4.770 GW công suất tái tạo dự báo tăng ròng, 3.000 GW chờ đấu nối

Công suất điện tái tạo toàn cầu dự báo tăng ròng 4.770 GW trong giai đoạn 2026–2031, cao hơn 57% so với mức tăng của giai đoạn 2020–2025.

Ngày 6, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đưa ra các dự báo chi tiết trong phần phân tích ngành điện của báo cáo thường niên Renewables 2026. Con số “khoảng 4.800 GW” trong thông cáo là cách làm tròn mức 4.770 GW.

Mức 4.770 GW là công suất phát điện dự kiến được bổ sung trong giai đoạn 2026–2031, không phải công suất đã lắp đặt hay lượng điện thực tế sản xuất trong thời gian này. Báo cáo cũng dự báo mức độ phổ cập năng lượng tái tạo trong giao thông, sưởi ấm và khí sinh học.

Điện mặt trời dự kiến chiếm hơn ba phần tư mức tăng công suất tái tạo toàn cầu đến năm 2031. Công suất điện gió trên bờ được dự báo tăng hơn 70% so với năm 2025, lên 2.040 GW vào năm 2031.

Tuy nhiên, lượng công suất mới lắp đặt không tăng đều qua từng năm. Do tốc độ lắp đặt điện mặt trời tại Trung Quốc chậm lại, công suất mới toàn cầu năm 2026 dự kiến giảm 11% so với năm trước, rồi phục hồi dần.

Lần đầu tiên, lượng công suất bổ sung tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, không tính Trung Quốc, được dự báo sẽ tương đương với nhóm nền kinh tế phát triển trong kỳ dự báo này. Trong giai đoạn 2020–2025, tốc độ tăng ở nhóm nước này chỉ bằng khoảng một nửa nhóm phát triển.

Ấn Độ được xác định là thị trường tăng trưởng lớn thứ hai sau Trung Quốc. Mức tăng công suất tại Đông Nam Á, Trung Đông và châu Phi dự kiến gần gấp ba so với sáu năm trước đó.

Dự báo tăng công suất tái tạo tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển ngoài Trung Quốc cao hơn gần 20% so với báo cáo năm trước. Dự báo tăng sản lượng nhiên liệu sinh học để ứng phó với giá nhiên liệu và vấn đề nguồn cung cũng cao hơn 40%.

Gián đoạn dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz do xung đột Trung Đông và giá nhiên liệu tăng được nêu là những yếu tố khiến an ninh năng lượng trở thành động lực chính sách quan trọng thúc đẩy năng lượng tái tạo. Fatih Birol, Tổng giám đốc IEA, nói: “Hiện nay, an ninh năng lượng là động lực chính thúc đẩy năng lượng tái tạo”.

Dự báo khác nhau giữa các khu vực. Công suất mới hằng năm tại châu Âu trong giai đoạn 2026–2031 dự kiến đạt trung bình khoảng 100 GW, nhìn chung tương đương năm 2025.

Công suất của các dự án năng lượng tái tạo và lưu trữ đã ở giai đoạn phát triển nâng cao nhưng đang chờ đấu nối lưới điện đạt 3.000 GW, tăng 60% so với một năm trước. Lượng công suất chờ này khác với công suất phát điện đã được lắp đặt.

Theo phần tóm tắt báo cáo, lượng điện mặt trời và điện gió bị cắt giảm có thể tăng từ khoảng 200 TWh năm 2025 lên hơn 800 TWh vào năm 2031. Cắt giảm công suất là tình trạng các nhà máy có thể sản xuất điện nhưng phải giảm sản lượng thực tế, chẳng hạn do điều kiện của lưới điện.

IEA xác định lượng dự án chờ đấu nối và tình trạng cắt giảm công suất là những yếu tố hạn chế quá trình mở rộng năng lượng tái tạo toàn cầu.

Theo kịch bản cơ sở của IEA, công suất năng lượng tái tạo toàn cầu dự kiến đạt khoảng 9.710 GW vào năm 2030, gấp 2,6 lần mức năm 2022. Con số này vẫn thấp hơn mục tiêu tăng gấp ba vào năm 2030 được nêu tại Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28).

Nếu quỹ đạo hiện tại tiếp diễn, mục tiêu tăng gấp ba có thể đạt vào khoảng năm 2032. Kịch bản tăng tốc cho rằng có thể đạt mục tiêu vào năm 2031 nếu nhanh chóng cải thiện đầu tư lưới điện, cấp phép và điều kiện tài chính.