Ấn Độ cân nhắc đánh giá an toàn AI tiên tiến trước khi ra mắt

Chính phủ Ấn Độ đang cân nhắc đưa đánh giá an toàn trước khi ra mắt các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hiệu năng cao vào luật mới. Phương án giám sát riêng các mô hình tiên tiến đang được thảo luận, nhưng nghĩa vụ đánh giá chưa được quyết định.

NDTV dẫn lời các quan chức chính phủ đưa tin tài liệu lấy ý kiến cho luật AI mới đang xem xét một cơ chế an toàn riêng cho các mô hình tiên tiến. Đây là những mô hình AI có hiệu năng cao theo trình độ công nghệ hiện nay. Các phương án được cân nhắc gồm đánh giá trước khi ra mắt, thử nghiệm trong môi trường có kiểm soát và biện pháp bảo vệ tương ứng với mức độ rủi ro.

Vấn đề còn gây tranh luận là tiêu chí xác định mô hình nào thuộc diện giám sát riêng. Một phương án được đề cập là dựa trên lượng năng lực tính toán dùng để huấn luyện, nhưng chỉ số này có thể không đủ để đánh giá rủi ro của mô hình. Các biện pháp bảo vệ mà nhà phát triển phải áp dụng và phạm vi giám sát của chính phủ cũng chưa được xác định.

Những rủi ro chính phủ Ấn Độ quan tâm gồm khả năng phát hiện lỗ hổng phần mềm, bị lợi dụng cho các cuộc tấn công mạng và tạo nội dung tổng hợp trông như thật. Thử nghiệm trong môi trường sandbox cho phép kiểm tra cách mô hình hoạt động và tìm điểm yếu trong không gian hạn chế trước khi công khai. Đối tượng và quy trình thử nghiệm dự kiến sẽ được cụ thể hóa trong quá trình lấy ý kiến.

Bộ Điện tử và Công nghệ thông tin Ấn Độ (MeitY) đã công bố hướng dẫn quản trị AI vào tháng 11 năm 2025, trong đó nêu nguyên tắc hỗ trợ đổi mới và ứng phó tương xứng với rủi ro. Hướng dẫn đề xuất để Viện An toàn AI đảm nhiệm vai trò kỹ thuật cần thiết cho đánh giá rủi ro và thử nghiệm an toàn. Khi đó, chính phủ cho biết sẽ dựa vào các luật hiện hành thay vì áp dụng nghĩa vụ pháp lý mới.

Nếu cuộc thảo luận hiện nay dẫn đến nghĩa vụ theo luật, cách tiếp cận có thể chuyển từ hướng dẫn dựa trên nguyên tắc sang quy định cụ thể đối với các mô hình hiệu năng cao. NDTV đưa tin có lo ngại rằng phạm vi áp dụng rộng có thể làm tăng gánh nặng cho các nhà phát triển nhỏ và tổ chức nghiên cứu, nhưng bài báo không nêu rõ ai đưa ra lo ngại này hoặc căn cứ của họ. Chưa có số liệu xác nhận về chi phí thử nghiệm hay mức độ chậm trễ khi ra mắt sản phẩm.

Tại Mỹ, các dự luật từng được đề xuất nhằm điều chỉnh mức độ giám sát theo quy mô nhà phát triển AI và mức độ rủi ro. Các cuộc thảo luận ở cả hai nước vẫn cần được phân biệt với quy định thực thi; dự luật AI của Mỹ cũng mới dừng ở giai đoạn đề xuất.

Ashwini Vaishnaw, Bộ trưởng Bộ Điện tử và Công nghệ thông tin Ấn Độ, cho biết tài liệu lấy ý kiến về luật AI mới sẽ được công bố trong vài tuần tới và chính phủ sẽ tiếp nhận ý kiến từ xã hội dân sự, ngành công nghiệp cùng các bên liên quan. Sau khi tài liệu được công bố, định nghĩa về mô hình tiên tiến và phạm vi đánh giá bắt buộc trước khi ra mắt dự kiến sẽ rõ hơn.