62% CFO tham gia chiến lược AI, vai trò tài chính mở rộng

Sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở rộng vai trò của giám đốc tài chính (CFO) từ quản lý tài chính sang chiến lược kinh doanh và quyết định đầu tư AI. Theo khảo sát của IBM, 62% CFO cho biết họ gần đây đã tham gia xây dựng chiến lược công nghệ hoặc AI của doanh nghiệp.

Viện Giá trị Kinh doanh IBM (IBM Institute for Business Value, IBV) phối hợp với Oxford Economics khảo sát 1.500 CFO tại 33 khu vực và 26 ngành trong nửa đầu năm 2026. Trong báo cáo IBM 2026 CFO Study, IBM(IBM) gọi những CFO kết nối AI không chỉ với tự động hóa tài chính mà còn với phân bổ vốn, mô hình vận hành và chiến lược tăng trưởng là 'AI-first CFO'.

Jim Kavanaugh (Jim Kavanaugh), Giám đốc tài chính kiêm Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tài chính và vận hành tại IBM(IBM), nói với Fortune rằng vai trò của CFO “đang chuyển từ người bảo vệ sự ổn định sang người thực thi thay đổi”. Theo ông, CFO không chỉ quản lý bảng cân đối kế toán và dòng tiền mà còn phải kết nối đầu tư AI và mô hình kinh doanh với giá trị doanh nghiệp có thể đo lường.

Trong khảo sát, 54% CFO cho biết trách nhiệm thiết kế mô hình kinh doanh hoặc chiến lược tăng trưởng của họ đã tăng lên. Đến năm 2030, 56% dự kiến sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc xây dựng các cơ chế bảo đảm an toàn về tài chính và đạo đức liên quan đến AI.

55% số người được hỏi cho biết họ sẽ tham gia nhiều hơn vào mô hình vận hành, chiến lược nhân sự và thiết kế cơ cấu tổ chức. Tỷ lệ CFO dự kiến tham gia tạo giá trị doanh nghiệp và chiến lược danh mục đầu tư là 52%.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp đã triển khai AI một cách có hệ thống trong các quyết định tài chính vẫn còn ít. Chỉ 6% CFO cho biết AI đã được tích hợp và vận hành nhất quán trong công việc cũng như quá trình ra quyết định tài chính.

IBM xác định một trở ngại chính là các doanh nghiệp ưu tiên triển khai công cụ AI trước khi hoàn thiện cấu trúc dữ liệu và tái thiết kế quy trình. Điều này cho thấy thách thức không chỉ nằm ở việc áp dụng AI mà còn ở việc thay đổi đồng thời quy trình tài chính và cơ cấu ra quyết định.

Trong một trường hợp nội bộ của IBM, việc tái thiết kế quy trình 'quote-to-cash' kết nối báo giá, hợp đồng, lập hóa đơn, thu hồi công nợ và thu tiền đã tạo ra 90% tự động hóa không cần can thiệp, tăng 60% năng suất và cải thiện 54% tốc độ chuyển đổi tiền mặt. Kavanaugh đã dẫn trường hợp này làm ví dụ về việc ứng dụng AI nội bộ.

Trong một tài liệu riêng, IBM cho biết việc ứng dụng AI và tự động hóa nội bộ kể từ năm 2023 đã mang lại mức cải thiện năng suất tương đương 4,5 tỷ USD (khoảng 6,93 nghìn tỷ won). Đây là con số do IBM đưa ra về kết quả ứng dụng nội bộ, còn việc được các tổ chức bên ngoài kiểm chứng độc lập hay chưa vẫn chưa được xác nhận.

IBM phân tích rằng các doanh nghiệp do 'AI-first CFO' dẫn dắt đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu trong giai đoạn 2022-2024 cao hơn 23% so với các doanh nghiệp cùng ngành. Tuy nhiên, đây là kết quả so sánh dựa trên cách phân loại và phân tích của IBM, chưa chứng minh quan hệ nhân quả trực tiếp giữa mức độ tham gia AI của CFO và tăng trưởng doanh thu.

Boston Consulting Group (BCG) cũng cho biết trong một phân tích năm 2026 rằng các tổ chức tài chính lấy AI làm trung tâm cho thấy hiệu quả cải thiện trong khả năng dự báo của mô hình tài chính, tự động hóa báo cáo và xử lý hóa đơn không cần tiếp xúc. BCG nhận định CFO có thể chuyển từ vai trò tổng hợp số liệu sang thiết kế hiệu quả đầu tư AI và giá trị kinh doanh.

Việc mở rộng vai trò CFO gắn liền với xu hướng ngày càng khó tách biệt phân bổ vốn và chiến lược kinh doanh khỏi chức năng tài chính. Một trường hợp các doanh nghiệp lớn tại Mỹ đồng thời thay CFO và mở rộng vai trò của vị trí này cũng cho thấy người phụ trách tài chính tham gia không chỉ vào đầu tư vốn và kế hoạch tài chính mà còn vào chiến lược và định hướng doanh nghiệp.

'AI-first CFO' là khái niệm chỉ người phụ trách tài chính kết nối AI với phân bổ vốn, mô hình vận hành, chiến lược tăng trưởng và quản trị dữ liệu, thay vì chỉ sử dụng AI cho báo cáo tài chính và kiểm soát chi phí. Dù vậy, các số liệu cho năm 2030 trong khảo sát là kỳ vọng của người trả lời, không phải kết quả thực tế.

AI dường như không thay thế công việc của CFO mà thúc đẩy người phụ trách tài chính tham gia sâu hơn vào phân bổ vốn, quản trị dữ liệu và chiến lược kinh doanh. Cả khảo sát của IBM và phân tích của BCG đều nhấn mạnh rằng việc áp dụng công cụ AI cần đi kèm với tái thiết kế quy trình làm việc.