Meta dàn xếp 18 tỷ USD, yêu cầu TikTok và YouTube áp chuẩn tương tự

Meta (META) vừa hoàn tất thỏa thuận trị giá khoảng 18 tỷ USD với các tổng chưởng lý bang tại Mỹ liên quan đến bảo vệ trẻ vị thành niên, ngay sau đó công khai yêu cầu TikTok và YouTube áp dụng những tiêu chuẩn tương tự.

Theo thông cáo đăng trên trang Newsroom của Meta ngày 27, thỏa thuận giữa công ty với tổng chưởng lý của 52 bang, vùng lãnh thổ và thủ đô Washington DC đã được tòa án phê chuẩn. Trước đó một ngày, Văn phòng Tổng chưởng lý bang California công bố quy mô thỏa thuận tối đa 17 tỷ USD, còn Văn phòng Tổng chưởng lý bang New York đưa ra con số tối đa 17,1 tỷ USD. Sự chênh lệch giữa mức khoảng 18 tỷ USD mà Meta công bố với số liệu từ các bang xuất phát từ cách tính những khoản thanh toán có điều kiện đi kèm.

Nội dung cốt lõi của thỏa thuận là loạt giới hạn mặc định áp dụng cho người dùng dưới 18 tuổi trên Instagram và Facebook. Meta sẽ giới hạn thời gian sử dụng hằng ngày của tài khoản vị thành niên ở mức 2 giờ theo mặc định, và mức giới hạn này chỉ có thể được gỡ khi có sự cho phép của phụ huynh.

Từ nửa đêm đến 6 giờ sáng, ứng dụng sẽ chặn quyền truy cập của nhóm tài khoản này, còn trong giờ học thì thông báo sẽ tạm dừng. Các điều kiện khác trong thỏa thuận bao gồm quyền lựa chọn nguồn cấp dữ liệu không cá nhân hóa, ẩn số lượt thích, chặn các bộ lọc chỉnh sửa ngoại hình quá mức, siết chặt xác minh độ tuổi và bố trí đơn vị kiểm toán độc lập giám sát việc thực thi.

Thỏa thuận lần này mang tính chất hướng tới một bộ quy tắc chung cho toàn ngành hơn là chỉ dừng ở khoản bồi thường. Trong thư ngỏ, Meta lập luận rằng vì thanh thiếu niên thường sử dụng nhiều ứng dụng cùng lúc, nên TikTok và YouTube cũng cần thực hiện các biện pháp tương tự thì một “tiêu chuẩn mới của ngành” mới thực sự hình thành.

Trong khoảng 18 tỷ USD mà Meta công bố, khoảng 12,7 tỷ USD sẽ được phân bổ cho các bang và khu vực tham gia trong vòng 10 năm. Phần còn lại, khoảng 5,3 tỷ USD, chỉ được giải ngân nếu YouTube và TikTok triển khai giới hạn sử dụng 1 giờ, chế độ ban đêm, biện pháp xác minh độ tuổi, đồng thời tham gia đóng góp khoản thanh toán với quy mô tương đương.

Vụ việc bắt nguồn từ loạt vụ kiện của các bang khởi xướng từ năm 2023. Các bang cáo buộc Meta đã thiết kế và triển khai những tính năng khiến thanh thiếu niên sử dụng ứng dụng một cách cưỡng chế, đồng thời giảm nhẹ mức độ rủi ro liên quan.

Thỏa thuận giúp Meta khép lại một phần các vụ kiện từ chính quyền bang, nhưng những vụ kiện do cá nhân và các học khu (school district) khởi xướng vẫn còn tồn tại. TokenPost trước đó đưa tin rằng Meta dự kiến ghi nhận chi phí pháp lý trong quý 3 liên quan đến thỏa thuận an toàn trực tuyến cho thanh thiếu niên.

Về mặt pháp lý, đây là một “consent decree” — thỏa thuận giữa các bên được tòa án phê chuẩn và chính thức hóa thành một lệnh của tòa. Sau khi được phê chuẩn, các cam kết trong thỏa thuận không còn là chính sách tự nguyện của công ty mà mang tính ràng buộc pháp lý gần như bắt buộc. Đây cũng là lý do vì sao các thiết lập mặc định cho tài khoản vị thành niên và cơ chế kiểm toán được đưa thẳng vào văn bản thỏa thuận.

Ông Rob Bonta, Tổng chưởng lý bang California, trả lời phỏng vấn CNBC cho biết: “Chúng tôi hiện đang theo đuổi vụ kiện nhắm vào TikTok, và cũng rất quan tâm đến Snap cùng YouTube”. Phát biểu này cho thấy giới chức bang muốn một giải pháp áp dụng chung cho toàn ngành mạng xã hội, chứ không dừng lại ở một công ty.

Theo AP, cả Google và TikTok đều không phản hồi yêu cầu bình luận. Lời kêu gọi công khai của Meta cho đến nay chưa dẫn đến việc các nền tảng khác lập tức đạt thỏa thuận tương tự hay thay đổi chính sách.

Không phải tất cả đều đồng tình với cách tiếp cận này. Bà Sacha Haworth, đại diện Tech Oversight Project, nói với AP rằng “trẻ em và thanh thiếu niên sẽ không thể thực sự được bảo vệ cho đến khi các yêu cầu này được áp dụng bắt buộc và lâu dài trên mọi nền tảng”. Bình luận của bà cho thấy một thỏa thuận riêng lẻ với một công ty khó có thể ngăn người dùng vị thành niên chuyển sang sử dụng nền tảng khác.

Đối với các công ty vận hành nền tảng, nghĩa vụ bảo vệ người dùng vị thành niên luôn gắn liền với thời lượng sử dụng, thuật toán gợi ý nội dung và mô hình doanh thu dựa trên quảng cáo. Khi các giới hạn mặc định càng chặt, thời gian người dùng ở lại ứng dụng và mức độ cá nhân hóa nội dung hiển thị có thể chịu ảnh hưởng, khiến toàn ngành phải theo dõi sát các thỏa thuận tiếp theo cũng như phạm vi áp dụng của quy định.

Với nhà đầu tư, thỏa thuận này cũng là một ví dụ cụ thể về chi phí pháp lý mà các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ phải gánh do vấn đề quản lý. Meta cho biết công ty dự kiến ghi nhận khoảng 10 tỷ USD chi phí pháp lý liên quan đến thỏa thuận này trong quý 3 năm 2026.

Trong bài viết trước đó về thỏa thuận giải quyết vụ kiện an toàn thanh thiếu niên của Meta, TokenPost cũng chỉ ra rằng các vụ kiện từ cá nhân, học khu và sự bất đồng quan điểm của một số bang vẫn là những vấn đề chưa được giải quyết. Việc YouTube và TikTok có chấp nhận yêu cầu công khai từ Meta hay không sẽ còn phải chờ các thông báo tiếp theo từ hai nền tảng này.