MegaETH – Ethereum(ETH) layer2 siêu nhanh 55.000 TPS đặt cược vào ứng dụng 10x trải nghiệm người dùng

MegaETH đang tạo nhiều chú ý khi đặt cược tương lai ngành *tiền mã hóa* vào lớp *ứng dụng* thay vì hạ tầng. Dự án *Ethereum(ETH) layer2* này theo đuổi mô hình “chuỗi thời gian thực” với thông số xử lý lên tới khoảng 55.000 TPS và trải nghiệm gần giống web2, nhằm xây dựng một hệ sinh thái xoay quanh các ứng dụng thực sự có người dùng.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), Giám đốc chiến lược (CSO) MegaETH, Naim Mudaroglu, cho rằng đa số đội ngũ *blockchain* trước đây “mắc kẹt” ở tầng hạ tầng, tách rời lớp ứng dụng. Ông gọi đó là “chiến lược chắc chắn thất bại” vì không tạo ra được dịch vụ có người dùng thật. Với MegaETH, mục tiêu không chỉ là xây “một blockchain tốt” mà là nuôi dưỡng các ứng dụng gắn với đời sống như mạng xã hội, game, *DeFi*, đồng thời mở “phòng thí nghiệm” cho nhà phát triển tham gia thử nghiệm. Tiêu chí cốt lõi không phải là gắn mác blockchain, mà là trải nghiệm người dùng tốt hơn web hiện tại *10 lần*.

Theo mô tả của đội ngũ, MegaETH vận hành như một layer2 *thời gian thực* trên nền *Ethereum(ETH)*. Mudaroglu cho biết hệ thống đã hoàn tất phần “ống dẫn” kỹ thuật và chuẩn bị mở rộng triển khai, với kế hoạch công bố *mainnet* công khai trong thời gian ngắn tới, hứa hẹn mang đến trải nghiệm *on-chain* mới. Điểm nhấn của kiến trúc này là độ trễ cực thấp: MegaETH chấp nhận tập trung hóa hoàn toàn khâu sản xuất khối để đổi lấy hiệu năng tương đương dịch vụ web2. Trong các bài stress test nội bộ, chuỗi vẫn mở cho người dùng thật trong khi xử lý khoảng 55.000 giao dịch mỗi giây, đủ để vận hành game thời gian thực. Theo Mudaroglu, hệ thống có thể duy trì “thời gian khóa” khoảng 10ms, khiến người dùng “cảm giác không khác gì dùng ứng dụng web thông thường”.

Tuy vậy, thiết kế này đi kèm đánh đổi rõ ràng giữa *phi tập trung* và hiệu năng. MegaETH chọn cách “gửi thanh toán” dữ liệu về *Ethereum(ETH)* để thừa hưởng bảo mật từ lớp nền, trong khi tối đa hóa tốc độ và UX ở tầng L2. Mudaroglu tin rằng về dài hạn, sự phụ thuộc bảo mật vào Ethereum sẽ càng được củng cố, đồng thời cơ chế quản trị và vận hành của L2 sẽ được phân tán dần theo thời gian.

Mudaroglu nhận định “thời đại hạ tầng vì hạ tầng” đã kết thúc. Trước đây, cuộc đua xoay quanh thuật toán đồng thuận nhanh hơn hay TPS cao hơn; còn hiện tại, yếu tố quyết định là ai xây dựng được hệ sinh thái ứng dụng thu hút người dùng thật. MegaETH tự xem mình là “người xây dựng chủ động” chứ không chỉ là nhà cung cấp hạ tầng thuần túy. Tầm nhìn của dự án được đặt ở khung 5–7–10 năm, ưu tiên khả năng sống sót và mở rộng lâu dài hơn là biến động giá ngắn hạn. Việc cố tình trì hoãn sự kiện phát hành token (TGE) cũng nằm trong chiến lược đó: trước khi nghĩ tới thanh khoản, MegaETH muốn đạt ba chỉ số then chốt gồm ứng dụng tạo doanh thu thực trên chain, thanh khoản *stablecoin* đủ lớn, và một “killer app” mang tính biểu tượng.

