Thuế tài sản tối đa 5% ở California: các đề xuất phản đối cũng vượt 50%

California sẽ đưa Proposition 40, đề xuất áp thuế tài sản một lần tối đa 5% đối với các tỷ phú, ra trưng cầu dân ý vào ngày 3 tháng 11. Dù tỷ lệ ủng hộ đang dẫn trước, Proposition 41 và 42, hai đề xuất có thể ngăn việc thực thi Proposition 40, cũng nhận được đa số ủng hộ, khiến kết quả không chỉ phụ thuộc vào việc cử tri ủng hộ hay phản đối Proposition 40.

Theo hướng dẫn bỏ phiếu chính thức của Văn phòng Tổng thư ký bang California, Proposition 40 sẽ áp một lần mức thuế tối đa 5% đối với người nộp thuế cư trú tại bang có tài sản ròng vượt 1 tỷ USD tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2026. Đối tượng chịu thuế gồm doanh nghiệp, chứng khoán, tác phẩm nghệ thuật, đồ sưu tầm và tài sản trí tuệ. Bất động sản cùng một số khoản lương hưu và tài khoản hưu trí được loại trừ.

90% nguồn thu thuế sẽ được phân bổ cho các dịch vụ y tế. 10% còn lại sẽ được sử dụng cho hỗ trợ lương thực và các chương trình giáo dục.

Văn phòng Phân tích Lập pháp California nhận định nguồn thu có thể lên tới hàng chục tỷ USD trong nhiều năm. Tuy nhiên, quy mô chính xác khó dự đoán do biến động giá cổ phiếu và phản ứng của người nộp thuế. Cơ quan này cũng cho rằng thuế thu nhập thu từ các tỷ phú có thể giảm dưới 1 tỷ USD mỗi năm.

Các cuộc thăm dò cho thấy Proposition 40 nhận được nhiều ý kiến ủng hộ hơn phản đối. Viện Chính sách Công California (PPIC) cho biết trong khảo sát công bố ngày 15 tháng 9, 52% cử tri dự kiến ủng hộ Proposition 40. Tỷ lệ phản đối là 42%. Khảo sát được tiến hành với 1.103 cử tri trong giai đoạn từ ngày 4 đến ngày 10 tháng 9.

Tuy nhiên, các đề xuất cạnh tranh cũng nhận được đa số ủng hộ. Proposition 41 nhận được 51% ủng hộ, còn Proposition 42 nhận được 54%.

Mark Baldassare (Mark Baldassare), người phụ trách khảo sát toàn bang kiêm chủ tịch chính sách công Miller tại Viện Chính sách Công California, nói: “Có vẻ cử tri vẫn chưa nhận thức rằng Proposition 41 và 42 là những đề xuất phản hồi trực tiếp.” Nhận định này cho thấy cử tri chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về cách ba đề xuất có thể tác động lẫn nhau.

Về mặt thể chế, việc Proposition 40 giành đa số phiếu không đồng nghĩa đề xuất này chắc chắn được thực thi. Nếu Proposition 41 hoặc Proposition 42 nhận được nhiều phiếu ủng hộ hơn Proposition 40, một trong hai đề xuất này có thể ngăn việc áp dụng thuế tài sản.

Proposition 41 yêu cầu kiểm toán trước đối với các đề xuất thuế đặc biệt và áp dụng giới hạn chi tiêu của bang. Proposition 42 cấm áp thuế mới và hồi tố đối với tài sản cá nhân như doanh nghiệp, tài sản đầu tư, tài khoản hưu trí, quỹ tín thác và tác phẩm nghệ thuật.

Phe ủng hộ, trong đó có các công đoàn thuộc Liên đoàn Nhân viên Dịch vụ Quốc tế, cho rằng cần nguồn tài chính để ứng phó với việc chính phủ liên bang cắt giảm chi tiêu cho y tế và phúc lợi. Phe này lập luận nguồn thu từ thuế tài sản nên được phân bổ cho dịch vụ y tế, hỗ trợ lương thực và giáo dục.

Phe phản đối gồm Thống đốc California Gavin Newsom cùng một số doanh nghiệp và tổ chức lao động. Họ cho rằng thuế một lần khó giải quyết các vấn đề tài chính kéo dài, đồng thời cảnh báo việc người giàu chuyển nơi cư trú có thể làm giảm nguồn thu thuế thu nhập.

Cần phân biệt số liệu từ thị trường dự đoán với khả năng bản thân đề xuất được thông qua. Polymarket ngày 30 tháng 9 hiển thị khả năng Proposition 40 vượt qua các đề xuất phản đối là 14%, với khối lượng giao dịch 1.193 USD (khoảng 1,62 triệu đồng). Đây không phải xác suất Proposition 40 được thông qua mà là chỉ số từ một thị trường riêng, thể hiện khả năng đề xuất này nhận được nhiều phiếu ủng hộ hơn các đề xuất cạnh tranh.

Việc Proposition 40 có được thực thi hay không sẽ được quyết định dựa trên kết quả bỏ phiếu của Proposition 40, 41 và 42 vào ngày 3 tháng 11. Đề xuất nào nhận được nhiều phiếu ủng hộ hơn sẽ quyết định việc có áp dụng thuế tài sản hay không.