18 tỷ USD: Meta(META) đề xuất dàn xếp vụ kiện vị thành niên, nhiều vụ kiện khác chưa khép lại

Meta(META) đã đưa ra đề xuất dàn xếp với các Tổng chưởng lý bang và vùng lãnh thổ Mỹ, trị giá tối đa 18 tỷ USD, liên quan tới loạt vụ kiện cáo buộc mạng xã hội gây nghiện cho người dùng vị thành niên. Tuy nhiên, thỏa thuận này còn phải được tòa án phê duyệt, trong khi các vụ kiện riêng lẻ do cá nhân và học khu (school district) đứng đơn vẫn chưa kết thúc.

Văn phòng Tổng chưởng lý bang California cho biết ngày 27 (giờ Hàn Quốc) rằng thỏa thuận với Meta là một đề xuất dàn xếp, cần được tòa án thông qua dưới hình thức phán quyết đồng thuận (consent decree). Thỏa thuận được công bố sau khi phiên xét xử chính thức đã khai mạc tại tòa án liên bang ở Oakland.

Tổng số tiền dàn xếp được công bố khác nhau tùy nguồn. Văn phòng Tổng chưởng lý California nêu con số tối đa 17 tỷ USD, trong khi Meta công bố khoảng 18 tỷ USD. Hãng tin AP dẫn lại rằng khoản bồi thường có thể lên tới 18 tỷ USD và sẽ được chi trả trong vòng 10 năm.

Trọng tâm của thỏa thuận không nằm ở khoản tiền phạt mà ở những thay đổi trong cách vận hành nền tảng. Meta cam kết áp giới hạn mặc định 2 giờ mỗi ngày cho người dùng dưới 18 tuổi tính chung trên cả Facebook và Instagram, đồng thời chặn mặc định quyền truy cập ứng dụng từ nửa đêm đến 6 giờ sáng. Công ty cũng sẽ tắt thông báo trong giờ học, cảnh báo khi sử dụng liên tục 15 phút, cho phép người dùng chọn bảng tin không cá nhân hóa, giới hạn hiển thị số lượt "thích", đồng thời siết chặt việc xác minh độ tuổi.

Phán quyết đồng thuận là thủ tục mà tòa án phê chuẩn thỏa thuận giữa các bên và biến nó thành một lệnh có hiệu lực pháp lý. Khi được thông qua, nội dung thỏa thuận sẽ mang tính ràng buộc pháp lý chứ không chỉ là chính sách nội bộ của công ty. Đây cũng là lý do thỏa thuận lần này tập trung vào việc thay đổi thiết lập mặc định cho tài khoản vị thành niên.

Meta cho biết đã đạt thỏa thuận với tổng chưởng lý của 52 bang và vùng lãnh thổ. Công ty lập luận rằng hiệu quả bảo vệ trẻ vị thành niên sẽ lớn hơn nếu TikTok và YouTube cũng áp dụng những tiêu chuẩn tương tự. Theo thông báo của Meta, khoảng 30% khoản tiền dàn xếp, tương đương 5,3 tỷ USD, chỉ được giải ngân sau khi TikTok và YouTube thực hiện các biện pháp tương tự và đáp ứng điều kiện chi trả.

Vụ việc bắt nguồn từ loạt đơn kiện được nhiều bang khởi xướng từ năm 2023. Các tổng chưởng lý cáo buộc Meta thiết kế Facebook và Instagram theo hướng gây nghiện cho người dùng vị thành niên, đồng thời thu thập dữ liệu trẻ em dưới 13 tuổi và không giải thích rõ ràng về tính an toàn của nền tảng. Về phía mình, Meta khẳng định đã liên tục tăng cường các biện pháp bảo vệ tài khoản vị thành niên.

Thỏa thuận lần này cũng phần nào giúp giảm bớt áp lực pháp lý dồn lên Meta sau khi phiên xét xử chính thức tại tòa liên bang Oakland đã khai mạc. TokenPost từng đưa tin Meta đã không thể ngăn vụ kiện liên quan đến an toàn của trẻ vị thành niên diễn ra trước khi xét xử. Thời điểm đó, tâm điểm tranh cãi là phạm vi áp dụng của Điều 230 Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông Mỹ và việc phiên tòa có được tiến hành hay không.

Gánh nặng chi phí của Meta cũng đã được phản ánh vào kết quả kinh doanh. TokenPost từng đưa tin Meta đã nhắc riêng khoản chi phí pháp lý 10 tỷ USD cho quý 3. Khi đó, công ty cho biết vẫn giữ nguyên phần còn lại của dự báo kết quả kinh doanh đã đưa ra tại buổi công bố báo cáo tài chính tháng 7.

Thỏa thuận lần này không bao trùm toàn bộ các vụ kiện liên quan. AP cho biết nhiều học khu trên khắp nước Mỹ vẫn đang theo đuổi các vụ kiện riêng nhằm vào những công ty mạng xã hội lớn, và vụ kiện của một học khu bang Kentucky đã được chọn làm vụ kiện tiêu biểu (bellwether) trong số khoảng 1.200 vụ kiện tương tự. Ngoài ra, hàng nghìn vụ kiện do cá nhân đứng đơn vẫn chưa được giải quyết.

Bang New Mexico và Florida không tham gia thỏa thuận lần này. New Mexico đã thắng kiện Meta trong một phiên tòa riêng trước đó, và theo AP, còn được tuyên thêm khoản bồi thường 567 triệu USD. Trong khi đó, Florida từ chối tham gia vì cho rằng thỏa thuận chưa đủ mạnh.

James Uthmeier (James Uthmeier), Tổng chưởng lý bang Florida, chỉ trích trên X rằng khoản tiền dàn xếp chỉ là "peanuts" (chuyện vặt) so với những tổn hại mà trẻ em phải gánh chịu. Phát biểu này cho thấy một số bang cho rằng quy mô và điều kiện của thỏa thuận vẫn chưa tương xứng.

Đánh giá nội bộ giữa các bang cũng không đồng nhất. Rob Bonta (Rob Bonta), Tổng chưởng lý bang California, cho rằng thỏa thuận tạo ra biện pháp bảo vệ thực chất cho trẻ em và thanh thiếu niên. Trong khi đó, Jonathan Skrmetti (Jonathan Skrmetti), Tổng chưởng lý bang Tennessee, gọi đây là "vấn đề mang tính toàn ngành" (industry-wide problem) và nhấn mạnh cần có sự tham gia của các nền tảng khác cùng những quy định ở cấp liên bang.

Theo AP, cổ phiếu Meta tăng khoảng 1% trong ngày công bố thỏa thuận, có lúc tăng tới 4% trong phiên giao dịch. Một số ý kiến trên thị trường cho rằng rủi ro pháp lý từ vụ kiện quy mô lớn đã phần nào được giải tỏa, nhưng quá trình phê duyệt của tòa án cùng các vụ kiện riêng lẻ khác vẫn chưa khép lại. Việc các biện pháp bảo vệ trẻ vị thành niên của Meta có thực sự trở thành nghĩa vụ pháp lý ràng buộc hay không sẽ chỉ được xác nhận sau khi phán quyết đồng thuận được tòa án thông qua.