ECB: Đồng euro kỹ thuật số là chìa khóa bảo vệ chủ quyền tài chính châu Âu

Ngân hàng Trung ương châu Âu khẳng định: “Không thể chờ đợi giải pháp từ khu vực tư nhân cho số hóa tiền tệ”

Trước sự suy giảm nhanh chóng của việc sử dụng tiền mặt tại châu Âu và mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào hạ tầng thanh toán nước ngoài, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày càng nhấn mạnh sự cấp thiết của dự án đồng euro kỹ thuật số. Theo ECB, việc tiếp tục phụ thuộc vào khu vực tư nhân không còn là lựa chọn phù hợp, và đồng euro kỹ thuật số sẽ là “hệ thống thanh toán dựa trên chủ quyền” giúp củng cố vị thế tài chính độc lập của khu vực.

Theo tờ El País đưa tin ngày 22 (giờ địa phương), thành viên hội đồng điều hành ECB, ông Piero Cipollone, cho biết tỷ lệ sử dụng tiền mặt tại châu Âu hiện nay chỉ chiếm 24% tổng chi tiêu hàng ngày trong năm 2024, giảm mạnh từ mức 40% cách đây 5 năm. Ông nhấn mạnh rằng sự thay đổi này buộc các ngân hàng trung ương phải hành động kịp thời nhằm thích ứng với bối cảnh công nghệ đang thay đổi nhanh chóng.

Tiền mặt không còn đáp ứng nhu cầu của thời đại số

Ông Cipollone cảnh báo rằng dù giao dịch trực tuyến hiện chiếm tới hơn 1/3 chi tiêu thường nhật, tiền của ngân hàng trung ương vẫn không thể sử dụng trực tiếp trong thanh toán kỹ thuật số. “Dù ECB hỗ trợ cả thanh toán bán lẻ lẫn bán buôn, công cụ duy nhất hiện có cho bán lẻ là tiền mặt – điều này không đáp ứng được nhu cầu trong môi trường số hóa,” ông giải thích.

Thay vì loại bỏ tiền mặt, đồng euro kỹ thuật số được thiết kế để bổ sung cho hệ thống tiền tệ hiện tại. Việc sử dụng tiền mặt từng là điều mặc định của người tiêu dùng châu Âu cách đây 10 năm, nhưng giờ đây thói quen thanh toán đang thay đổi nhanh chóng và rõ rệt.

Về mặt kỹ thuật, dự án đã hoàn tất bước chuẩn bị quan trọng. ECB đã kết thúc giai đoạn chuẩn bị kéo dài hai năm vào ngày 2 tháng 10 năm 2025. Tổng thống ECB - bà Christine Lagarde trước đó cũng tuyên bố: “Chúng tôi đã hoàn thành phần việc của mình.” Hiện tại, dự thảo luật đã chuyển sang Quốc hội Liên minh châu Âu (EU), và nếu được thông qua trong năm nay, dự kiến đồng euro kỹ thuật số sẽ được thử nghiệm vào năm 2027 và chính thức phát hành vào năm 2029.

Không chờ đợi khu vực tư nhân: Đồng euro kỹ thuật số thúc đẩy hội nhập châu Âu

Trước một số ý kiến cho rằng nên để khu vực tư nhân phát triển giải pháp thanh toán trước, ông Cipollone khẳng định ECB đã chờ đợi lâu đủ. “Chúng tôi mong khu vực tư nhân sẽ xây dựng một hệ thống thanh toán tích hợp cho châu Âu, nhưng thực tế cho thấy đồng euro kỹ thuật số mới là giải pháp thúc đẩy hội nhập,” ông phát biểu.

Nếu đồng euro kỹ thuật số được công nhận là tiền pháp định, mọi cửa hàng chấp nhận thanh toán kỹ thuật số đều buộc phải hỗ trợ nó. Điều này thay đổi hoàn toàn cách vận hành hiện nay, nơi mà mỗi ngân hàng hoặc fintech lại đưa ra tiêu chuẩn riêng và người bán hàng buộc phải theo. Đồng euro kỹ thuật số sẽ là tiêu chuẩn mở, thống nhất và có thể tương thích với toàn bộ hạ tầng bán lẻ hiện hữu.

Trong khi đó, đề xuất xây dựng mô hình đồng euro kỹ thuật số chỉ hoạt động ngoại tuyến mà một số nghị sĩ EU đưa ra cũng vấp phải phản đối. “Trong thời đại thương mại điện tử, một hệ thống chỉ hoạt động ngoại tuyến thì không thể là giải pháp thực tế,” ông nói thêm.

Chống lại rủi ro địa chính trị và phụ thuộc vào nước ngoài

ECB cũng coi đồng euro kỹ thuật số là một phần trong chiến lược bảo vệ chủ quyền tài chính của châu Âu trước các rủi ro địa chính trị. Theo cuộc phỏng vấn với tờ Süddeutsche Zeitung, ông Cipollone kể lại trường hợp nhiều thẩm phán của Tòa án Hình sự Quốc tế bị từ chối giao dịch trên toàn châu Âu do các lệnh cấm từ thẻ Visa và Mastercard – một điểm cho thấy rủi ro khi phụ thuộc vào hệ thống thanh toán nước ngoài. Theo ông, nếu có đồng euro kỹ thuật số, tình huống này đã không xảy ra.

Trước đó, ngày 12 tháng 1, một nhóm 70 nhà kinh tế đã gửi thư chung lên EU cảnh báo rằng 13 quốc gia khu vực đồng euro đang hoàn toàn phụ thuộc vào hệ thống thẻ từ Mỹ mà không có cơ sở hạ tầng thanh toán độc lập. Họ cho rằng đồng euro kỹ thuật số cần trở thành “xương sống chủ quyền và có khả năng phục hồi” của hệ thống thanh toán châu Âu.

Bối cảnh địa chính trị gần đây cũng khẳng định tính cấp thiết của vấn đề này. Ngày 19 tháng 1, sau khi Tổng thống Trump ra tuyên bố áp thuế với 8 quốc gia châu Âu do bất đồng liên quan đến Greenland, chỉ trong vòng 24 giờ sau, thị trường tiền mã hóa chứng kiến lệnh thanh lý trị giá 875 triệu USD (khoảng 1.2533 nghìn tỷ đồng), phản ánh sự mong manh của thị trường tài chính trước các biến động chính trị.

Dù ông Cipollone tránh bình luận về tính độc lập của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell, ông khẳng định rằng ECB vẫn hoạt động hoàn toàn dựa trên mục tiêu ổn định giá cả tại khu vực đồng euro.

Với tình hình tài chính toàn cầu thay đổi nhanh chóng, việc theo đuổi đồng euro kỹ thuật số không chỉ là phản ứng trước sự đổi mới công nghệ mà còn là nỗ lực chủ quyền toàn diện – bao gồm cả quyền riêng tư, lợi ích thương mại và chiến lược địa chính trị. Đây là bước đi được đánh giá sẽ định hình lại toàn bộ cục diện thanh toán trong khu vực EU và xa hơn nữa.

Từ khóa: “đồng euro kỹ thuật số”, “ECB”, “Piero Cipollone”, “thanh toán kỹ thuật số”, “chủ quyền tài chính”