Đề xuất thẩm định uy tín, năng lực quản lý của cổ đông lớn sàn tài sản số

Một báo cáo tại Hàn Quốc đề xuất đưa uy tín, chuyên môn và năng lực quản lý vào tiêu chí thẩm định cổ đông lớn của các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số, bên cạnh lịch sử vi phạm pháp luật và tình hình tài chính.

Lee Si-yeon (이시연), nghiên cứu viên tại Viện Tài chính Hàn Quốc (한국금융연구원), đưa ra đề xuất trong báo cáo “Sự cần thiết mở rộng đánh giá tư cách cổ đông lớn của tổ chức tài chính và hàm ý” (금융회사 대주주 적격성 판단의 확장 필요성과 시사점), công bố ngày 6. Bà viết: “Cùng với sự phát triển của các doanh nghiệp tài sản số, khuôn khổ thẩm định tư cách cổ đông lớn cũng cần được hoàn thiện hơn”.

Báo cáo cho biết Luật Thông tin Tài chính Đặc thù của Hàn Quốc được sửa đổi vào tháng 2/2026 và có hiệu lực từ tháng 8. Theo luật sửa đổi, nhà cung cấp dịch vụ tài sản số phải nộp thông tin liên quan đến cổ đông lớn khi đăng ký hoạt động. Phạm vi thẩm định lịch sử vi phạm pháp luật được mở rộng đến cổ đông lớn; các yêu cầu về tình hình tài chính và uy tín xã hội cũng được bổ sung.

Nghị định hướng dẫn đưa vào phạm vi cổ đông lớn những cổ đông đã bổ nhiệm tổng giám đốc hoặc quá nửa số thành viên hội đồng quản trị. Nếu cổ đông lớn nhất là một pháp nhân, cổ đông lớn nhất và người đại diện của pháp nhân đó cũng thuộc diện thẩm định. Cổ đông lớn là pháp nhân trong nước không phải tổ chức tài chính phải đáp ứng yêu cầu tỷ lệ nợ không quá 200%.

Báo cáo nhận định việc thẩm định hiện nay tập trung vào các căn cứ loại trừ được quy định rõ. Chỉ xem xét lịch sử vi phạm pháp luật và mức độ lành mạnh tài chính thì khó đánh giá đạo đức, chuyên môn của cổ đông lớn cũng như năng lực quản lý tương xứng với quyền kiểm soát thực tế.

Đề xuất của Lee Si-yeon tập trung mở rộng cả phạm vi đối tượng lẫn tiêu chí đánh giá. Báo cáo lưu ý rằng khi các chủ thể tài chính mới như nhà cung cấp dịch vụ tài sản số trở thành cổ đông lớn của tổ chức tài chính truyền thống, xung đột lợi ích và rủi ro công nghệ mới có thể phát sinh. Khả năng những rủi ro này lan sang hệ thống tài chính cũng cần được xem xét trong quá trình thẩm định.

Báo cáo chỉ ra việc xác minh doanh nghiệp có vi phạm pháp luật hay không và tình hình tài chính của doanh nghiệp là những nhiệm vụ khác với việc đánh giá năng lực quản lý.

Báo cáo lấy Quy định về Thị trường Tài sản mã hóa của Liên minh châu Âu (EU), tức MiCA, làm trường hợp so sánh. Điều 84 của MiCA quy định cơ quan thẩm định đánh giá uy tín và mức độ lành mạnh tài chính của người dự kiến mua cổ phần đáng kể trong một nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Uy tín của đội ngũ quản lý sau khi hoàn tất việc mua cổ phần cũng được xem xét, cùng với kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của họ.

Báo cáo cũng nêu rằng tại Anh, tư cách của chủ sở hữu hưởng lợi thực sự hoặc người giành quyền kiểm soát được thẩm định theo quy định chống rửa tiền và Luật Dịch vụ Tài chính và Thị trường. Các trường hợp ở nước ngoài cho thấy tiêu chí đánh giá năng lực của cổ đông và ban lãnh đạo được sử dụng cùng với tình hình tài chính.

Tại Hàn Quốc, các cuộc thảo luận về tư cách cổ đông lớn và giới hạn tỷ lệ sở hữu tại các sàn giao dịch tài sản số vẫn đang diễn ra. Trước đó, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (금융위원회) cho biết đề xuất giới hạn tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn tại sàn không nhằm vào một doanh nghiệp cụ thể. Nếu giới hạn sở hữu liên quan đến quy mô cổ phần mà cổ đông lớn được nắm giữ, báo cáo lần này tập trung vào tư cách mà họ cần đáp ứng. Hai vấn đề cùng liên quan đến cơ cấu quản trị sàn giao dịch nhưng có nội dung thẩm định khác nhau.

Báo cáo cũng nêu lo ngại rằng việc mở rộng các tiêu chí định tính như uy tín và năng lực quản lý có thể khiến kết quả thẩm định thiếu rõ ràng hoặc làm tăng quá mức quyền tùy nghi của cơ quan giám sát. Nếu tiêu chí không được xác định cụ thể, doanh nghiệp có thể khó dự đoán kết quả thẩm định.

Lee Si-yeon nhấn mạnh cần cụ thể hóa các tiêu chí và xây dựng biện pháp bảo đảm để doanh nghiệp có thể dự đoán quy trình. Báo cáo đề xuất đi kèm các biện pháp thủ tục như vậy khi mở rộng đánh giá định tính.