Theo Mudaroglu, với *Ethereum(ETH)* hay bất kỳ L1 nào, việc tự mình vừa duy trì bảo mật, vừa đạt độ trễ cực thấp và kiến trúc siêu chuyên biệt là gần như bất khả thi về mặt cấu trúc. Vì thế, vai trò hợp lý là Ethereum làm lớp nền bảo mật – đồng thuận, còn các tác vụ siêu nhanh và chuyên hóa sẽ do các layer2 như MegaETH đảm nhận. Ông đánh giá các bài viết gần đây của Vitalik Buterin về mở rộng Ethereum phần nào “xác nhận” hướng đi đó: giới hạn vai trò của chuỗi chính thành lớp bảo mật – đồng thuận tối thiểu, để nhiều L2 cạnh tranh về trải nghiệm và tốc độ. Lựa chọn *EigenDA* làm lớp khả dụng dữ liệu từng gây tranh luận với phía Ethereum Foundation, nhưng đội ngũ MegaETH coi đây là bước đi cần thiết để đạt mục tiêu chi phí thấp và hiệu năng cao.

Về mặt cấu trúc, MegaETH tập trung khâu sản xuất khối vào một chủ thể, trong khi bảo mật được đảm bảo qua quá trình *settlement* lên *Ethereum(ETH)*. Theo Mudaroglu, người dùng có thể yên tâm với “bảo lãnh” đến từ việc dữ liệu được gửi về Ethereum, đổi lại họ được hưởng tốc độ xử lý gần như thời gian thực. Cách tiếp cận này có thể đối mặt hoài nghi từ những người đặt nặng nguyên tắc phi tập trung, nhưng MegaETH tuyên bố ưu tiên số một là *trải nghiệm người dùng*. Đặc biệt trong *DeFi*, độ trễ tính bằng mili-giây có thể tác động trực tiếp tới lợi nhuận, và là yếu tố quyết định cho quá trình on-board người dùng phổ thông. Đội ngũ dự kiến sau này sẽ triển khai mô hình “xoay vòng” *sequencer* theo các “điểm nóng” kinh tế toàn cầu, nhằm cân bằng giữa hiệu suất và phân tán vận hành.

Ở tầng kỹ thuật, MegaETH nhấn mạnh con số khoảng 55.000 TPS trong điều kiện chuỗi vẫn mở cho người dùng thật, như một cách chứng minh khả năng vận hành các ứng dụng phức tạp như game thời gian thực. Việc sớm chọn *EigenDA* giúp dự án vạch ra một “đường cong chi phí – hiệu năng” khác biệt so với phần lớn L2 hiện nay. Tuy nhiên, Mudaroglu cho rằng điểm mấu chốt không nằm ở thông số, mà ở môi trường phát triển. MegaETH đang tập trung thiết kế một “sandbox” để nhà phát triển có thể thử nghiệm tự do các ứng dụng có tương tác thời gian thực và logic phức tạp. Theo ông, tốc độ xử lý nhanh và độ trễ thấp là nền tảng để mở rộng “độ biểu đạt” của hầu hết ứng dụng *on-chain* trong các mảng *DeFi*, *GameFi*, *SocialFi*.

Một trong những thử nghiệm đáng chú ý của MegaETH là mô hình “*proximity markets*”. Hiểu đơn giản, đây là một thị trường đấu giá *on-chain* nhằm giành vị trí “co-location” gần nhất với *sequencer* MegaETH. Trong *DeFi*, khi một chain có hoạt động giao dịch sôi động, luồng lệnh (order flow) trên chain đó trở nên rất giá trị. Trước đây, giá trị này chủ yếu rơi vào tay một số ít nhà cung cấp hạ tầng hoặc các trader tần suất cao. MegaETH muốn “mở” nguồn giá trị đó thông qua cơ chế đấu giá dựa trên token MEGA, qua đó phân phối lại dòng lợi ích. Mudaroglu gọi *co-location* là “trung tâm của DeFi”, mô tả trải nghiệm gửi – nhận lệnh thời gian thực trên môi trường độ trễ thấp là “dịch vụ cấp web2 nhưng chạy trên đường ray phi tập trung”. Việc giảm thiểu độ trễ khớp lệnh và *slippage* có thể tác động mạnh tới cấu trúc thị trường và cách phân bổ lợi nhuận trong *DeFi*. Nếu cơ chế *proximity market* mở cửa cho mọi đối tượng tham gia, nó sẽ là phép thử cho việc “dân chủ hóa” giá trị của luồng lệnh vốn bị tập trung bấy lâu.

