Venezuela sử dụng Tether(USDT) để né lệnh trừng phạt và tái cấu trúc kinh tế

Venezuela dùng stablecoin để đối phó lệnh trừng phạt, tái cấu trúc nền kinh tế

Dù đối mặt với các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt từ Mỹ, Venezuela đã chuyển hướng mạnh mẽ sang sử dụng tiền mã hóa, đặc biệt là stablecoin Tether(USDT), để duy trì hoạt động tài chính trong và ngoài nước. Theo báo cáo của The New York Times ngày 24 (giờ địa phương), khoảng 80% doanh thu xuất khẩu dầu mỏ của nước này hiện được thanh toán bằng USDT – đồng “từ” ổn định có giá trị gắn với USD – đánh dấu bước tiến quan trọng trong tiến trình “từ” số hóa nền kinh tế.

Một giải pháp bắt buộc để “sống còn” tài chính

Lệnh cấm vận của Mỹ khiến Venezuela gần như hoàn toàn bị cắt khỏi hệ thống thanh toán toàn cầu bằng USD. Trong bối cảnh đó, chính phủ nước này buộc phải lựa chọn một lối đi khác: sử dụng “từ” stablecoin để thay thế đồng nội tệ bolivar và tiếp tục xuất khẩu dầu mỏ – nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của quốc gia Nam Mỹ này.

Trước đây, Venezuela từng phải dựa vào mạng lưới công ty vỏ bọc, tài khoản ẩn danh hoặc giao dịch trao đổi hiện vật để né tránh chế tài. Tuy nhiên, từ năm 2023, nước này đã bắt đầu mở rộng việc sử dụng USDT để thanh toán xuất khẩu, đặc biệt trong ngành dầu khí. Các ngân hàng trong nước hiện còn trực tiếp phân phối USDT cho doanh nghiệp sau khi tiếp nhận từ các đối tác nước ngoài. Doanh nghiệp sau đó dùng số “từ” này để chi trả nguồn cung, lương nhân viên và các chi phí vận hành khác.

Theo nhà kinh tế học Asdrúbal Oliveros, khoảng 80% giao dịch xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela hiện được thực hiện bằng USDT và “từ” stablecoin đã trở thành một phần trong hệ thống tài chính quốc gia. Chính phủ ban đầu từng cấm tiền mã hóa, nhưng chịu thay đổi khi đồng bolivar liên tục mất giá và bị hạn chế sử dụng trong thương mại quốc tế.

Cũng theo Reuters ngày 24, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez từng tuyên bố sẽ sử dụng “biện pháp quản lý phi truyền thống” để kiểm soát tỷ giá đồng nội tệ và từ thời điểm tháng 6 năm 2023, chính sách khuyến khích sử dụng USDT đã được chính thức triển khai.

Từ cửa hàng đến hệ thống lương bổng: thị trường “từ” số hóa

Hiện nay, USDT đã len lỏi vào tất cả các khía cạnh của đời sống hàng ngày tại Venezuela. Người dân có thể sử dụng USDT – mà họ gọi là “Binance Dollar” – để mua sắm thực phẩm, thanh toán phí dịch vụ nhà ở và thậm chí nhận lương. Chủ tịch hiệp hội siêu thị quốc gia cho biết các cửa hàng tiện lợi và siêu thị lớn đều đang tích hợp hệ thống thanh toán USDT như một phương án thanh toán chính thức.

Việc sử dụng “từ” stablecoin trong thực tế như vậy được nhiều chuyên gia nhận định là bằng chứng cho thấy tiền mã hóa có thể vận hành ổn định trong môi trường kinh tế khủng hoảng và bị cô lập. Think tank Lawfare tại Mỹ đánh giá: “Nhiều quốc gia nằm trong diện bị trừng phạt đang xây dựng mô hình tài chính độc lập dựa trên ‘từ’ stablecoin”, thể hiện tính khả thi khi ứng dụng vào nền kinh tế thực.

