Cổ phiếu token hóa: quyền sở hữu và biểu quyết cần được xác định trước giờ giao dịch

Việc chuyển cổ phiếu thành token trên blockchain không đồng nghĩa người nắm giữ luôn có cùng quyền lợi. Với cổ phiếu token hóa, trước khi quan tâm đến giao dịch 24 giờ hay mua bán cổ phần lẻ, nhà đầu tư cần kiểm tra quyền sở hữu cổ phiếu thực tế và quyền biểu quyết có được bảo đảm hay không.

Ngày 28 tháng 1, nhân viên các bộ phận Tài chính doanh nghiệp, Quản lý đầu tư và Thị trường giao dịch của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đã phân loại chứng khoán token hóa thành hai nhóm: do tổ chức phát hành dẫn dắt và do bên thứ ba dẫn dắt. Đây là chứng khoán có một phần hoặc toàn bộ hồ sơ sở hữu được ghi lại trên blockchain. Theo các nhân viên SEC, hình thức token tự nó không làm thay đổi việc áp dụng luật chứng khoán liên bang. Đây là quan điểm của nhân viên các bộ phận liên quan, không phải quy định hay hướng dẫn chính thức được ủy ban SEC thông qua.

Trong mô hình tổ chức phát hành ghi danh sách cổ đông trên blockchain, việc chuyển token có thể đồng nghĩa với chuyển quyền sở hữu chứng khoán. Sản phẩm do bên thứ ba phát hành có cấu trúc đa dạng. Một số token được lưu ký cùng cổ phiếu thực tế và đại diện cho quyền đối với số cổ phiếu đó. Trong khi đó, token tổng hợp chỉ theo dõi biến động giá cổ phiếu cơ sở, không trao quyền hay lợi ích tại công ty. Nhân viên SEC cho biết quyền của sản phẩm bên thứ ba có thể khác với quyền gắn liền với cổ phiếu cơ sở và người nắm giữ cũng có thể chịu rủi ro nếu bên thứ ba phá sản.

Vì vậy, chỉ dựa vào tên gọi “cổ phiếu token hóa” thì khó xác định quyền của nhà đầu tư. Cần xem xét từng sản phẩm do ai phát hành, cổ phiếu cơ sở được lưu ký ra sao và có quyền nhận cổ tức, biểu quyết hay không.

Các cuộc thảo luận trực tuyến về quyền lợi và cơ cấu sở hữu của cổ phiếu token hóa cũng cho thấy nhiều ý kiến khác nhau. Người dùng Reddit vừa đề xuất bảo đảm quyền cổ đông tương đương với cổ phiếu truyền thống, vừa nêu lo ngại việc nắm giữ token có thể tách rời quyền sở hữu thực tế. Một số ý kiến cho rằng giao dịch 24 giờ có thể làm tăng biến động và tính đầu cơ. Đây là quan điểm của một bộ phận người dùng, không đại diện cho toàn thị trường.

Các đơn vị vận hành sàn giao dịch truyền thống đã công bố kế hoạch phát triển hạ tầng liên quan. Ngày 19 tháng 1, Intercontinental Exchange (ICE), công ty mẹ của Sở Giao dịch Chứng khoán New York, công bố kế hoạch phát triển nền tảng hỗ trợ giao dịch chứng khoán token hóa và thanh toán trên chuỗi. Các tính năng dự kiến gồm hoạt động 24 giờ, đặt lệnh theo phần lẻ, thanh toán tức thì và cấp vốn bằng stablecoin. Kế hoạch còn phụ thuộc vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý và bao gồm phương án trao cho người nắm giữ cổ phiếu token hóa quyền nhận cổ tức, quyền quản trị như cổ đông hiện hữu.

Ngày 9 tháng 3, Nasdaq công bố thiết kế token hóa cổ phiếu tập trung vào quyền cổ đông, trải nghiệm nhà đầu tư, tính minh bạch và quản trị. Công ty dự kiến cung cấp thêm dịch vụ công nghệ sổ cái phân tán (DLT) trong nửa đầu năm 2027. Đây là lịch trình do công ty đưa ra; thiết kế được công bố cần được phân biệt với hoạt động thực tế.

Có tin CEO Bitwise Hunter Horsley cho rằng cổ phiếu token hóa có thể tạo ra thay đổi đáng kể trong 2–3 năm tới. Tuy nhiên, chưa xác minh được video phỏng vấn hoặc bản ghi lời nói của ông trên CNBC, nên chưa thể xác nhận chính xác câu chữ và ngữ cảnh phát biểu. Do đó, chưa có đủ cơ sở để xem nhận định này là đánh giá chắc chắn của toàn ngành.

Độc giả trong nước cũng khó xác định quyền lợi chỉ từ tên gọi “cổ phiếu token”. Cần kiểm tra tổ chức phát hành, cách lưu ký cổ phiếu cơ sở và việc sản phẩm có trao quyền nhận cổ tức, biểu quyết hay không. Bài viết trước của TokenPost về hoạt động vận hành và quy mô thị trường của các sản phẩm cổ phiếu token hóa đã phân biệt cấu trúc giữa từng sản phẩm. Một bài viết khác của TokenPost về cấu trúc quyền lợi và việc mở rộng giao dịch cổ phiếu token hóa cũng chỉ ra rằng các sản phẩm cùng tên không nhất thiết bảo đảm quyền lợi giống nhau.