Lạm phát 2% của Fed sau 35 năm làm giá cả tăng gấp đôi, theo bài viết trên Mises Institute

Mức lạm phát 2%/năm mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) gọi là "ổn định" sẽ khiến mặt bằng giá tăng gấp đôi sau 35 năm nếu tính lãi kép. Đây là lập luận của George Ford Smith trong bài viết đăng ngày 19 trên Viện Mises (Mises Institute). Theo ông, hệ thống tiền tệ này tạo ra một "bất lợi" cho thế hệ trẻ khi họ bước vào đời.

Bài viết mở đầu bằng câu chuyện về người cháu trai của tác giả. Cậu 21 tuổi, đang học đại học và có tương lai khá sáng sủa. Theo tác giả, thế hệ của cậu bước vào tương lai cùng gánh nặng do những nhà hoạch định chính sách của Fed, những người họ chưa từng gặp, để lại.

Tác giả nhắc rằng Fed được Quốc hội giao các mục tiêu gồm "việc làm tối đa, giá cả ổn định và lãi suất dài hạn ở mức vừa phải". Điều ông đặt vấn đề là "giá cả ổn định". Về lâu dài, Fed coi lạm phát 2% là ổn định, nhưng nếu áp dụng mức này theo lãi kép trong 35 năm thì giá cả tăng khoảng gấp đôi. Nói cách khác, giá không hề đứng yên. Chỉ trích của tác giả không dừng ở chuyện Fed có đạt mục tiêu hay không, mà hỏi chính mục tiêu đó có thực sự là ổn định giá cả hay không.

Tác giả còn cho rằng Fed hầu như chưa đạt được mục tiêu 2%. Theo ông, cách tính chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dựa trên số liệu lịch sử của chính phủ cho thấy giá tăng nhanh hơn. Tuy nhiên, bài viết không đưa ra con số CPI cụ thể. Ông cũng viết rằng Fed liên tục đẩy lùi mục tiêu 2% để đáp ứng nhu cầu của chính phủ vốn dễ bị cuốn vào chiến tranh. Đây là cách diễn giải của riêng tác giả.

Tác giả thừa nhận phản biện rằng các quan chức Fed có học vấn, kinh nghiệm và đang cố gắng hết sức. Song ông đặt ra câu hỏi căn bản hơn: liệu Fed có cần thiết hay không. Ông dẫn lại lời Milton Friedman trong bài viết "Chính sách tiền tệ: Lý thuyết và thực tiễn" (Monetary Policy: Theory and Practice) ngày 14 tháng 2 năm 1982, khi nhà kinh tế này nói rằng tiền hàng hóa "tự vận hành". Tác giả đọc câu này theo hướng những tổ chức như Fed là không cần thiết.

Tuy vậy, tác giả lưu ý Friedman không đi đến kết luận phải quay lại bản vị vàng. Friedman phê phán chế độ bản vị hàng hóa vì việc khai thác và lưu trữ vàng tiêu tốn tài nguyên thực, và thay vào đó ông ưa chuộng tiền pháp định vận hành theo quy tắc. Tiền pháp định là loại tiền không đổi được lấy vàng hay bạc, mà lưu hành dựa trên niềm tin vào chính phủ. Tác giả phản bác rằng các quy tắc nằm trong tay chính phủ không bền vững và có thể bị thay đổi tùy theo sự tiện lợi.

Tác giả cũng trích bài tiểu luận "Vấn đề đạo đức của tiền tệ trung thực" do Gary North viết năm 2016. North phê phán quan điểm cho rằng kinh tế học là "trung lập", và viết rằng con người, chính sách hay thể chế đều không trung lập, các nhà kinh tế học cũng vậy khi chịu áp lực. North cho rằng quyền đổi tiền lấy vàng và các tài sản tương tự chính là cơ chế giám sát chính phủ.

Theo tác giả, việc phát hành tiền bị độc quyền bởi chính phủ và các tổ chức được cấp phép. Ông chỉ ra thực tế là đối thủ cạnh tranh tư nhân bị gọi là kẻ làm tiền giả. Trong bối cảnh đó, ông đánh giá Bitcoin(BTC), với nguồn cung tối đa cố định ở 21 triệu đồng, giành được một vị thế cạnh tranh nhất định như một phương tiện lưu trữ giá trị. Theo ông, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) sẽ không nâng mức trần này khi thất nghiệp tăng, ngân hàng sụp đổ hay chính phủ cần tiền cho chiến tranh.

Tác giả cũng xem việc bầu cử là công cụ kiểm soát chính phủ nhưng còn nhiều hạn chế. Bầu cử không phải là hợp đồng, nên chính trị gia hứa hòa bình không có nghĩa vụ phải theo đuổi hòa bình. Dù có các cơ chế hiến định như luận tội hay điều tra của Quốc hội, ông so sánh rằng dưới chế độ chuyển đổi sang vàng, người bất mãn với đồng tiền có thể đòi "hãy đưa số vàng đã hứa" mà không cần kiện tụng.

Trong phần kết, tác giả viết rằng kể từ Đạo luật Dự trữ Liên bang năm 1913, một cơ chế khiến sức mua bị rút đi một cách có chủ ý đã hình thành. Ông cho rằng việc kiềm chế trong hệ thống tiền pháp định phụ thuộc vào sự tự kiềm chế của Fed và chính phủ, mà sự tự kiềm chế này sẽ lỏng lẻo khi khủng hoảng xảy ra. Bài viết khép lại với quan điểm "tiền bạn kiếm được là của bạn" và cho rằng hệ thống dựa trên vàng có thể là phương tiện bảo vệ sức mua.

Phản ứng chính thức của Fed cũng như của giới tiền mã hóa trước bài viết này chưa được xác nhận.