khả năng sẽ trở thành nguồn tham khảo quan trọng cho việc định hình khung pháp lý và định hướng phát triển thị trường tiền mã hóa trong những năm tới.