Về mô hình kinh tế, Mudaroglu nhận định đa số dự án hạ tầng đang rơi vào bẫy “cạnh tranh hoàn hảo – hàng hóa hóa”, nơi rào cản gia nhập thấp khiến biên lợi nhuận tiến dần về 0. MegaETH cố gắng tránh kịch bản đó bằng cách thiết kế mô hình trong đó hạ tầng và ứng dụng không “ăn thịt” lẫn nhau mà cộng hưởng lợi ích. Trọng tâm ở đây là *stablecoin* USDM. Thay vì “tạo coin rồi mới đi kiếm ứng dụng”, MegaETH đảo ngược quy trình: xây dựng trước các “bể hấp thụ” (sink) – tức các điểm sử dụng USDM trong hệ sinh thái – rồi mới triển khai stablecoin để kết nối tự nhiên với các nhu cầu đó. Mudaroglu cho rằng mức độ chấp nhận USDM phụ thuộc trực tiếp vào việc MegaETH có thực sự hình thành được các ứng dụng “tốt hơn 10 lần” trên chain hay không.

Về nguồn cung USDM, đội ngũ đặt mục tiêu tối ưu “hiệu quả sử dụng vốn” thay vì chỉ phình to tổng giá trị tài sản ký quỹ. Thiết kế của họ hướng tới việc dòng vốn backing USDM phải liên tục luân chuyển qua các ứng dụng trong hệ sinh thái, biến *stablecoin*, *DeFi* và doanh thu hạ tầng thành một “bánh đà” vận hành cùng chiều.

MegaETH cũng là một trong số ít dự án L2 chủ động dời xa thời điểm TGE. Mudaroglu cho rằng chưa có L2 nào phát hành token ngay trong ngày mở *mainnet*, và MegaETH cũng đi theo quỹ đạo ưu tiên cấu trúc dài hạn thay vì thanh khoản tức thời. Chức năng của token MEGA gắn chặt với các hoạt động *on-chain* như *proximity markets*, USDM, cơ chế xoay vòng *sequencer*. Theo ông, có ba KPI cần đạt trước khi phát hành token: thứ nhất, sở hữu nhiều ứng dụng “nòng cốt” tạo doanh thu hàng ngày; thứ hai, tích lũy ít nhất 500 triệu USD thanh khoản USDM trên chain; thứ ba, có tối thiểu vài chục ứng dụng tích hợp các thị trường *on-chain* và *off-chain* có ý nghĩa. Khi các chỉ số này được lấp đầy, token mới có thể hoạt động dựa trên nhu cầu sử dụng thực và thanh khoản bền vững.

Mudaroglu nhấn mạnh rằng để dự án “Mega” thành công, thị trường phải cảm nhận được có “điều gì đó thực sự có ý nghĩa” đang diễn ra trên chain này. Token MEGA và USDM được thiết kế như những “mắt xích” nối các hoạt động đó. USDM đóng vai trò bánh đà cơ bản kết nối các ứng dụng trong hệ sinh thái Mega, còn MEGA được dùng cho *proximity markets*, vận hành *sequencer* và tham gia quản trị. Ông tuyên bố không quá bận tâm đến giá ngắn hạn, *pre-market* hay giao dịch thứ cấp: “Nhà đầu cơ cứ để họ đầu cơ”. Thay vào đó, đội ngũ tập trung vào tốc độ triển khai ứng dụng, mức độ tham gia của người dùng, và lượng thanh khoản thực phát sinh trên chain. Khi tiện ích token và hiệu quả sử dụng vốn ăn khớp, MegaETH kỳ vọng tạo được vòng lặp tích cực thu hút thêm nhà phát triển và người dùng.

Nhìn rộng hơn, Mudaroglu vẫn tin *tiền mã hóa* là ngành có tiềm năng “ăn cả thế giới”, dù phải trải qua những chu kỳ ngắn và biến động dữ dội. Trong bối cảnh đó, xây dự án với tầm nhìn ngắn hạn đồng nghĩa với tự gây bất lợi. MegaETH tích cực “ôn bài lịch sử”, xem lại các đợt bùng nổ – sụp đổ của thế hệ chain trước nhằm tránh lặp lại sai lầm. Đợt bán token ban đầu (ICO) của MegaETH là một ví dụ: mục tiêu gọi vốn 50 triệu USD, nhưng lượng đăng ký thực tế lên tới 1,3 tỷ USD – mức oversubscription rất lớn. Tuy nhiên, thay vì nhận tối đa, đội ngũ tập trung chọn lọc những nhà đầu tư và thành viên cộng đồng có khả năng gắn bó lâu dài, với nguyên tắc “trao đúng lượng phân bổ mà họ cần cho những người thực sự muốn đi đường dài”.

