Bitcoin được bàn như ‘con đường thứ ba’, thống kê tiền tệ chưa đo được quy mô cầu nối

Bitcoin (BTC) được bàn như một ‘con đường thứ ba’ trong cạnh tranh tài chính Mỹ - Trung, nhưng số liệu về dự trữ ngoại hối và thông điệp thanh toán không cho thấy quy mô Bitcoin được dùng làm cầu nối thanh toán.

Bitcoin Magazine công bố ngày 12 tháng 11 năm 2026 cuộc phỏng vấn bằng video với Velina Tchakarova, nhà sáng lập FACE kiêm chiến lược gia địa chính trị. Cuộc phỏng vấn đề cập đến cấu trúc tài chính của Mỹ và Trung Quốc, stablecoin neo theo USD, nhân dân tệ kỹ thuật số, ruble kỹ thuật số và vai trò của Bitcoin.

Mục lục video trên trang giới thiệu cuộc phỏng vấn ghi chủ đề “hai cấu trúc tiền kỹ thuật số” ở phút 15:05 và “Bitcoin như con đường thứ ba” ở phút 16:38. Đây là nhãn chủ đề do trang này đưa ra, không phải trích dẫn trực tiếp lời bà Tchakarova.

Định hướng chính sách của Mỹ được nêu trong sắc lệnh hành pháp ban hành tháng 1 năm 2025. Nhà Trắng (The White House) cho biết sẽ thúc đẩy sự phát triển toàn cầu của các stablecoin neo theo USD hợp pháp như một công cụ củng cố chủ quyền đồng USD.

Sắc lệnh cấm các cơ quan liên bang phát triển, phát hành hoặc quảng bá tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC), trừ các trường hợp được luật cho phép. Ngày 18 tháng 7 năm 2025, GENIUS Act, thiết lập khung quản lý liên bang đối với stablecoin dùng cho thanh toán, được ban hành thành luật.

Stablecoin thanh toán là tài sản do tổ chức tư nhân phát hành và neo theo giá trị đồng USD. Chủ thể phát hành loại tài sản này khác với ngân hàng trung ương phát hành đồng USD kỹ thuật số.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (People’s Bank of China) áp dụng cơ chế quản lý mới đối với nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Cơ chế này bao gồm việc xếp số dư trong ví e-CNY tại ngân hàng thương mại vào nhóm nợ có tính chất tiền gửi.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho biết tính đến cuối tháng 11 năm 2025, e-CNY ghi nhận tổng cộng 3,48 tỷ giao dịch với giá trị 16,7 nghìn tỷ nhân dân tệ.

Ngân hàng Trung ương Nga (Bank of Russia) thông báo người dân có thể sử dụng ruble kỹ thuật số từ ngày 1 tháng 9 năm 2026. Người dùng có thể mở tài khoản trên nền tảng của ngân hàng trung ương để sử dụng đồng tiền này.

Nhân dân tệ kỹ thuật số và ruble kỹ thuật số là dạng kỹ thuật số của tiền quốc gia do ngân hàng trung ương phát hành. Trong khi đó, stablecoin thanh toán của Mỹ do tổ chức tư nhân phát hành và neo theo USD, nên ba loại tiền này không thuộc cùng một cơ chế phát hành.

Theo số liệu dự trữ ngoại hối quý II năm 2026 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (International Monetary Fund, IMF), đồng USD chiếm 56,70% và nhân dân tệ chiếm 2,11%.

Trong Global Currency Tracker công bố tháng 10 năm 2026, SWIFT thống kê tỷ trọng USD ở mức 49,63% và nhân dân tệ ở mức 3,33% trong giá trị thông điệp thanh toán quốc tế tháng 9 năm 2026, sau khi loại trừ thanh toán nội khối khu vực đồng euro.

IMF thống kê dự trữ ngoại hối của các quốc gia, còn SWIFT ghi nhận thông điệp thanh toán lưu chuyển trên mạng lưới của mình. Hai bộ số liệu có phạm vi khác nhau nên không thể so sánh như thị phần của cùng một thị trường. Thống kê SWIFT cũng không phản ánh đầy đủ toàn bộ quy mô thanh toán quốc tế.

Sách trắng Bitcoin đề xuất một hệ thống tiền điện tử ngang hàng không qua trung gian tài chính. Thiết kế này giải thích cách Bitcoin vận hành, nhưng không chứng minh quy mô Bitcoin đang được sử dụng làm cầu nối giữa đồng USD và nhân dân tệ trong thanh toán quốc tế.

Một nghiên cứu chính sách riêng về stablecoin xem xét cả lợi ích lẫn rủi ro. Nghiên cứu của các nhà nghiên cứu thuộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve) bàn về các khâu trung gian trong thanh toán xuyên biên giới và rủi ro người dùng nước ngoài tiếp xúc với đồng USD.

Một phân tích khác của các nhà nghiên cứu tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở Richmond xem xét mối liên hệ giữa stablecoin được bảo chứng bằng tài sản an toàn định giá bằng USD và nhu cầu đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ. Đây cũng là phân tích riêng về tác động chính sách của stablecoin.

Trong phân tích về El Salvador, IMF nêu biến động giá Bitcoin, thanh khoản hạn chế và việc thiếu cơ quan công quyền ứng phó với hành vi thao túng thị trường là những hạn chế đối với việc sử dụng Bitcoin làm phương tiện thanh toán. Phân tích này tập trung vào trường hợp của quốc gia đó, không đo lường vai trò thực tế của Bitcoin trong thanh toán quốc tế.