Đáng chú ý là Venezuela dù có thể tiếp cận nhân dân tệ, nhưng lại hoàn toàn bỏ qua lựa chọn đó để sử dụng phiên bản “từ” số của đồng USD – khiến các nhà phân tích xem đây là hình thức dollar hóa kỹ thuật số bất chấp các trở ngại chính trị.

Mặt trái: Không phải “từ” vạn năng cho mọi loại giao dịch

Mặc dù ngày càng được sử dụng phổ biến hợp pháp, stablecoin vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn phương thức rửa tiền truyền thống hoặc các hoạt động lưu chuyển giá trị “từ” bất hợp pháp. Trong bản cáo trạng mới nhất nhằm vào Tổng thống Nicolás Maduro, chính phủ Mỹ không đề cập đến việc sử dụng tiền mã hóa để rửa tiền. Thay vào đó, hình thức chuyển tiền mặt qua đường hàng không, trao đổi ma túy – vũ khí hoặc sử dụng tiền mặt cho phí bảo vệ vẫn là hình thức chủ yếu.

Giới chuyên gia lý giải việc này là do “từ” tiền mã hóa vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro như bị theo dõi, phong tỏa – đặc biệt khi giao dịch với quy mô lớn. Oliveros bình luận rằng khả năng “chuyển đổi nhanh” từ tài sản mã hóa về tiền mặt vẫn thấp, khiến chúng khó có thể trở thành công cụ chính cho các tổ chức nhà nước bị đóng băng tài sản.

Tuy nhiên, stablecoin vẫn đóng vai trò nhất định trong hệ sinh thái tội phạm toàn cầu. Theo Insight Crime, các băng đảng ma túy ở Mexico đang sử dụng USDT để thanh toán cho việc mua tiền chất tổng hợp từ các nhà cung cấp Trung Quốc. USDT đóng vai trò làm cầu nối tài chính nhằm tránh kiểm soát vốn của Trung Quốc, đồng thời giúp các trung gian cung cấp USD cho công dân Trung Quốc vượt hàng rào pháp lý.

Báo cáo từ Cục Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) cho thấy, trong giai đoạn 2020 đến 2024, tổng giá trị tiền mã hóa bị tịch thu bởi DEA là 2,5 tỷ USD – cao hơn cả lượng tiền mặt bị thu giữ trong cùng giai đoạn (2,2 tỷ USD). Điều này cho thấy “từ” tài sản kỹ thuật số ngày càng chi phối luồng vốn ngầm toàn cầu.

“Stablecoin không thể thay thế hoàn toàn tiền mặt nhưng đang dần trở thành ‘từ’ công cụ tài chính phổ quát trong điều kiện đặc biệt,” Oliveros nhận định.

Bình luận: Việc Venezuela chủ động số hóa tài chính với stablecoin có thể tạo tiền lệ cho các nước khác đang chịu sức ép quốc tế về kinh tế. Sự thành công (trên quy mô hạn chế) của USDT tại Venezuela cũng chứng minh tính thực tế của stablecoin trong môi trường phi tập trung. Tuy nhiên, mặt trái là nó đồng thời làm nổi bật mối quan ngại toàn cầu về việc sử dụng “từ” tiền mã hóa làm phương tiện bất hợp pháp nếu không có hệ thống quản lý hiệu quả.

Kết luận

Trước áp lực trừng phạt, Venezuela đã biến stablecoin thành công cụ tài chính thiết yếu để vận hành nền kinh tế. Từ hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, đến hệ thống thanh toán tiêu dùng, Tether(USDT) đang thực sự thể hiện vai trò “từ” đồng tiền thay thế. Trong bối cảnh các quốc gia có thể bị cô lập bởi hệ thống tài chính toàn cầu, sự nổi lên của stablecoin như một “từ” cầu nối giàu tính chiến lược là xu thế đáng theo dõi.