Trong thiết kế kinh tế, token MEGA là công cụ trung tâm của *proximity markets*: người tham gia sử dụng MEGA để đấu giá vị trí gần *sequencer*, đổi lại là quyền tiếp cận luồng lệnh thời gian thực và cơ hội hưởng phí. Cơ chế này đặc biệt quan trọng với trader tần suất cao, arbitrageur hay market maker. Về tương lai, MegaETH muốn chính *sequencer* cũng “di chuyển” theo các trung tâm hoạt động kinh tế toàn cầu. Mudaroglu mô tả đây là một dạng *Proof of Authority* (PoA) dựa trên MEGA: chủ thể nào vận hành sequencer tại thời điểm nhất định, khu vực địa lý nào trở thành “vị trí đặt sequencer” sẽ được quyết định qua cơ chế dùng token. Mô hình này được coi là nỗ lực dung hòa giữa hiệu năng và phân quyền vận hành.

Trong hệ sinh thái, MegaETH cũng ghi nhận sự xuất hiện của các dự án tìm cách kết nối tài sản tài chính truyền thống với *DeFi* *on-chain*. Mudaroglu nhắc tới dự án “Brics”, nơi đội ngũ đang token hóa chiến lược carry trade với đồng Lira Thổ Nhĩ Kỳ, đưa mô hình lợi suất quen thuộc trong tài chính truyền thống lên blockchain. Mục tiêu là tạo mức lợi suất tương đương *DeFi* nhưng với cấu trúc doanh thu cơ bản mở rộng và bền vững hơn. Nhóm “Hello Trade” lại hướng tới việc token hóa cổ phiếu, hàng hóa để hình thành thị trường spot *on-chain*. Ban đầu, họ sẽ tập trung một số nhóm tài sản nhất định, nhưng về lâu dài, mục tiêu là thiết lập thị trường giao dịch thời gian thực cho mọi loại cổ phiếu – hàng hóa token hóa trên MegaETH. Những thử nghiệm này minh họa khả năng của *layer2* không chỉ dừng lại ở giảm phí hay tăng tốc, mà còn có thể tái cấu trúc cả cách phát hành và giao dịch tài sản.

Tóm lại, MegaETH đưa ra một lộ trình khá rõ ràng: duy trì nền tảng bảo mật dựa trên *Ethereum(ETH)*, đẩy hiệu năng và độ trễ lên mức cực hạn ở tầng *layer2*; chuyển trọng tâm khỏi “hạ tầng vì hạ tầng” sang hệ sinh thái ứng dụng *10x* trải nghiệm người dùng; và kết nối *Mega token*, USDM, *proximity markets*, cơ chế xoay vòng *sequencer* thành một khung kinh tế thống nhất để đảm bảo tính bền vững cho mô hình doanh thu. Trong bối cảnh *tiền mã hóa* vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ các chu kỳ ngắn, Mudaroglu cho rằng tư duy chiến lược 5–10 năm là cách duy nhất để tồn tại. Câu hỏi đặt ra là liệu MegaETH, với cấu trúc *layer2* siêu thấp độ trễ và chiến lược ứng dụng làm trung tâm, có thực sự thu hút được người dùng và nhà phát triển, và mô hình này sẽ tác động thế nào tới các dự án *Ethereum layer2* khác.

"bình luận" MegaETH đại diện cho làn sóng mới trong *hạ tầng tiền mã hóa*: không còn chạy đua thông số thuần túy, mà gắn chặt kiến trúc kỹ thuật với mô hình kinh tế và chiến lược ứng dụng. Tuy nhiên, đánh đổi phi tập trung để đổi lấy hiệu năng – cùng việc xây dựng các thị trường ưu tiên “gần sequencer” – cũng đặt ra nhiều câu hỏi về công bằng và rủi ro tập trung. Thành công hay thất bại của MegaETH sẽ là bài test quan trọng cho hướng đi “ứng dụng trước, hạ tầng sau” trong kỷ nguyên *Ethereum(ETH) layer2*.