Stellar(XLM) bỏ phiếu nâng cấp Bell tháng 11, Soroban bổ sung xác minh chữ ký ML-DSA

Mạng Stellar sẽ mở hai vòng bỏ phiếu cho bản nâng cấp Bell (Protocol 30) nhằm chuẩn bị trước nguy cơ từ máy tính lượng tử: vòng testnet lúc 00:00 ngày 4/11 (giờ Việt Nam) và vòng mainnet lúc 00:00 ngày 24/11 (giờ Việt Nam), cả hai đều diễn ra vào 17:00 UTC. Tài khoản chính thức của Stellar trên X mô tả Bell là bản nâng cấp giúp mạng chuẩn bị cho các smart account quy mô doanh nghiệp, đồng thời khởi động chữ ký kháng lượng tử và xử lý sổ cái nhanh hơn.

Hai thời điểm trên chỉ là lịch bỏ phiếu dự kiến, chưa phải ngày triển khai chính thức — nâng cấp chỉ có hiệu lực nếu được các validator thông qua trong vòng bỏ phiếu. Bell do Stellar Development Foundation (SDF) đề xuất, gồm ba đề xuất cải tiến Stellar (CAP) mà TokenPost từng đưa tin về lịch thẩm định này trước đó.

Ba đề xuất gồm: △CAP-84 tạo địa chỉ đa hợp (muxed address) gắn mã định danh 64-bit cho địa chỉ smart contract, bắt đầu bằng ký tự 'W', cho phép một địa chỉ hợp đồng duy nhất phân biệt tiền nạp vào từ nhiều khách hàng khác nhau. △CAP-87 cho phép hợp đồng trên nền tảng smart contract Soroban xác minh chữ ký ML-DSA — một phương thức chữ ký kháng lượng tử thuộc họ chuẩn hóa của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST). △CAP-88 thay đổi định dạng tiêu đề sổ cái (ledger header) để ghi thời điểm đóng sổ theo đơn vị milisecond.

Vì tiêu đề sổ cái thay đổi, môi trường phát triển cũng bị ảnh hưởng. Theo U.Today, các bộ công cụ phát triển phần mềm (SDK) phiên bản cũ có thể không giải mã được sổ cái của Protocol 30. SDK mới sẽ tích hợp định nghĩa XDR cập nhật cùng loại địa chỉ hợp đồng đa hợp mới.

Định hướng lớn của nâng cấp này nằm trong 'Kế hoạch chuẩn bị lượng tử' (Quantum Preparedness Plan, QPP) mà Stellar công bố vào tháng 6/2026. Stellar đặt mục tiêu chuyển toàn bộ mạng sang mật mã kháng lượng tử, và U.Today chia nguy cơ từ máy tính lượng tử đối với Stellar thành hai nhóm.

Thứ nhất là tính toàn vẹn của mạng. Các thông điệp trong giao thức đồng thuận Stellar (SCP) được validator xác thực bằng chữ ký Ed25519. Nếu một máy tính lượng tử đủ mạnh giả mạo được chữ ký của validator và chiếm được phần giao nhau của ngưỡng đồng thuận (quorum intersection), sự đồng thuận của toàn mạng có thể bị lung lay. U.Today cho biết vấn đề này sẽ được xử lý bằng một bản nâng cấp giao thức sửa đổi SCP.

Thứ hai là nguy cơ chiếm đoạt tài khoản, được U.Today xem là bài toán khó hơn. Thuật toán Shor (Shor's algorithm) có thể suy ra private key từ public key Ed25519, trong khi địa chỉ tài khoản trên Stellar chứa trực tiếp public key. Vì vậy, ngay cả những tài khoản chưa từng phê duyệt giao dịch nào cũng trở thành mục tiêu tiềm ẩn. Vấn đề tài khoản chính là trọng tâm của QPP.

Nguy cơ bắt nguồn từ việc public key bị lộ cũng tồn tại tương tự ở Bitcoin(BTC). Ngày 22/7, BitGo hoàn tất triển khai tính năng quản lý rủi ro lượng tử giúp rà soát và giảm thiểu lộ public key trên các ví Bitcoin dành cho tổ chức. Tuy nhiên đây chỉ là biện pháp bổ sung ở cấp độ vận hành lưu ký (custody), không phải sự chuyển đổi của toàn bộ giao thức.

Trên thị trường, Stellar Lumens(XLM) ghi nhận đà phục hồi. Theo U.Today, tại thời điểm bài viết được thực hiện, XLM tăng 4,80% trong 24 giờ, giao dịch ở mức 0,183 USD, cùng chiều với sự phục hồi chung của thị trường tài sản số. Tuy nhiên bài viết của U.Today không ghi rõ thời điểm chốt số liệu.

Vòng bỏ phiếu testnet diễn ra lúc 00:00 ngày 4/11 (giờ Việt Nam), vòng bỏ phiếu mainnet diễn ra lúc 00:00 ngày 24/11 (giờ Việt Nam).