Định giá thương vụ thâu tóm fintech cần tính doanh thu mỗi người dùng và chi phí giấy phép

Định giá một thương vụ thâu tóm công ty fintech cần tính đến doanh thu trên mỗi người dùng, số vốn cần có để xin giấy phép hoạt động tài chính, mức độ phụ thuộc vào đối tác và chi phí tích hợp sau khi mua lại, thay vì chỉ nhìn vào số lượng người dùng.

Ilya Levin, phụ trách thực thi giao dịch tại bộ phận quỹ đầu tư tư nhân của nhóm đầu tư Trung Âu, nói trong cuộc phỏng vấn với Finbold công bố ngày 28 tháng 10: “Số người dùng tăng là điều đáng chú ý, nhưng doanh thu trên mỗi người dùng tăng có sức thuyết phục hơn”. Ông cho biết trước tiên xem xét doanh thu đến từ đâu và liệu doanh nghiệp có thể thu hồi chi phí thu hút khách hàng hay không, thay vì chỉ nhìn vào quy mô thị trường.

Nếu chi phí thu hút khách hàng cao hơn doanh thu mà họ mang lại, chỉ dựa vào tăng trưởng người dùng sẽ khó đánh giá khả năng kinh doanh của công ty. Levin cho biết cần xem thêm tỷ lệ giữ chân khách hàng, thời gian thu hồi chi phí thu hút khách hàng và doanh thu mà mỗi khách hàng tạo ra trong suốt thời gian sử dụng dịch vụ.

KPMG ghi nhận tổng vốn đầu tư fintech toàn cầu đạt 103,1 tỷ USD (khoảng 136,8 nghìn tỷ won), với 2.100 giao dịch, trong báo cáo “Đầu tư fintech nửa đầu năm 2026”. Tổng vốn đầu tư tăng so với nửa năm trước đó.

Hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) có 394 giao dịch, trị giá 67,9 tỷ USD (khoảng 90,1 nghìn tỷ won), chiếm tỷ trọng lớn nhất xét theo giá trị. KPMG nhận định dòng vốn tập trung vào các công ty có mô hình kinh doanh đã được kiểm chứng.

Levin cho rằng cần thận trọng khi áp dụng cùng một hệ số doanh thu cho các công ty fintech có giấy phép hoạt động tài chính và các công ty phần mềm thông thường. Giấy phép có thể rút ngắn thời gian gia nhập thị trường mới, nên được xem là một tài sản trong định giá doanh nghiệp.

Giấy phép cũng đi kèm chi phí và hạn chế. Các công ty tài chính phải duy trì mức vốn đáp ứng yêu cầu quản lý, khó tự do phân bổ nguồn vốn này và còn phải chịu chi phí tuân thủ.

Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (Financial Conduct Authority, FCA) hướng dẫn rằng bên mua quyền kiểm soát một công ty thuộc diện giám sát phải thông báo trước và được chấp thuận. Sau khi nhận đủ hồ sơ, thời gian xem xét tối đa là 60 ngày làm việc, không tính các khoảng thời gian tạm dừng.

Levin cho biết hợp đồng cần quy định ai chịu chi phí nếu hồ sơ bị từ chối, đến thời điểm nào các bên có thể rút khỏi giao dịch và doanh nghiệp sẽ hoạt động ra sao trước khi được chấp thuận. Hợp đồng cũng có thể bao gồm điều khoản điều chỉnh giá nếu quá trình xem xét bị kéo dài.

Các fintech mới thành lập chưa có giấy phép riêng hoặc chỉ có giấy phép với phạm vi hạn chế có thể giao một số dịch vụ, chẳng hạn nhận tiền gửi, cho ngân hàng đối tác. Khi đó, bên mua cần xác định ai thực sự nắm giữ tiền của khách hàng và việc ngân hàng đối tác chấm dứt quan hệ sẽ ảnh hưởng thế nào đến hoạt động kinh doanh.

Levin cho biết cần tìm hiểu công ty phụ thuộc vào loại giấy phép nào, đồng thời xem doanh thu có tập trung vào một ngân hàng đối tác, mạng lưới thanh toán hay khách hàng cụ thể hay không. Những mối phụ thuộc này cho thấy các rủi ro kinh doanh khó nhận diện chỉ qua số người dùng hoặc quy mô thị trường.

Quyết định mua lại, tự phát triển hay hợp tác để có được năng lực cần thiết cũng là một phần của việc định giá. Levin cho rằng giấy phép, tệp khách hàng và nhân sự chuyên môn là những năng lực mất nhiều thời gian để xây dựng nên có thể phù hợp để mua lại, trong khi năng lực gần với hoạt động hiện tại có thể được phát triển nội bộ.

Hợp tác hoặc cung cấp dịch vụ theo mô hình nhãn trắng có thể giúp doanh nghiệp gia nhập thị trường nhanh hơn. Tuy nhiên, cách này có thể khiến công ty tiếp tục phụ thuộc vào công nghệ bên ngoài, nên cần được so sánh với phương án mua lại hoặc tự phát triển, theo Levin.

Về AI, Levin đề xuất tách kết quả đã được xác minh trong quá trình thẩm định khỏi các mục tiêu trong tương lai. Những kết quả có thể kiểm chứng, như giảm chi phí hoặc cải thiện khả năng phát hiện gian lận, có thể được tính vào giá trị khi hoàn tất giao dịch; khoản thanh toán gắn với mục tiêu tương lai có thể được thiết kế theo hình thức earn-out.

Earn-out là cách thanh toán một phần giá mua sau khi đạt các mục tiêu đã thỏa thuận. Levin nói các chỉ số cần rõ ràng, dễ đo lường và có thể được bên độc lập xác minh nếu phát sinh tranh chấp.

Việc tích hợp sau khi mua lại cũng có thể ảnh hưởng đến giá trị thương vụ. PwC, trong phân tích về M&A giữa ngân hàng và fintech công bố ngày 16 tháng 7, lưu ý rằng quy trình tuân thủ, quản lý rủi ro và công việc tích hợp của ngân hàng có thể làm chậm tốc độ phát triển sản phẩm của fintech.

KPMG ghi nhận lĩnh vực tài sản số thu hút 11,1 tỷ USD (khoảng 14,7 nghìn tỷ won) vốn đầu tư trong nửa đầu năm 2026, với 467 giao dịch. Đây là số liệu về dòng vốn của toàn lĩnh vực; phạm vi giấy phép và cách thức lưu ký tiền của khách hàng cần được xem xét riêng đối với từng công ty.