Stuart: Quyền sở hữu trí tuệ giúp cân bằng cơ hội

Cần cân nhắc song song sự phát triển của ngành AI và việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của người sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ. Việc dùng tác phẩm để huấn luyện AI có thuộc phạm vi sử dụng hợp lý theo luật bản quyền Mỹ hay không vẫn là vấn đề cần phân biệt giữa lập luận của các bên và phán quyết của tòa án.

Ngày 27, Coke Morgan Stewart, Chủ tịch kiêm CEO Hội đồng Thúc đẩy Đổi mới (Council for Innovation Promotion), viết trên Fortune rằng quyền sở hữu trí tuệ là “cơ chế cân bằng cơ hội”. Ông từng giữ chức Thứ trưởng phụ trách sở hữu trí tuệ tại Bộ Thương mại và Phó Giám đốc Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ dưới chính quyền Tổng thống Trump. Bài viết thể hiện quan điểm chính sách của ông.

Stewart cho rằng nếu việc dùng tác phẩm để huấn luyện AI được công nhận rộng rãi là sử dụng hợp lý, quyền của người sáng tạo có thể suy yếu. Bài viết trên Fortune nêu vụ kiện bản quyền do các cơ quan báo chí, trong đó có The New York Times, khởi kiện OpenAI. Nguyên đơn cho rằng tác phẩm đã được dùng để huấn luyện mô hình mà không được phép; OpenAI khẳng định hoạt động huấn luyện AI thuộc phạm vi sử dụng hợp lý. Lập luận của hai bên cần được phân biệt với phán quyết cuối cùng của tòa án.

Chủ sở hữu bản quyền yêu cầu phải có sự cho phép, bồi thường và công khai minh bạch cách sử dụng tác phẩm. Hiệp hội Tác giả Mỹ cho biết tác phẩm chỉ nên được dùng để phát triển AI khi có sự đồng ý và được trả thù lao cho tác giả. OpenAI lập luận rằng việc sử dụng tác phẩm trong quá trình huấn luyện không thay thế các tác phẩm gốc. Hai bên bất đồng về phạm vi sử dụng cần được cấp phép và bồi thường.

Stewart cũng dẫn một nghiên cứu về tác động của bằng sáng chế đối với sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ. Các nhà nghiên cứu tại Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) phân tích các startup lần đầu nộp đơn xin cấp bằng sáng chế tại Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ. Họ báo cáo rằng sau 5 năm, các công ty được phân công thẩm định viên có xu hướng thẩm định dễ dãi hơn và nhận được bằng sáng chế có tốc độ tăng trưởng việc làm cao hơn 55% và tăng trưởng doanh thu cao hơn 80% so với nhóm đối chứng. Đây là kết quả so sánh trong một thiết kế nghiên cứu cụ thể, không thể áp dụng cùng mức tăng trưởng cho mọi doanh nghiệp.

Bài viết trên Fortune cũng đề cập tranh chấp giữa Acumed và Stryker mà Tòa Phúc thẩm Liên bang Mỹ giải quyết năm 2008. Tòa giữ nguyên lệnh cấm vĩnh viễn của cấp sơ thẩm trong vụ xâm phạm bằng sáng chế. Vụ án này liên quan đến xâm phạm bằng sáng chế, không phải phán quyết về việc sử dụng tác phẩm để huấn luyện AI có thuộc phạm vi sử dụng hợp lý hay không.

Cục Bản quyền Mỹ đang xem xét trong các báo cáo riêng khả năng bảo hộ bản quyền đối với sản phẩm do AI tạo ra và việc sử dụng tài liệu được bảo hộ bản quyền để huấn luyện AI. Học thuyết sử dụng hợp lý của Mỹ không thể được áp dụng nguyên vẹn vào luật bản quyền trong nước; mối quan hệ giữa huấn luyện AI và bản quyền theo pháp luật trong nước cần được xem xét riêng.