Mỹ thay đổi thuế tiền mã hóa từ 2025: Khai báo theo từng ví, rủi ro tăng cao

Từ năm 2025, chính sách thuế tiền mã hóa tại Mỹ sẽ thay đổi lớn: nhà đầu tư phải kê khai theo từng ví cá nhân, sử dụng biểu mẫu mới và đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý hơn. Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), các chuyên gia cho rằng việc áp dụng phương pháp kế toán theo ví riêng sẽ khiến việc báo cáo thuế trở nên phức tạp gấp bội, đặc biệt với người dùng các loại đồng tiền ẩn danh như Monero(XMR).

Theo Cục Thuế Liên bang Mỹ (IRS), từ năm 2025, biểu mẫu thuế mới 1099-D sẽ chính thức được áp dụng cho tất cả giao dịch tiền mã hóa. Với biểu mẫu này, các cá nhân phải tự đối soát dữ liệu với thông tin mà sàn giao dịch gửi lên IRS. Tuy nhiên, điểm bất cập là đa số các sàn hiện không cung cấp đầy đủ thông tin về “giá vốn” (cost basis) của tài sản – một yếu tố then chốt để tính thuế chính xác.

 bình luận: Việc áp dụng đồng thời biểu mẫu 1099-D và giữ nguyên yêu cầu tự khai báo khiến nhà đầu tư phải chủ động “truy vết ngược” toàn bộ lịch sử giao dịch để ước lượng giá mua của từng đồng tiền – điều gần như bất khả thi nếu họ sử dụng nhiều ví hoặc sàn giao dịch khác nhau.

Chuyên gia kế toán Laura Walter – nhà sáng lập công ty tư vấn Crypto Tax Girl – nhận định: “2025 sẽ là năm phức tạp nhất trong lịch sử báo cáo thuế với tiền mã hóa. Nhà đầu tư không chỉ phải truy xuất lại toàn bộ lịch sử giao dịch, mà còn phải tính toán chi tiết tài sản từng ví riêng biệt.” Ví dụ, nếu một người có Bitcoin(BTC) lưu trữ ở cả sàn Coinbase lẫn ví lạnh, thì mỗi ví cần được theo dõi riêng biệt nhằm xác định đúng giá vốn tính thuế khi rút hoặc bán.

Trường hợp sử dụng các loại tiền mã hóa ẩn danh như Monero(XMR) – vốn không để lại lịch sử giao dịch minh bạch trên blockchain – rủi ro kiểm tra thuế càng tăng. Walter lý giải: với tính chất riêng tư cao, cơ quan thuế khó truy được nguồn gốc giao dịch, nên gánh nặng chứng minh (burden of proof) thuộc về người nộp thuế. Trong trường hợp này, việc theo dõi giao dịch bằng tay hoặc dùng phần mềm tài chính chuyên biệt là điều bắt buộc.

Ngoài ra, phương pháp kế toán “theo ví” mới cũng làm suy giảm tính linh hoạt trong chiến lược tối ưu thuế. Với hệ thống kế toán tập trung toàn danh mục đầu tư như trước đây, nhà đầu tư có thể phân bổ tài sản linh hoạt giữa các sàn để đạt hiệu quả thuế tối ưu. Nhưng giờ đây, từng ví và từng giao dịch sẽ phải gắn liền với chi phí mua vào ban đầu. Điều này đồng nghĩa với việc sàn giao dịch chỉ có thể tính thuế cho tài sản nằm tại chính sàn đó, không thể cộng gộp với các ví khác.

 bình luận: Ngoài Bitcoin(BTC), cả Ethereum(ETH) và Solana(SOL) cũng thường xuyên được chuyển liên ví, khiến việc đối chiếu dữ liệu gốc trở nên rối rắm hơn bao giờ hết.

Để ứng phó, nhiều chuyên gia khuyến nghị áp dụng các chiến lược cắt lỗ cuối năm (tax loss harvesting), lựa chọn phương pháp kế toán phù hợp như HIFO (cao nhất nhập trước), LIFO (cuối cùng nhập trước) hoặc FIFO (đầu tiên nhập trước) và giữ hồ sơ giao dịch đầy đủ từ thời điểm mua đầu tiên. Với phương pháp HIFO, người nộp thuế có thể tối thiểu hóa phần lợi nhuận bị đánh thuế bằng cách ưu tiên bán ra tài sản nào có giá vốn cao nhất.

Bên cạnh đó, quy định hiện hành vẫn đặt nhiều hoạt động phổ biến trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) vào vùng "xám". Từ giao dịch trên sàn DEX, nhận thưởng staking hoặc khai thác (mining) – tất cả về lý thuyết đều bị đánh thuế, nhưng hướng dẫn cụ thể từ IRS vẫn chưa rõ ràng.

Laura Walter cho biết: “Đối với người dùng DeFi, cách hiệu quả nhất là nhờ đến kế toán chuyên nghiệp hoặc phần mềm chuyên dụng. Làm sai một bước là rất dễ bị phạt.” Đặc biệt, với phần thưởng từ staking hoặc khai thác, IRS hiện đang đánh thuế theo “giá trị thị trường tại thời điểm nhận được”, tuy nhiên một số ý kiến đang đề xuất nên tính thuế khi tài sản được bán ra để phản ánh đúng biến động thị trường.

Hy vọng lớn hiện tại là Dự luật Bình đẳng Tài sản Kỹ thuật số (Digital Asset Parity Act), đang được đưa ra Quốc hội Mỹ. Dự luật này đề xuất hoãn thuế đối với phần thưởng từ staking/khai thác tối đa 5 năm hoặc cho đến khi tài sản được bán ra, đồng thời miễn nghĩa vụ báo cáo đối với giao dịch nhỏ dưới 200 USD.

 bình luận: Nếu được thông qua, dự luật trên sẽ gỡ rối áp lực thuế cho người dùng phổ thông, đồng thời hỗ trợ việc sử dụng tiền mã hóa trong thanh toán và giao dịch đời sống thực.

Laura Walter kết luận: “Người dùng nên đơn giản hoá tổ chức tài sản – tránh dùng quá nhiều ví, chọn một phương pháp kế toán và gắn bó với nó, đồng thời lưu giữ dữ liệu từ ngày đầu để bảo vệ mình trước bất kỳ cuộc kiểm tra nào.”

Trong vài năm tới, với sự giám sát ngày càng chặt của IRS, “kiến thức” và “chuẩn bị” sẽ là hai vũ khí quan trọng nhất giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro thuế khi đầu tư vào thị trường tiền mã hóa.

Từ khóa: “tiền mã hóa”, “thuế tiền mã hóa”